donderdag 11 juli 2019

Clive Thompson

De coders : een kijkje in het hoofd van programmeurs, de machtigste beroepsgroep ter wereld
Maven 2019, 400 pagina's -  € 20,99

Oorspronkelijke titel: Coders : the making of a new tribe and the remaking of the world (2019)

Wikipedia: Clive Thompson (1968)

Korte beschrijving
Clive Thompson is een bekende wetenschaps- en technologiejournalist die publiceert in NYT Magazine en Wired. In het boek 'De coders' snijdt hij een urgent onderwerp aan: wat voor mensen zijn programmeurs, hoe denken ze en wat voor invloed heeft dat op ons dagelijks leven? Thompson behandelt veel clichés en ideeën over programmeurs en weet ze vaak te ontkrachten of te nuanceren. Zo heerst het idee dat iedereen welkom is en een kans maakt, terwijl in de praktijk veel mensen (vrouwen, minderheden) het toch moeilijker hebben als ze in de ICT-sector willen werken. Wat zeker is, is dat veel programmeurs een slag mensen zijn met specifieke vaardigheden en vaak non-conformistische, antiautoritaire opvattingen die interessant (en soms vermakelijk) zijn om te lezen. Dit boek heeft een hoge urgentie en geeft een kijkje in het heden en de nabije toekomst. Anderzijds is het werk een prachtige samenvatting van de nog korte geschiedenis van het programmeren. Dit werk is zo geschreven dat het geschikt is voor een breed publiek. Voorzien van een register. Goede kwaliteit vertaling.

Tekst op website uitgever
Welkom in de 21e eeuw: het tijdperk waarin programmeurs de dienst uitmaken. Facebooks algoritmes bepalen het nieuws, WhatsApp domineert onze communicatie en ons liefdesleven wordt gestuurd door datingapps. Onze wereld draait op computercode, en die is geschreven voor programmeurs.

Clive Thompson, een van de meest invloedrijke tech-denkers van dit moment, geeft een onthullende analyse van deze onzichtbare architecten van de maatschappij. Ze hebben een passie van logica, een obsessie met efficiëntie en een extreme tolerantie voor tegenslagen. Wie zijn deze programmeurs precies, wat drijft hen en het allerbelangrijkst: hoe beïnvloedt hun manier van denken ons dagelijks leven?

Van cryptohackers tot AI-ontwikkelaars, van backend-engineers tot frontend-designers, van de allereerste coders (pionierende vrouwen) tot de huidige ‘disruptors’ in Silicon Valley (en alles ertussenin) – Thompson biedt je een alomvattende blik in het hart van de IT-machine.

Clive Thompson schrijft voor The New York Times Magazine en is columnist voor Wired en Fast Company. Hij brak door met zijn veelbesproken boek We worden steeds slimmer: Hoe apps, gadgets en social media ons intelligenter maken.

Fragment uit

Lee s ook: Algoritmisering, wen er maar aan! van Jim Stolze (uit 2018)

Terug naar Overzicht alle titels

Marleen Stikker

RWX (Read - Write - Execute) : hoe we onze digitale soevereiniteit terug kunnen winnen
De Geus 2019, 256 pagina's - € 20,--

Verschijnt november 2019 (t.g.v. 25-jarig bestaan De Waag)

Wikipedia: Marleen Stikker (1962) en website De Waag

Korte tekst op website uitgever
Het internet moet gerepareerd worden. Onze digitale omgeving, ooit ontstaan als vrije ruimte, wordt nu bepaald door het grote geld van techreuzen. We zijn de grip op ons online leven kwijtgeraakt. We worden afgeluisterd, gestuurd, gevolgd, geleefd, en dat hebben we zelf laten gebeuren.

Fragment uit

Lees ook: Datadictatuur : hoe de mens het internet de baas blijft van Jan Kuitenbrouwer, Het einde van de waarheid : over leugens in het tijdperk van Trump van Michiko Kakutani of Om de wereld te redden, klik hier van Yvgeny Morozov.

Terug naar Overzicht alle titels


Joseph E. Stiglitz

Winst voor iedereen : progressief kapitalisme in een tijd van onvrede
Athenaeum, Polak & Van Gennep 2019, 336 pagina's - € 22,50

Verschijnt in november 2019

Oorspronkelijke titel: People, power and profits : progressive capitalism for an age of discontent (2019)

Wikipedia; Jospeh E. Stiglitz (1943)

Korte tekst op website uitgever
Joseph Stiglitz beschrijft hoe het vrijemarktdenken is ontspoord, vooral in Amerika. Maar daar niet alleen. Kern van het probleem is dat een paar grote bedrijven de markt zijn gaan overheersen. De overheid staat erbij en kijkt ernaar. De financiële sector ging zijn eigen gang, wat leidde tot de crisis van 2008. Technologiebedrijven eigenen zich inmiddels op ongekende schaal persoonlijke data toe en in handelsovereenkomsten worden de belangen van de werknemers vergeten. Welvaart wordt op steeds grotere schaal gestolen in plaats van gecreëerd.
Stiglitz laat zien wat we nodig hebben voor welvaart en een hoge levensstandaard: onderwijs, wetenschappelijke en technische vooruitgang, verantwoordelijkheidsbesef en de rechtsstaat. Hij pleit voor eerherstel voor de instellingen die lijden onder de macht van de grote ondernemingen: de rechtspraak, de universiteiten, de media, ja de democratie zelf.
We moeten de markten zo reguleren dat ze de belangen van de mensen dienen in plaats van andersom. Dat is een politieke keuze. Stiglitz staat voor een progressieve vorm van kapitalisme met een gezonde economische groei. Alleen zo komt een fatsoenlijk bestaan voor iedereen weer binnen handbereik.

Fragment uit

Youtube - Joseph Stiglitz, "People, Power, Profits"



Terug naar Overzicht alle titels
 


Sophie Zijlstra

Het kind van de rekening : een pleidooi tegen liberalisme in het onderwijs
Querido 2019, 96 pagina's - € 9,50

Verschijnt november 2019

Bio Sophie Zijlstra (1967)

Tekst op website uitgever
Te volle klassen, een nijpend lerarentekort, te weinig bevoegde leraren voor de klas in kwetsbare wijken, teruglopende budgetten voor onderwijsachterstanden en de explosieve groei van particulier onderwijs – het lijkt erop dat Nederland de droom van gelijke kansen voor ieder kind heeft losgelaten. Wat je bereikt in je leven is je eigen verdienste.
De terugtrekkende beweging van de overheid uit het onderwijs sinds de jaren negentig heeft desastreuze gevolgen. Den Haag is de regie over het onderwijs kwijt, een visie ontbreekt en ‘meer geld voor onderwijs’ komt zelden in de klas terecht. Het is een vaudeville waarin bestuurders, onderwijsgoeroes en marketingboys en -girls er grijnslachend met de hoofdrol en de centen vandoor gaan.
Fragment uit

Terug naar Overzicht alle titels

Thijs Lijster

Verenigt u! : arbeid in de 21e eeuw
Prometheus 2019, 104 pagina's - € 12,99

Verschijnt in november 2019

Bio Thijs Lijster (1981)

Tekst op website uitgever
De geschiedenis is, aldus Karl Marx, geschiedenis van de klassenstrijd: de strijd tussen de klasse die bezit en de klasse die niets anders heeft dan zijn eigen arbeidskracht. In de Oudheid had je de patriciërs tegenover de plebejers en slaven, in de Middeleeuwen de heren tegenover de horigen, en na de val van het ancien régime de kapitalisten tegenover het proletariaat. Sinds Marx en Engels in 1848 in hun roemruchte Communistisch Manifest de ‘proletariërs aller landen’ opriepen zich te verenigen, is de groep die niets heeft heel veel groter geworden, maar ook steeds minder solidair. Hoger- en lageropgeleiden, hoofd- en handarbeiders, lageloners en flexwerkers, arbeidsmigranten en boze witte mannen, pensioengerechtigden en studenten; ze trekken allen aan het kortste eind en toch worden ze eenvoudig tegen elkaar uitgespeeld. Thijs Lijster voorziet desondanks een grote omwenteling, die aan veel een einde maakt, maar niet aan de geschiedenis.

