maandag 20 augustus 2018

Martha Nussbaum 5

Het koninkrijk van angst : een filosofische blik op angst als politieke emotie en de crisis van onze tijd
Atlas Contact 2018, 256 pagina's - € 21,99

Oorspronkelijke titel: The monarchy of fear (2018)

Wikipedia: Martha Nussbaum (1947)

Tekst op website uitgever
Het politieke debat wordt gekenmerkt door een gepolariseerde verdeeldheid en het onvermogen om met elkaar te communiceren. Tot zover niets nieuws. Filosofe Martha Nussbaum ziet echter een simpel feit dat vaak over het hoofd wordt gezien als de kern van het probleem: politiek is altijd emotioneel. Mondialisering heeft bij miljoenen mensen in het Westen gevoelens van machteloosheid veroorzaakt, waardoor ‘de schuld’ wordt gelegd bij de ander (immigranten, moslims of culturele elites). De verkiezing van Donald Trump en de stem voor Brexit zijn hiervan de meest recente voorbeelden, maar Nussbaum bewijst dat deze ‘schuldpolitiek’ aan alle kanten van het politieke spectrum te vinden is. Zich baserend op zowel historische als hedendaagse voorbeelden, ontrafelt zij in Het koninkrijk van de angst dit web van politieke gevoelens en biedt zij hoopvolle alternatieven. 

Fragment uit 1. Inleiding
Laten we vooral eerst eens diep ademhalen en terugdenken aan onze geschiedenis. Toen ik een klein meisje was, werden in het Zuiden Afro-Amerikanen gelyncht. Communisten raakten hun baan kwijt. Vrouwen hadden nog maar net toegang gekregen tot prestigieuze universiteiten en de arbeidsmarkt, en seksuele intimidatie was alomtegenwoordig en niet bij wet verboden. Joden konden geen partner worden in grote advocatenfirma's. Homoseksuele mannen en vrouwen waren juridisch gezien criminelen, en kwamen bijna nooit openlijk uit voor hun oriëntatie. Mensen met een functiebeperking hadden geen recht op publieke ruimte en openbaar onderwijs. Transgender was een categorie die nog geen naam had. Amerika was destijds bepaald geen mooi land.
  Deze feiten vertellen ons twee dingen die mijn studenten moeten weten. Ten eerste: het Amerika waaraan ze vol weemoed terugdenken heeft nooit bestaan, niet helemaal in elk geval; het was een werk in uitvoering, een verzameling dynamische aspiraties die op gang was gebracht met lange perioden van hard werk, hoop, solidariteit en samenwerking. Een rechtvaardig en inclusief Amerika is nooit een volledig gerealiseerde werkelijkheid geweest, en is dat nog altijd niet. Ten tweede: het huidige moment lijkt misschien een terugval in onze opmars naar grotere menselijke gelijkheid, maar het einde der tijden is het niet; eigenlijk is dit juist een tijd waarin met hoop en inspanning een heleboel goeds te bereiken valt. Zowel aan de linker- als aan de rechterzijde van het politieke spectrum geldt: paniek leidt er niet alleen toe dat we de gevaren die ons bedreigen te zwaar aanzetten, maar maakt die ook gevaarlijker dan nodig is, zodat de kans op echte rampen groter wordt. Het is net als in een slecht huwelijk, waar angst, achterdocht en beschuldigingen het onmogelijk maken om rustig na te denken over de werkelijke problemen en hoe je die samen kunt oplossen. In plaats daarvan nemen die emoties het over en worden ze zelf het probleem, zodat het onmogelijk wordt om te hopen, te luisteren en constructief samen te werken. (pagina 19)

Andere boeken van Martha Nussbaum: Niet voor de winst : waarom de democratie de geestes- wetenschappen nodig heeft (2011),  Mogelijkheden scheppen : een nieuwe benadering van de menselijke ontwikkeling (2012), Politieke emoties : waarom een rechtvaardige samenleving niet zonder liefde kan (2014) en Woede en vergeving : wrok, ruimhartigheid, gerechtigheid (2016)