Fragment uit

Terug naar Overzicht alle titels

Peter Hein van Mulligen

Met ons gaat het goed : 8 sombere mythes over Nederland ontrafeld
Prometheus 2019, 240 pagina's - € 19,99

Verschijnt november 2019

Wikipedia: Peter Hein van Mulligen (1974)

Tekst op website uitgever
'Met mij gaat het goed, met ons gaat het slecht,’ luidt een gevleugelde uitspraak van directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau Paul Schnabel. Het vat in één zin samen hoe veel Nederlanders tegen hun land aankijken. Ze hebben een prima leven en weinig te klagen, maar zijn somber over de staat van het land. We plukken maar niet de vruchten van economische vooruitgang, de ongelijkheid neemt toe, Nederland wordt alleen maar onveiliger en de multiculturele samenleving is uitgelopen op een dramatische mislukking. Onze kinderen en kleinkinderen zullen het onherroepelijk slechter krijgen dan wij. Komt het ooit nog goed met Nederland?In Met ons gaat het goed laat Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het Centraal Bureau voor de Statistiek, zien dat deze emoties niet op feiten gebaseerd zijn. Met statistieken verwijst hij één voor één verschillende mythes waarom het zo slecht zou gaan naar het rijk der fabelen. Na het lezen van dit boek kan iedereen nog steeds ontevreden zijn over zijn eigen leven, maar niemand kan beweren dat het met ‘ons’ als geheel slecht gaat. Integendeel: het ging nog nooit zo goed.

Fragment uit

Terug naar Overzicht alle titels

Lieke Asma

Vrije wil : wie heeft het voor het zeggen?
Prometheus 2019, 280 pagina's  - € 21,99

Verschijnt oktober 2019

Bio Lieke Asma (1984)

Korte tekst op website uitgever
Wat is vrije wil, en bestaat die? En hoe kunnen we dit vaststellen? Filosofen en wetenschappers zijn het er veelal over eens dat het tot dusver uitgevoerde wetenschappelijk onderzoek niet de doodsteek is voor de vrije wil. De rol die wetenschappelijk onderzoek überhaupt kan spelen in de beantwoording van deze vragen wordt echter veel minder ter discussie gesteld. Is wetenschappelijk onderzoek immers uiteindelijk niet de beste, en misschien wel de enige, manier om iets te weten te komen over hoe de wereld en wij mensen in elkaar zitten? En is ons eigen perspectief op onze keuzes en handelingen niet omgeven door illusies?In Vrije wil: wie heeft het voor het zeggen? bekritiseert Lieke Asma deze prominente visie. Ze beargumenteert dat filosofisch onderzoek en het in ogenschouw nemen van het perspectief van de handelende persoon essentieel zijn voor ons begrip van de vrije wil. Vrije wil: wie heeft het voor het zeggen? biedt een onontbeerlijke visie op de grenzen en mogelijkheden van wetenschappelijk onderzoek naar de vrije wil. In dit baanbrekende boek legt Asma nauwgezet uit hoe we over de vrijheid van onze eigen keuzes en handelingen moeten nadenken.

Fragment uit

Artikel: Waarom filosofe Lieke Asma het opneemt voor de vrije wil (Trouw, juni 2018)

Youtube - Vrije Wil en Bewustzijn (Lieke Asma)



Terug naar Overzicht alle titels

Coos Huijsen

Ode aan het klootjesvolk : populisme als smoesje van een falende elite
Prometheus 2020, 208 pagina's - € 19,99

Verschijnt januari 2020

Wikipedia: Coos Huijsen (1939)

Korte tekst op website uitgever
Het populisme, een gevaar? In Nederland wordt dat schromelijk overdre-ven. Een progressieve elite gebruikt de opmars van nieuwrechtse politici als smoesje om haar eigen falen te camoufleren. Om te maskeren hoe weinig gevoel zij nog heeft voor de belevingswereld van gewone mensen. Sinds de Provobeweging in de jaren zestig als avant-garde van links de term ‘klootjesvolk’ herintroduceerde, heeft die elite voortdurend het narcistische genoegen gecultiveerd om zich van gewone mensen te onder-scheiden.Nadat Coos Huijsen al decennialang hiertegen heeft gewaarschuwd, is het nu tijd voor harde woorden en pijnlijke waarheden. Over hoe onnozel de intelligentsia is. Over hoe zij haar eigen theoretische kennis overschat, ten koste van de wijsheid van gewone mensen en hun dagelijkse ervaringen. Over haar technocratische gelijk en de zogenaamde morele onfeilbaarheid daarvan. Over hoe zij het gezonde verstand buiten de orde van het poli-tieke debat plaatst. In Ode aan het klootjesvolk legt Huijsen het verziekte politieke klimaat in Nederland genadeloos op de snijtafel en zoekt hij een oplossing in een radicaal nieuwe definitie van het begrip ‘solidariteit’.

Fragment uit

Terug naar Overzicht alle titels

Gabriël van den Brink

Ruw ontwaken uit de neoliberale droom : pogingen om de tijdgeest te verstaan
Prometheus 2019, 200 pagina's -  € 19,99

Verschijnt november 2019

Bio Gabriël van den Brink (1950)

Korte tekst op website uitgever
Vanaf de jaren tachtig van de vorige eeuw werd in veel westerse landen het liberale denken dominant. Ook in Nederland koos de overheid als het maar even kon voor deregulering, privatisering en marktwerking. Bovendien zette het Westen na het vallen van de Berlijnse Muur vol enthousiasme in op wereldwijde vrijhandel. Hoewel die agenda ontegenzeggelijk voordelen had, bracht ze ook problemen met zich mee, zoals een groeiende ongelijkheid tussen rijk en arm, de flexibilisering van de vaste baan, meer asociaal gedrag en een breed gedeeld gevoel dat de nationale gemeenschap erodeerde. Een overtuigend antwoord vanuit de bestuurlijke elite ontbreekt vooralsnog. Zowel links als rechts van het politieke midden hield men aan een liberale denkwijze vast. Vroeg of laat moest een politicus van het bestaande onbehagen gaan profiteren. In maart 2019 was het zover. Hoewel de verkiezingsuitslag een golf van boze reacties losmaakte, hebben slechts weinigen een helder antwoord op de vraag wat er met de Nederlandse samenleving is gebeurd. Die vraag komt in dit boek op genuanceerde wijze aan bod, waarbij tevens duidelijk wordt in welke richting we de huidige problemen kunnen oplossen.