Terug naar Overzicht alle titels


Manfred Spitzer 3

Eenzaamheid : de impact van sociaal isolement
Atlas Contact 2018, 256 pagina's - € 21,99 

Oorspronkelijke titel:

Wikipedia: Manfred Spitzer (1958)

Tekst op website uitgever
Eenzaamheid is in onze gedigitaliseerde en individualistische samenleving een epidemie geworden, met een enorme impact op de lichamelijke en geestelijke gezondheid van veel mensen. Eenzaamheid is van alle leeftijden en je hoeft zelfs niet alleen te zijn om je eenzaam te voelen. Hersenonderzoeker en bestsellerauteur Manfred Spitzer slaat alarm. In zijn nieuwe boek toont hij aan dat eenzaamheid niet alleen meer is dan het gevoel geen contact met andere mensen te hebben, maar ook een kwaal is met fatale gevolgen voor lichaam en geest. Eenzame mensen worden vaker ziek dan anderen, krijgen gemiddeld eerder kanker en hart- en vaatziekten, lijden vaker aan depressies en krijgen sneller last van dementie. Talloze wetenschappelijke studies bevestigen de alarmerende boodschap van Manfred Spitzer: de gevolgen van eenzaamheid vormen de belangrijkste doodsoorzaak in westerse landen. 

Fragment uit

Lees ook: Digitale dementie : hoe wij ons verstand kapotmaken (2013) en Digiziek : pleidooi voor offline leven (2016)

Casper Thomas


De autoritaire verleiding : over de opmars van de antiliberale wereldorde
Atlas Contact 2018, 256 pagina's - € 19,99

Website De Groene Amsterdammer: Casper Thomas (1983)

Tekst op website uitgever
Jarenlang leek de combinatie van democratie, vrijheid en onafhankelijke instituties onaantastbaar. Nu meldt zich een uitdager: de ‘illiberale democratie’ is in opmars en lijkt het grote politieke verhaal van déze eeuw te worden. Wat is de aantrekkingskracht van een autoritaire leider? Casper Thomas zocht een antwoord op de vragen waarom de liberale democratie niet langer kan bekoren en wat haar tegenhanger aantrekkelijk maakt. Dat bracht hem naar Poetins Rusland, dat zijn rol als grootmacht terug wil. Naar het Hongarije van Viktor Orbán, waar Europees liberalisme wordt afgewezen. Naar India, waar Narendra Modi het hindoenationalisme aanwakkert. Naar Erdogans nieuwe Turkije. En naar de Verenigde Staten, waar Donald Trump de Amerikaanse democratie op haar grondvesten doet schudden. De autoritaire verleiding biedt een fascinerende inkijk in de oprukkende antiliberale wereldorde, waarin sterke leiders en een nieuwe middenklasse elkaar gevonden hebben.

Fragment uit

Terug naar Overzicht alle titels

Annegreet van Bergen 2



Het goede leven : hoe Nederland in een halve eeuw steeds welvarender werd
Atlas Contact 2018, 350 pagina's - € 19,99

Wikipedia: Annegreet van Bergen (1954) en website Annegreet van Bergen

Korte beschrijving
De sterke economische groei na de Tweede Wereldoorlog heeft ons land onherkenbaar veranderd. In aansluiting en aanvulling op haar 'Gouden jaren' (2014)* geeft de schrijfster in dit nieuwe boek een concreet beeld van de betekenis van de economische groei voor het ontstaan van een volstrekt veranderde samenleving, dit aan de hand van vijf thema's: de overgang van een gesloten naar een open wereld, van schaarste naar overvloed, de invloed van het wetenschappelijk onderzoek, sterke vermindering van de maatschappelijke ongelijkheid en gewenning aan zaken die voor mensen van toen slechts droombeelden waren. In korte hoofdstukjes komt vervolgens een groot aantal onderwerpen aan de orde: rouwstoet, verzuiling, loonzakjes, veranderde zondagsbesteding, kamperen, tienermuziek, lezen en boekenbezit, sociale stijging middels avondonderwijs. Over deze en vele andere zaken wordt verteld door mensen die alles persoonlijk hebben beleefd. Een levendig en boeiend beeld van een volstrekt verloren gegane tijd. Met vele illustraties in kleur en zwart-wit en een literatuurlijst.

Tekst op website uitgever
Op 30 augustus aanstaande verschijnt Het goede leven, het vervolg op de bestseller Gouden jaren. Econoom en journalist Annegreet van Bergen (1954) laat de lezer zien hoe de naoorlogse groei het leven in Nederland onherkenbaar heeft veranderd.

Nederland is in korte tijd rijker geworden dan we ooit voor mogelijk hadden gehouden. Nieuwe wetenschappelijke inzichten en technische mogelijkheden zagen het licht. Het goede leven laat zien hoe door dit alles de wereld letterlijk en figuurlijk werd opengebroken. Met bromfiets of auto kwamen we steeds verder van huis. Televisie bracht onbekende landen en volkeren de woonkamer binnen. De zondag veranderde van een rustdag in een dag om erop uit te trekken. Huismoeders doen hun boodschappen niet meer met een netje in de hand bij de kruidenier om de hoek. De tijd is voorbij dat verloofde stellen jaren moesten sparen voor hun uitzet of dat mensen maanden op een telefoonaansluiting moesten wachten. Welke vrouw wordt nu nog ontslagen als ze gaat trouwen? Wie biedt zijn gasten nog een rokertje aan? En: welk kind spaart tegenwoordig nog sigarenbandjes?

Het goede leven is voorzien van prachtige foto’s van naoorlogs Nederland. Een feest van herkenning voor iedereen die in deze jaren is opgegroeid! Meer informatie over het boek is hier te vinden. Ook kunt u op de Facebook-pagina van Het goede leven terecht voor nieuwtjes, foto’s en leuke anekdotes uit de jaren ’50 en ’60.

Fragment uit Hoe Het goede leven ontstond
Dit allemaal op een rijtje zettend zag ik vijf centrale thema's waaromheen ik de verhalen in Het goede leven heb gegroepeerd. Allereerst viel me op hoe de kleine, gesloten wereld uit de jaren vijftig langzaam maar zeker werd opengebroken. Niet alleen gingen mensen zelf op stap of traden ze buiten gebaande paden, ook kwamen er vanuit een steeds grotere wereld nieuws, muziek, verhalen en andere invloeden bij hen binnen. Ten tweede zag ik hoe de bijna spreekwoordelijke schaarste uit de jaren vijftig in haar tegendeel is omgeslagen: tegenwoordig worden we omringd door een overvloed aan spullen. Het derde thema is de invloed van wetenschappelijk onderzoek. Dankzij nieuwe of verscherpte inzichten kunnen ziekten sneller worden genezen of zelfs helemaal worden voorkomen. Bovendien gaan we door die verworven kennis anders om met gezondheid en persoonlijke hygiëne. Een vierde belangrijke tendens is dat de welvaartsstaat de naoorlogse ongelijkheid voor een belangrijk deel ongedaan heeft gemaakt. Als laatste viel me op dat we nu veel dingen doodgewoon vinden waarvan mensen in de jaren vijftig alleen maar konden dromen.
  Voor een belangrijk deel is Het goed leven een aanvulling op Gouden jaren. (pagina 10)

Lees ook Gouden jaren : hoe ons dagelijks leven in een halve eeuw onvoorstelbaar is veranderd (uit 2014)



Terug naar Overzicht alle titels

Jaron Lanier 2

Tien argumenten om je sociale media-accounts nu meteen te verwijderen
Business Contact 2018, 189 pagina's - €15,--

Oorspronkelijke titel: Ten arguments for deleting your social media accounts right now (2018)