Fragment uit

Terug naar Overzicht alle titels

Kees van Lede en Joris Luyendijk

Op de rand van de nieuwe tijd : over macht, complotdenken en de grenzen van de vrije markt
Balans 2019, 256 pagina's  -  € 21,99

Verschijnt najaar 2019

Wikipedia: Kees van Lede (1942) en Joris Luyendijk (1971)

Tekst op website uitgever
Hoe is het mogelijk dat grote bedrijven nergens belasting betalen? Hoe kan het dat de kloof tussen rijk en arm alleen maar groter wordt? Waarom lijken de grote problemen van deze tijd steeds te worden doorgeschoven? Veel mensen hebben het vertrouwen in de traditionele politiek verloren. Uit angst, onmacht of woede zoeken ze de uiteinden van het spectrum op.

Hoe wordt de overheid weer betrouwbaar en herwinnen de grote bedrijven respect? In een spannende briefwisseling discussiëren twee kritische denkers uit verschillende generaties over urgente oplossingen voor de grote vragen van deze tijd. Kees van Lede speelde decennialang een sleutelrol in het internationale deel van het Nederlandse bedrijfsleven. De dertig jaar jongere Joris Luyendijk, die zich als schrijver en journalist regelmatig kritisch uitliet over overheid en bankwezen, dient hem van repliek.

Scherpzinnige brieven over het bedrijfsleven, de bonus-gekte, de Brexit, over macht, moraal en over nieuwe manieren om een eerlijker samenleving te krijgen. Op de rand van een nieuwe tijd is een bij vlagen verontrustend, en ten slotte toch optimistisch boek, waarin de ervaringen en visies van Van Lede en Luyendijk elkaar aanvullen en de lezer inspireren.


Fragment uit

Terug naar Overzicht alle titels

Nicholas Christakis

Het goede in de mens : de evolutionaire wortels van de samenleving
Balans 2019, 448 pagina's  -  € 27,50

Verschijnt najaar 2019

Oorspronkelijke titel: Blueprint : the evolutionary origins of a good society (2019)

Wikipedia: Nicholas Christaks (1962)

Tekst op website uitgever
In een wereld vol toenemende politieke en economische polarisatie is het verleidelijk om de positieve kanten van de menselijke samenleving te negeren. Toch is er welbeschouwd meer wat ons verbindt dan wat ons verdeelt. De donkere kant van onze biologische erfenis, ons talent voor agressie, wreedheid en het najagen van eigenbelang, is genoegzaam onderzocht en bekend. Maar de evolutie heeft ons óók voorzien van sociale eigenschappen: een talent voor liefde, vriendschap, samenwerking en kennisoverdracht.

In dit baanbrekende, erudiete en tegelijk meeslepende boek werpt Nicholas Christakis het fascinerende idee op dat onze genen niet alleen ons lichaam beïnvloeden, maar ook ons gedrag en de manieren waarop we samenleven. Hij laat overtuigend zien dat wij, ondanks een geschiedenis die is doordrenkt van geweld, niet kunnen ontsnappen aan de genetische blauwdruk voor goedheid. Onder alle menselijke uitvindingen – van werktuigen en machines tot steden en naties – zit de aangeboren drang om een goede samenleving te vormen. Christakis illustreert dit met tal van levendige voorbeelden: culturen en gemeenschappen uit heden en verleden, utopische communes, online groepen, en zelfs de tedere en complexe sociale orde van dieren als olifanten en dolfijnen, die veel overeenkomsten vertoont met die van ons.

Christakis laat aan de hand van de evolutiebiologie, geschiedenis, filosofie, sociologie, neuro- en netwerkwetenschap zien hoe en waarom de evolutie ons op een humaan pad heeft gebracht en hoe we zijn verenigd door onze gemeenschappelijke menselijkheid.

Fragment uit

Youtube - Michael Shermer with Nicholas A. Christakis — Blueprint: The Evolutionary Origins of a Good Society 




Rutger Bregman sluit in De meeste mensen deugen : een nieuwe geschiedenis van de mens (2019) bij dit boek en verhaal aan.

Terug naar Overzicht alle titels

Wilma de Rek

Van Adam naar Eva : Wilma de Rek in gesprek met Herman Wijffels over de eeuw van de vrouw
Balans 2019, 176 pagina's  -  € 16,99

Verschijnt najaar 2019

Wikipedia: Herman Wijffels (1942)

Tekst op website uitgever
Herman Wijffels is bekend als ‘de beste premier die Nederland nooit heeft gehad’. Hij was econoom, CDA-politicus, bestuurder (van de Wereldbank, de SER) en bankier: achttien jaar zat hij in het bestuur van de Rabobank, waarvan dertien jaar als president-directeur. Al die tijd hield hij zich intensief bezig met de grote vraag van deze tijd: de toekomst van de aarde. Het is het belangrijkste onderwerp dat er te bedenken valt: als de aarde is uitgeput, houdt alles op.

Hoe zorgen we dat de aarde leefbaar blijft? Moet er meer Europese samenwerking komen? Wat te doen tegen oprukkend populisme? Heeft Nederland niet veel te veel politieke partijen? In Van Adam naar Eva ontvouwt Wijffels in gesprek met Wilma de Rek zijn verrassende en fascinerende visie op de toekomst op het gebied van ecologie, economie en politiek.

In die visie hebben tot nu, en vooral sinds de industriële revoluties, de ‘masculiene’, veroverende krachten de overhand gehad. Dat heeft geleid tot een gigantische stijging van de materiële welvaart, maar ook tot verwoesting van de aarde. De mensheid is toe aan een nieuwe fase in haar ontwikkeling, waarin de ‘feminiene’, conserverende en verzorgende krachten ruim baan moeten krijgen. Zonder strijd zal het niet gaan, vertelt Wijffels in dit even inzichtrijke als boeiende boek, maar hoopvol is hij ook: in tegenstelling tot wat velen misschien denken, ligt de betere samenleving voor het grijpen.


Fragment uit

Terug naar Overzicht alle titels

woensdag 10 juli 2019

Alicja Gescinska 3

Intussen komen mensen om : over politieke betrokkenheid
De Bezige bij 2019, 112 pagina's -  € 12,99

Verschijnt in oktober 2019

Wikipedia: Alicja Gescinska (1981)

Tekst op website uitgever
Alicja Gescinska verraste met haar kandidatuur op de Europese lijst van de Vlaamse liberalen. Op internet volgde een stortvloed aan reacties: lovende en lasterlijke. Niet enkel de keuze van de partij en het Europese project werden druk besproken, vooral ook wie aan politiek behoort te doen – en wie dus aan de zijlijn moet blijven – bleek stof voor discussie. Wat is de plaats van een filosoof in de samenleving? Zijn politiek en filosofie onverenigbare disciplines? En wat doe je wanneer uit het hart van de Europese politiek het verzoek komt om uit je pen te kruipen? Politiek is meer dan dat wat politici doen. Politiek is alles en iedereen. In het gebrek van de wereld weerklinkt volgens Gescinska een moreel appel dat op ons allen wordt gedaan. Intussen komen mensen om is een glashelder essay over de persoonlijke worsteling met politieke betrokkenheid en intellectuele verantwoordelijkheid.

Fragment uit

Lees ook De verovering van de vrijheid : van luie mensen, de dingen die voorbijgaan uit 2011  en Allmensch : van Middelmaat tot meesterschap uit 2016

Terug naar Overzicht alle titels


woensdag 26 juni 2019

Hector Macdonald

Waarheid : een handleiding
De Geus 2019, 416 pagina's  -  € 23,99

Oorspronkelijke titel: Truth : how many sides to every story shape our reality (2018)

Website Hector Macdonald (19?)

Korte beschrijving
Een buitengewoon belangrijk en boeiend boek over waarheid. Over de manier waarop wij hele en halve waarheden en aperte leugens gebruiken en misbruiken om onze wereld de gewenste vorm te geven. Over gedeeltelijke, subjectieve, kunstmatige en onbekende waarheden. Over constructies, context, voorspellingen en over moraal. De schrijver, een communicatieconsultant die voor grote multinationals werkt, weet waar hij het over heeft en hij beschikt over de gave om het helder uit te leggen aan de hand van talloze voorbeelden. Uitermate nuttig om greep te krijgen op de stortvloed van informatie die ons dagelijks overspoelt. Met enkele nuttige bijlagen, een bronnenoverzicht, eindnoten en een register.

Fragment uit (het) Nawoord - Nog één keer de waarheid
In dit handboek over de waarheid heb ik weinig gezegd over de reden dat de waarheid van belang is. Als je de waarheid van tevoren al niet prefereerde boven het alternatief, had je waarschijnlijk niet de moeite genomen tot hier door te lezen. Wat ik wel heb geprobeerd te benadrukken is het belang van het selecteren, verspreiden en omhelzen van de juiste waarheid.
  We hebben een verontrustende hoeveelheid manieren gezien waarop politici, marketeers, journalisten, campagnevoerders en zelfs overheidsambtenaren ons met behulp van de waarheid kunnen misleiden. Het is aan ons om ze erop te betrappen, ze te bekritiseren en niet naar hun pijpen te dansen. Misleidende waarheden zijn niet altijd gemakkelijk te ontdekken; je kunt ze aantreffen in reclameteksten, je nieuwsstroom op Twitter, krantencommentaren, roddels, kantoormemo's en folders van goede doelen. Sommige zijn opzettelijk zo bedacht dat ze vrijwel onzichtbaar zijn. 'We worden geregeerd, onze geest wordt gekneed, onze smaak gevormd, onze gedachten worden ons aangereikt door mensen van wie we voor het overgrote deel nooit hebben gehoord', schreef Edward Bernays, een van de pioniers van public relations, in 1928. Misleidende waarheden zijn overal om ons heen. Met de checklist uit appendix 1 kun je ze er misschien uit pikken. (pagina 352-353)

Lees ook: Feitenkennis : 10 redenen waarom we een verkeerd beeld van de wereld hebben en waarom het beter gaat dan je denkt van Hans Rosling (2018).

Artikel: Echte wijsheid en media (mei 2015)

Terug naar Overzicht alle titels

maandag 17 juni 2019

Roanne van Voorst

Ooit aten we dieren
Podium 2019, ? pagina's € 20,50

Website Roanne van Voorst (1983)

Tekst op website uitgever
Melk is goed voor elk. Een ei hoort erbij. We zijn opgegroeid in een tijd waarin het eten van dierlijke producten volkomen geaccepteerd is. Wetenschappers voorspellen echter dat dit in de nabije toekomst taboe zal worden. Net zoals ooit heksenverbranding, slavernij of homodiscriminatie ineens niet meer konden.

Veganisme is booming. #vegan is een van de meest gebruikte hashtags op Instagram en wordt niet langer geassocieerd met geitenwollensokken, maar met sexy, hip en succesvol. Over een aantal decennia zal veganistisch de norm zijn, en vragen onze kleinkinderen ons hoe we ooit met een zuiver geweten dieren hebben kunnen eten.

Met een optimistische en onbevooroordeelde blik laat antropologe Roanne van Voorst zien hoe we ons op deze toekomst kunnen voorbereiden. Ze gaat in gesprek met boeren, blikt terug op de tijd dat er giraffen werden gegeten en doet uit de doeken waar zelf tegenaan loopt als beginnend veganist. Dit maakt Ooit aten we dieren tot een onmisbaar boek voor vegetariërs, flexitariërs én overtuigde vleeseters. Eigenlijk voor iedereen!

Fragment uit (de) Inleiding - Het bedenken van een nieuwe kleur
Drie eeuwen geleden vond de verlichting plaats, en werd het verboden heksen te verbranden of mensen om hun geloof te verketteren. Zo'n acht generaties geleden (ik heb het even voor je uitgerekend; dat is ruim honderdvijftig jaar geleden) werd de slavernij wereldwijd afgeschaft, en werd het verboden andere mensen te brandmerken, tegen hun wil vast te houden, te gebruiken of anderszins te mishandelen. Vijf generaties geleden (ruim honderd jaar) kregen vrouwen in het Westen stemrecht, en werden ze formeel gelijkgesteld aan mannen. Jij en ik leven in een vergelijkbare, turbulente, belangrijke en opwindende tijd.
  Onze tijd komt straks in de geschiedenisboeken te staan vanwege de immense sociale, economische en culturele verandering die zich nu - ja nú, terwijl jij dit boek leest - aan het ontvouwen is. Een transformatie die op allerlei plekken op de wereld zo snel plaatsvindt dat het niet lang meer kan duren voor zij je ineens gaat opvallen. Je zult haar gaan herkennen in de dingen die je koopt, in het type werk dat je doet, in de manier waarop je  je kinderen opvoedt; zelfs in hoe je denkt of in wat je voelt. En als het zover is, zal het bijna niet meer voor te stellen zijn dat het ooit anders is geweest.
  Jij en ik, wij behoren tot de generatie die gaat meemaken dat het in grote delen van de wereld verboden wordt onnodig dierenleed te veroorzaken. Dat betekent dat het eten en gebruiken van vlees of andere dierlijke producten straks misschien nog wel mogelijk zal zijn, maar heel erg duur wordt, en lastig. Het zal een keuze zijn die afwijkt van wat normaal is; een keuze ook, die in eerste instantie door de meeste mensen zal worden afgekeurd. Maar of je nu vóór zo'n enorme verandering bent of tegen maakt eigenlijk niet uit - het gebeurt al, het is niet tegen te houden, we zitten er middenin. (pagina 11-12)

Artikel over (o.a.) het Raam van Overton: 2016 - You can blow out a candle/But you can't blow out a fire  (december 2015)