Wikipedia: Jaron Lanier (1960) en zijn website

Korte beschrijving
Jaron Lanier is succesvol schrijver, kunstenaar, muzikant en internetvisionair. In zijn laatste boek stelt hij dat juist een leven zonder sociale media ons gelukkiger maakt. Facebook en consorten geven ons het idee meer verbonden te zijn dan ooit, terwijl we in werkelijkheid juist van andere mensen vervreemd raken. Lanier toont aan dat we door het grootkapitaal achter de sociale media zonder het te beseffen steeds meer worden gemanipuleerd. In tien scherpzinnige argumenten fileert Lanier sociale media en alle misère die hieruit voortkomt (denk bijvoorbeeld aan de recente commotie rond fake news). Hij besluit optimistisch met een aanzet tot een meer menselijke manier van online netwerken. Juist omdat Lanier als Silicon Valley-pionier uit het wereldje zelf komt, moet zijn rigoureuze wake-up call serieus worden genomen. Visionair boek over een actueel onderwerp. Sobere uitvoering: softcover, traditionele typografie/lay-out, geen illustraties; met eindnoten. Goed onderbouwd boek met een heldere boodschap. Gelet op de voor velen relevante inhoud goed voor een flinke lezerskring.

Fragment uit Argument twee -  Stoppen met sociale media is de beste manier om de gekte van onze tijd te bestrijden
Er is wel iets dat de wereld kapotmaakt, maar dat is niet het feit dat we op afstand contact kunnen maken met anderen door gebruikmaking van bits, of dat we met zijn allen naar oplichtende schermpjes zitten te staren. Natuurlijk kun je ook te veel naar zo'n schermpje staren, zoals je zoveel dingen te veel kunt doen, maar dat is geen existentieel probleem voor onze soort.
  Er is echter één specifiek hightechelement dat zelfs in kleine hoeveelheden giftig is, één nieuwe ontdekking die moet worden gestopt. Het is belangrijk dat we het probleem zo nauwkeurig mogelijk definiëren, om niet nog meer in verwarring te raken.
  Het probleem is ten dele dat we allemaal met apparaatjes rondlopen die geschikt zijn voor massale gedragsmodificatie. Maar dat is niet de juiste inkadering van het probleem. Die apparaatjes kunnen tenslotte ook voor andere doelen worden gebruikt, zoals ook vaak gebeurt.
  Het probleem is niet alleen dat gebruikers in online omgevingen worden gepropt die het slechtste in hen naar boven brengen. Het is niet alleen dat er zoveel macht samenkomt in zo weinig handen die reusachtige cloudcomputers aansturen.
  Het probleem raakt aan al die factoren, maar zelfs die samenklontering is niet precies het probleem.
  Het probleem doet zich voor als alle verschijnselen die ik zojuist heb beschreven worden aangedreven door een businessmodel waarin de prikkel het vinden van klanten is die bereid zijn te betalen om andermans gedrag te veranderen. Vergeet niet, in de reclame zoals die ooit was kon je meten of een product het beter deed nadat er een commercial was uitgevonden, maar nu meten bedrijven of het gedrag van individuen is veranderd en worden gepersonaliseerde feeds voortdurend aangepast om ervoor te zorgen dat individueel gedrag verandert. Het is een buitengewoon aantrekkelijk product, niet alleen voor gebruikers, maar ook voor klanten/manipulatoren, omdat ze bang zijn dat ze in de kou blijven staan als ze niet meedoen.
  Het probleem is al het voorafgaande plus nog iets. Zo las ik bij het eerste argument al zei, versterkt de hier beschreven opzet negatieve emoties meer dan positieve emoties. Dus is die beter in het schaden van een samenleving dan in het verbeteren ervan: louchere klanten krijgen meer waar voor hun geld.
  Eindelijk hebben we het het probleem afgebakend. Dat betekent dat we het kunnen elimineren zonder bijkomende schade aan te richten. Ons probleem is heerlijk specifiek. (pagina 38-40)

Voorpublicatie in De Groene Amsterdammer: Op maat gemaakt ongeluk (1 augustus 2018)

Eerder verscheen: Nee, je bent geen gadget (2010)


Terug naar Overzicht alle titels