Lees ook:
De soldaat was een dolfijn : over politieke dieren van Eva Meijer (uit 2017),
Onder dieren : voor een diervriendelijker wereld van Ton Lemaire (uit 2017),
Mama's laatste omhelzing : over emoties bij dieren en wat ze ons zeggen over onszelf van Frans de Waal (uit 2019),
Dieren eten van Jonathan Safran Foer (uit 2009),
Waarom zou ik mijn vrienden niet opeet : pleidooi voor dier, mens en aarde van Matthieu Ricard (uit 2015),
De vrolijke veganist : ethiek in een veranderende wereld van Floris van den Berg (uit 2013) of
Nooit meer slachten: hoe kweekvlees ons bord en de wereld zal veranderen van Paul Shapiro (uit 2019)


Terug naar Overzicht alle titels


dinsdag 11 juni 2019

Paul Mason 2

Een stralende toekomst : een radicaal pleidooi voor menselijkheid
De Bezige bij 2019, 416 pagina's  - € 29,99

Oorspronkelijke titel: Clear Bright Future : a radical defense of the human being (2019)

Wikipedia: Paul Mason (1960)

Tekst op website uitgever
Onder invloed van het vrijemarktdenken hebben oude idealen als burgerschap, moraal en individuele autonomie moeten plaatsmaken voor zelfzucht, hiërarchie en consumentisme. Volgens Paul Mason bevinden we ons op dit moment op een kantelpunt. Onze op humanistische grondslagen gebouwde wereld wordt ernstig bedreigd: de democratie ligt onder vuur, autocratische regimes zijn in opkomst en de waarheid wijkt voor fake news. Bovendien gaat ons denken ten gronde aan fatalisme: we zien onszelf als wezens die gestuurd worden door ons brein en onze genen, door mechanismen van de markt of door de algoritmen van Big Tech.

In Een stralende toekomst roept Paul Mason op tot een humanistische revolutie, waarin de mens – geïnspireerd door de ideeën die ons sterk maakten – het heft in eigen hand neemt op weg naar een stralende, menselijke toekomst.

Fragment uit 16. Weer je tegen het gevaar
'Hebt u ook niet het gevoel,' vroeg de dichter Stephen Spender aan George Orwell, 'dat u de gebeurtenissen van de laatste tien jaar altijd beter wist te voorspellen dan, bijvoorbeeld, het kabinet?'  Dit was in juni 1940. De Londense treinstations werden overspoeld door soldaten die waren geëvacueerd uit Duinkerken. Het buitenlandbeleid van de Britse elite lag in puin, het halve kabinet neigde naar een bestand met Hitler en het Verenigd Koninkrijk was zo goed als weerloos.
  Orwell, die al in 1936 had voorspeld dat er oorlog met Duitsland zou komen, antwoordde: 'Waar ik het gevoel heb dat mensen als wij de situatie beter begrijpen dan zogenaamde deskundigen, zit hem dat niet in het vermogen om specifieke gebeurtenissen te voorspellen, maar in het vermogen om te begrijpen in wat voor wereld we leven.'
  Dit is een vermogen dat het liberale centrum in onze tijd ontglipt. Nu de markteconomie instort en figuren als Trump hun conventionele politieke rivalen aan alle kanten overtroeven, komen de gevestigde intellectuelen en politici net zo dommig uit de verf als in Orwells tijd. Ze dachten dat ze in een systeem leefden dat zichzelf automatische stabiliseerde, maar het heeft zichzelf gedestabiliseerd.
  Toch spreekt uit Orwells woorden een sterke menselijke reflex, namelijk die om te begrijpen in wat voor wereld we leven. Als we die toepassen op het hier en, zullen we moeten accepteren dat de opgebouwde spanningen in het systeem zullen leiden tot een ontploffing, al kunnen we niet precies voorspellen wat voor vorm die zal aannemen. De elites die de boel de laatste vier decennia hebben gerund zijn karakterloze figuren, die in staat zijn tot allerlei compromissen met autoritair rechts en heel makkelijk los te weken zijn van hun democratischer principes. Dit is op zich al uiterst waardevolle kennis, zolang je er niet door verlamd raakt.
  De dynamiek die achter de brexit zat, Trump aan de macht bracht en openlijk racistische partijen groot maakte in Italië, Zweden, Hongarije en Nederland zal niet zomaar van het toneel verdwijnen. (pagina 335-336)

Lees ook: Postkapitalisme : een gids voor de toekomst (2016) en het nieuwe boek van Rutger Bregman: De meeste mensen deugen (verschijnt september 2019)

Terug naar Overzicht alle titels


dinsdag 28 mei 2019

Malena Ernman

Ons huis staat in brand : een gezin en de toekomst van onze planeet
De Bezige bij  2019, 293 pagina's € 19,99

Geschreven door Malena Ernman (1970), de moeder van Greta Thunberg.

Oorspronkelijke titel: No one is too small to make a difference (2019)

Wikipedia: Greta Thunberg (2003)

Tekst op website Nederlandse uitgever
Op achtjarige leeftijd zag Greta Thunberg een documentaire over de klimaatcrisis en vroeg zich af: ‘Hoe komt het dat niemand hierover praat? Hoe komt het dat volwassenen en politici überhaupt nog over iets anders kunnen praten?’ Greta raakte neerslachtig en weigerde lange tijd te eten. Ze kwam in een lang proces van ziekenhuisbezoeken en behandelingen terecht en werd uiteindelijk gediagnosticeerd met Asperger. Nadat Greta hersteld is, gaat ze zich obsessief verdiepen in het klimaatvraagstuk. Ze krijgt haar ouders zo ver hun leven om te gooien: haar moeder zegt haar baan op zodat ze niet meer hoeft te vliegen, de familie koopt een elektrische auto, gaat vegetarisch eten en verandert haar consumptiepatroon drastisch. Ons huis staat in brand is het verhaal van een gezin dat, aangevuurd door hun dochter, laat zien wat we zelf kunnen doen – voor een betere wereld, en voor de toekomst van onze kinderen.

Fragment: scène 63 - Zelfoverschatting
We staan aan de vooravond van een maatschappelijke verandering die zijn historische gelijke niet kent.
  Maar het verlaten van die eeuwige groeimaatschappij, die ons zoveel heeft gegeven en zulke grote delen van de wereldbevolking uit armoede en ellende heeft gehaald, is makkelijker gezegd dan gedaan. We zijn nog altijd bedwelmd door het vooruitgangssprookje dat ons van honger en misère heeft gebracht naar maandlandingen, 24 uursamusement en seniorenwoningen in de zon.
  Binnen drie generaties zijn we veranderd van bedreigd tot onsterfelijk, en we gedragen ons bij vlagen net zo arrogant en kortzichtig als wanneer we op een onbewoond eiland waren gestrand, ver weg van alle vaarroutes, met proviand voor een jaar die we al in de eerste week naar binnen propten.
  'Vertrouw op de techniek - iemand zal een oplossing bedenken',  brult iedereen in koor terwijl ze het afval in de zoetwaterbron gooien en de reddingsboot verbranden om het 's nachts niet koud te hebben. 'Je leeft maar één keer. Geniet!'
  Kleinere kloven, collectieve oplossingen en een ontwakend humanisme haalden ons uit de armoede. We hebben de deur naar gelijkwaardigheid op een kier gezet, maar inmiddels is die langzaamaan weer dicht aan het gaan. De kloven groeien, de hulpbronnen raken op en wij zijn gestrand op een onbewoond eiland in de kosmos. (pagina 139)

Artikel: Greta Thunberg's speeches to be rushed out as a book (Guardian, mei 2019)

Artikelen
Greta Thunberg: En aangezien onze leiders zich als kinderen gedragen, zullen we de verantwoordelijkheid moeten nemen die ze al lang geleden hadden moeten nemen. (december 2018)
Next freedom en koning Midas (december 2018)
Peter en Greta: Er zijn geen grijze gebieden als het gaat om overleven. (december 2018)
In een wereld die overspoeld wordt met irrelevante informatie is helderheid macht. (januari 2019)
Huxleys schrikbeeld van een bevolking die te zeer gedrogeerd is door 'onverbloemde trivialiteiten' om zich als verantwoordelijke burgers in te zetten. (januari 2019)
Moreel leiderschap. Het ethos geeft als het erop aankomt de doorslag. (januari 2019)
Is vrijheid een illusie? (februari 2019)
Volwassenheid - vereist dat je resoluut onder ogen ziet dat je nooit de wereld zult krijgen die je wenst, maar tevens blijft weigeren met minder genoegen te nemen. (februari 2019)
Rutger Bregman's Next idea: De meeste mensen deugen (februari 2019)

Eerder dit jaar verscheen van Anuna De Wever en Kyra Gantois: Wij zijn het klimaat : een brief aan iedereen (De Bezige bij)

Terug naar Overzicht alle titels

Jared Diamond

Omwenteling : hoe staten omgaan met crisis en verandering
Spectrum 2019, 504 pagina's - € 39,99

Oorspronkelijke titel: Upheaval : how nations cope with crisis and change (2019)

Wikipedia: Jared Diamond (1937) 

Korte beschrijving
De bekende wetenschapper Jared Diamond bespreekt in 'Omwenteling' hoe landen omgaan met crises en verandering. Hij past factoren die een rol spelen bij individuele, psychologische crises toe op nationale crises. Bijvoorbeeld de erkenning van het probleem en het vermogen van anderen te leren. Hij beschrijft crises uit het verleden in zes landen die hij toevallig zelf kent, wat een willekeurige selectie lijkt. In het tweede deel gaat hij in op de actuele problemen van Japan, de Verenigde Staten en de wereld als geheel. Hij ziet op alle vlakken een te geringe bereidheid om problemen als polarisatie en klimaatverandering te erkennen en die te bestrijden. Maar hij blijft optimistisch en stelt dat van het verleden te leren is. De vergelijking tussen individuen en naties blijft wat wringen. De factoren die Diamond aanwijst, zijn dermate algemeen dat ze altijd wel van toepassing lijken. Door een groot aantal landen en problemen te beschrijven gaat Diamond zelden echt de diepte in en presenteert hij open deuren. Het boek schetst wel op toegankelijke manier een aantal belangrijke kwesties. Met twee fotokaternen, een literatuurlijst en register.

Beschrijving op website uitgever
In zijn eerdere boeken onderzocht Jared Diamond hoe beschavingen opbloeien en hoe ze ten onder gaan, maar nu richt hij zijn aandacht op de verbazingwekkende veerkracht van landen in crisis.
En op de landen die hierin tekortschieten.

In deze gedetailleerde en deskundige beschouwing onderzoekt Diamond zeven landen die rampspoed te boven zijn gekomen door middel van een proces van zelfreflectie en aanpassing en verkent hij hierin de patronen die aan de basis liggen van hun herstel. Of het nu om de Sovjetinvasie in Finland, het Indonesische crisisjaar onder Soekarno of de heropbouw van Duitsland gaat, Diamond weet steevast op vakkundige wijze de keerpunten aan te wijzen en grondig te analyseren. Ook richt hij zijn blik op de toekomst: zijn landen wereldwijd op weg naar politieke ondergang of kunnen we nog lering trekken uit het verleden?

Jared Diamond is evolutionair bioloog, fysioloog en biogeograaf. Hij is hoogleraar in de geologie aan de UCLA in Californië en heeft al meerdere succesvolle boeken geschreven, waaronder Zwaarden, paarden en ziektekiemen, waarvoor hij in 1998 de Pulitzerprijs voor non-fictie won, en Ondergang.


Fragment uit

Terug naar Overzicht alle titels


Frans de Waal 3

Mama's laatste omhelzing : over emoties bij dieren en wat ze ons zeggen over onszelf
Atlas Contact 2019, 366 pagina's - € 24,99-

Oorspronkelijke titel: Mama's last hug : animal emotions and what tell us about ourselves

Wikipedia: Frans de Waal (1948)

Tekst op website uitgever

Na zijn succesvolle boek Zijn we slim genoeg om te weten hoe slim dieren zijn? over intelligentie bij dieren, richt Frans de Waal zich nu op emoties. En ook daarin zijn mensen meer verwant aan dieren dan ze denken. 'Mama’s laatste omhelzing' opent met het dramatische afscheid tussen Mama, een stervende 59-jarige chimpansee, en Jan van Hooff, bioloog en oud-directeur van Burgers’ Zoo. Hun laatste omhelzing werd gefilmd en vervolgens breed verspreid op internet. In 'Mama’s laatste omhelzing' laat Frans de Waal overtuigend zien dat er zoiets is als (zelf)bewustzijn bij dieren; hij interpreteert gezichtsuitdrukkingen en vertelt over de emotionele kanten van dierlijke én menselijke omgangsvormen. Mensen hebben niet één orgaan dat dieren niet ook hebben, dus waarom zouden we aannemen dat wij als enige emoties kennen? Dankzij de vele voorbeelden en de heldere taal van De Waal is 'Mama’s laatste omhelzing' een feest om te lezen. En we worden er nog wijzer van ook.

Fragment uit (het) Voorwoord
Observeren is mijn beroep geworden. Maar verwacht van mij niet dat ik let op de kleur van een jurk of op het feit dat een man een toupet draagt - die dingen interesseren me allerminst. Ik let vooral op emotionele expressie, lichaamstaal en sociale dynamiek. Op dit vlak bestaan er zoveel overeenkomsten tussen mensen en andere primaten dat mijn vaardigheid bij beiden gelijkelijk van pas komt, ook al gaat het in mijn werk vooral om de andere primaten. Als student had ik vroeger een werkkamer met uitzicht op een dierentuinkolonie van chimpansees, en als wetenschapper verkeerde ik de afgelopen vijfentwintig jaar in een vergelijkbare situatie bij Yerkes, National Primate Reaserch Center, nabij Atlanta, in de staat Georgia. Mijn chimps leven buiten op een veldstation en zo nu en dan ontstaat er beroering met zoveel kabaal dat we naar het raam snellen om het schouwspel te bekijken. Wat de meeste mensen ervaren als een chaotische wirwar van twintig harige beesten die gillend en schreeuwend rondrennen is in feite een uiterst geordende samenleving. Wij herkennen iedere mensaap aan zijn gezicht, zelfs alleen al aan zijn stem, en weten wat we kunnen verwachten. Zonder patroonherkenning blijft elke observatie onscherp en willekeurig. Dan is het zoiets als naar een sport kijken die je nooit zelf hebt beoefend en waarvan je niet veel weet. Eigenlijk zie je niets, Daarom heb ik een hekel aan de Amerikaanse televisieverslagen van internationale voetbalwedstrijden: de meeste sportjournalisten hebben pas laat kennisgemaakt met het spel en begrijpen weinig van de fundamentele strategieën. Ze hebben alleen oog voor de bal en blijven maar ouwehoeren op de meest cruciale momenten. Dat gebeurt er als we geen patroon herkennen.
  Het gaat erom dat je verder kijkt dan het centrale gebeuren. (pagina 9-10)

Lees ook: De bonobo en de tien geboden : moraal is ouder dan de mens (2013) en Een tijd voor empathie : wat de natuur ons leert over een betere samenleving (uit 2009)

Terug naar Overzicht alle titels

Hannah Fry

Algoritmes aan de macht : hoe blijf je menselijk in een geautomatiseerde wereld
De Geus 2018, 272 pagina's - € 21,99

Oorspronkelijke titel: Hello world : how to be human in age of the machine (2018)

Wikipedia: Hannah Fry (1984)

Korte beschrijving
'Hello World' waren de eerste woorden ooit die op een computerscherm als interactieve tekst verschenen. Hannah Fry (1984, hoogleraar wiskunde University College Londen) gebruikt deze memorabele woorden als de Engelse titel van deze uitermate interessante paperback. Fry maakt voor de IT-leek duidelijk wat computeralgoritmes zijn en hoe die gebruikt worden. Tot hoever beïnvloeden ze ons alledaagse leven? Daarbij gaat Fry aan de hand van mooie voorbeelden uitgebreid in op kunstmatige intelligentie en deep learning. Als uitwerking daarvan bespreekt zij helder de risico's van het gebruik van algoritmes door zelflerende datacentra, de rechtspraak, de gezondheidszorg en het verkeer. Zij bekritiseert machtsgebruik en consumentenmanipulatie door algoritmes, maar zonder in een doemscenario te vervallen. Dit uiterst toegankelijk geschreven boek, voorzien van een zeer uitgebreid notenapparaat, is welhaast het enige in zijn soort dat deze moeilijke en abstracte materie voor leken inzichtelijk maakt.

Fragment uit (de) Inleiding
In dit boek zullen we een lange reeks algoritmes ontdekken waarop we steeds meer, maar misschien zonder het te weten, vertrouwen. We zullen veel aandacht besteden aan wat ze beloven, hun verzwegen macht onderzoeken en de onbeantwoorde vragen die ze opwerpen onder ogen zien. We zullen algoritmes tegenkomen die gebruikt worden door de politie om te beslissen wie er moet worden gearresteerd en die ons laten kiezen tussen bescherming van de slachtoffers van misdaad en de onschuld van de beschuldigde. We zullen algoritmes tegenkomen die gebruikt worden door rechters om te beslissen over de straffen voor veroordeelde criminelen en die ons vragen te bepalen hoe ons rechtssysteem er zou moeten uitzien. We zullen algoritmes tegenkomen die gebruikt worden door medici om hun eigen diagnoses te herroepen; algoritmes in zelfrijdende auto's die eisen dat we onze eigen ethiek definiëren; algoritmes die invloed hebben op onze uitdrukking van emoties; en algoritmes met de macht om onze democratieën te ondermijnen.
  Ik betoog niet dat algoritmes inherent slecht zijn. Je zult op deze bladzijden zien dat er vele redenen bestaan om positief en optimistisch te zijn over wat er voor ons lig. Waar het om gaat is hoe ze gebruikt worden. Gps is uitgevonden om kernraketten te lanceren en wordt nu gebruikt bij het bezorgen van pizza's. Popmuziek die op repeat wordt gezet, is ingezet als martelwerktuig. En hoe mooi een bloemenkrans ook is gemaakt, als ik het echt wilde, zou ik je ermee kunnen wurgen. Om je een mening te kunnen vormen over een algoritme moet je de relatie tussen mens en computer begrijpen. Elk algorite is onlosmakelijk verbonden met de mensen die het maken en gebruiken.
  Dit betekent dat dit in de kern een boek is over mensen. Het gaat niet over wie we zijn, waar we naartoe gaan, wat belangrijk voor ons is en hoe dat verandert door technologie. Het gaat over onze relatie met de algoritmes die er al zijn, de algoritmes die aan onze zijde werken, die onze mogelijkheden versterken, onze fouten verbeteren, onze problemen oplossen en ondertussen nieuwe creëren. (pagina 15-16)

Youtube - Hannah Fry | Hello World: Being Human in the Age of Algorithms (2018)



Youtube - Should Computers Run the World? - with Hannah Fry (april 2019)



Boeken die (deels) ook over algoritmes gaan
Christian Madsbjerg. Filosofie in een tijd van big data (2017)
Jan Walraven. De diefstal van de eeuw : hoe we onze privacy verloren én kunnen heroveren (2018)
Yuval Noah Harari. Homo Deus : een kleine geschiedenis van de toekomst (2016)
Yuval Noah Harari. 21 lessen voor de 21e eeuw (2018)
Sidney Vollmer. On/off : op zoek naar balans in digitale tijden (2017)
Maxim Februari. Klont (2017)
Franklin Foer. Ontzielde wereld : de existentiële dreiging van Big Tech (2017)
Maurits Martijn & Dimitri Tokmetzis. Je hebt wél iets te verbergen : over het levensbelang van privacy (2017)

Terug naar Overzicht alle titels

donderdag 16 mei 2019

Jelmer Mommers

Hoe gaan we dit uitleggen : onze toekomst op een steeds warmere aarde
De Correspondent 2019, 237 pagina's -  € 20,--

Jelmer Mommers (1987) op website De Correspondent

Korte beschrijving
'Onze toekomst op een steeds warmer wordende aarde' – de ondertitel geeft aan dat het gaat over de klimaatverandering. De afgelopen vijf jaren deed de schrijver onderzoek. Dit brengt het besef dat er iets aan te doen is door ieder van ons. Het boek is opgebouwd uit drie delen: Wat is er mis?, Waar gaat het heen?, Wat kunnen we doen? Het eerste deel legt de zes manieren uit waarop de mensen in de loop van honderden jaren een stempel drukten op de aarde. Het tweede deel legt uit dat het nog niet te laat is, legt uit waardoor het systeem van vervuilen en politieke machteloosheid zichzelf in stand houdt. Het derde deel beschrijft keuzes en kansen, het verhaal over een wereld waarin we willen wonen, over een groene transformatie. En de grote kracht van het kleine verschil. Het boek is voorzien van enkele figuren, grafieken en eindnoten met verwijzingen naar bronnen en literatuur. De schrijver is journalist en werkzaam voor De Correspondent, een online journalistiek platform, gevestigd in Amsterdam, dat diepgravende achtergrondverhalen publiceert. Hij is bekend door zijn onderzoek naar Shell. Het boek richt zich op iedereen die het klimaatprobleem niet serieus neemt en iedereen die er iets aan wil doen.

Korte beschrijving op website uitgever
In dit boek beschrijft Jelmer Mommers een van de grootste problemen van onze tijd: klimaatverandering.

Het eerlijke verhaal is dat we ongelofelijk in de shit zitten. Zo’n warm klimaat als er nu aankomt, heeft de mens nog nooit meegemaakt. Maar hoe erg het wordt, dat bepalen we zelf.

Fragment uit 7. Keuzes en kansen
Een verhaal voor iedereen

Alleen een goed verhaal kan ons uit deze patstelling helpen. De mens die 'heer en meester' over de natuur moest zijn en zo ongelooflijke overwinningen en winsten zou boeken - dat was eeuwenlang een goed verhaal. Het heeft een groot deel van de wereldbevolking veel gebracht en het maakte duidelijk wat de plek van de mens op aarde was. Een groeiende economie levert voor velen vooruitgang en vrijheid en comfort. Daar deden we het voor.
  Nu dat verhaal als een kaartenhuis in elkaar stort, hebben we een ander verhaal nodig. Mensen nachtmerries bezorgen over de 'klimaatapocalyps' is niet genoeg - daarmee voorkomen we geen enkele ramp. Ook IPCC-rapporten zijn niet genoeg - die leest bijna niemand en inspirerend zijn ze ook niet.
  Je kunt een verhaal uiteindelijk alleen vervangen door een ander verhaal. In wat voor wereld zouden we willen wonen? Waar doen we het voor? (pagina 141)

Fragment uit artikel dat op 21 mei op De Correspondent verscheen, in de aanloop naar de publicatie van dit boek
Klimaatverandering is een ramp van een onderwerp, ik zeg het maar gewoon eerlijk. Ik ben er al vijf jaar continu mee bezig en ik vind het nog steeds afstotelijk. Dus als je hebt geaarzeld dit artikel open te klikken: ik begrijp het helemaal.

Het begint al bij het woord ‘klimaat’. Met de technische betekenis is niet zoveel mis: ‘het gemiddelde weer over een periode van minstens dertig jaar’. De term is bedacht om algemene uitspraken te kunnen doen over het weer op een bepaalde plek: Nederland heeft bijvoorbeeld een gematigder en koeler klimaat dan India.

Voor de meeste mensen en gedurende het grootste deel van onze recente geschiedenis was het klimaat een gegeven, ongeveer zo boeiend als het langzame stromen van gletsjers of de samenstelling van de lucht die we inademen. Achtergrond. Voer voor experts.

Maar we weten allemaal dat het woord ‘klimaat’ tegenwoordig een heel andere lading heeft. Dreiging. Gevaar. De afgelopen jaren vertellen experts ons in steeds fellere bewoordingen dat het klimaat door menselijk toedoen ingrijpend verandert. Niet op één plek, niet in Nederland óf in India, maar overal tegelijk. Ze vertellen ons dat de aarde opwarmt, dat zeespiegelstijging kuststeden bedreigt, dat hittegolven vaker ondraaglijk heet worden, dat de wereldwijde voedselvoorziening onder druk staat. Ze vertellen ons dat doorgaan op de huidige weg vrijwel zeker tot wereldwijde catastrofes zal leiden – en al leidt.

Nu heb ik goed en slecht nieuws. Het goede nieuws is dat het klimaatdebat in Nederland en elders de afgelopen zes maanden is opgevlamd. Of liever opgelaaid: het klimaat is niet meer weg te denken van de politieke agenda.

De Zweeds tiener Greta Thunberg inspireerde met haar schoolstaking een wereldwijde protestbeweging van jongeren die de straat opgingen om hun regeringen onder druk te zetten.

In de VS presenteerde het progressieve Congreslid Alexandria Ocasio-Cortez een wetsontwerp voor een Green New Deal, dat als doel heeft de volledige Amerikaanse energievoorziening binnen tien jaar (!) volledig te verduurzamen.

Lees op Vox.com wat de Green New Deal inhoudt.

En alle Nederlandse politieke partijen die donderdag deelnemen aan de Europese verkiezingen zijn het erover eens dat de EU-doelstellingen voor vermindering van de CO2-uitstoot strikter moeten worden nageleefd. Alle partijen, behalve Forum voor Democratie, PVV en Jezus Leeft.

Dat schreef Rutger Bregman eerder op basis van de Europese Stemwijzer.

Het slechte nieuws is dat de kleine groep neezeggers nog buitenproportioneel veel macht heeft. De regering van de Amerikaanse president Donald Trump ging de afgelopen tijd gewoon door met het slopen van het milieubeleid in dat land. En Thierry Baudet won de Provinciale Statenverkiezingen, deels door het mobiliseren van onvrede over het Nederlandse klimaatbeleid.

Wat moeten we in vredesnaam met deze tegengestelde krachten? Hoe is het uit te houden, een klimaatdebat dat zó belangrijk is en tegelijkertijd tot zó veel verdeeldheid leidt?
Klimaatverandering bedreigt alles wat ons lief is. Maar hoe erg het wordt, bepalen we zelf 

Aanvullende artikelen
Greta Thunberg: En aangezien onze leiders zich als kinderen gedragen, zullen we de verantwoordelijkheid moeten nemen die ze al lang geleden hadden moeten nemen. (december 2018)
Next freedom en koning Midas (december 2018)
Huxleys schrikbeeld van een bevolking die te zeer gedrogeerd is door 'onverbloemde trivialiteiten' om zich als verantwoordelijke burgers in te zetten. (januari 2019)
Het was een onhoorbare en onzichtbare verovering, die dag in dag uit verder oprukte en waar niemand zich tegen verweerde omdat niemand het echt doorhad. (februari 2019) 
Volwassenheid - vereist dat je resoluut onder ogen ziet dat je nooit de wereld zult krijgen die je wenst, maar tevens blijft weigeren met minder genoegen te nemen. (over the New Green Deal)  

Terug naar Overzicht alle titels

woensdag 15 mei 2019

Koert van Mensvoort

Next Nature : waarom technologie onze natuurlijke toekomst is
Maven 2019, pagina's  - € 22,50

Website Koert van Mensvoort en Next Nature

Tekst op website uitgever
We leven in een wereld waarin we de biologie van tomaten zo nauwkeurig beheersen dat ze meer technologie zijn dan natuur. En – omgekeerd – waarin technologie (zoals het internet of de financiële markten) zo complex is dat het meer een natuurkracht lijkt dan iets wat we zelf in de hand hebben. De scheiding tussen natuur en technologie vervaagt. Voor mensen die belang hechten aan ‘de pure natuur’ zijn het dan ook verwarrende tijden. We verlangen in toenemende mate naar een romantische versie van de natuur die nooit bestaan heeft (denk maar aan de Oostvaardersplassen) en gaan steeds verder in onze zoektocht naar het natuurlijke leven (oerdieet, anyone?).

Is dit erg? Ja: in Next Nature laat tech-filosoof en ontwerper Koert van Mensvoort zien dat de krampachtige scheiding tussen natuur en technologie niet alleen onze kijk op de huidige samenleving vertroebelt, maar ook onze toekomst ernstig belemmert. Van Mensvoort voert de lezer mee op een epische reis langs bedrijven die ademen, bossen die naar shampoo ruiken en zeemeerminnen met plastic tranen. Gaandeweg ontvouwt zich een compleet nieuw wereldbeeld dat niet alleen realistischer, maar ook oneindig veel creatiever, spannender en mooier is.

Aan de hand van talloze spraakmakende voorbeelden en wetenschappelijke inzichten laat Van Mensvoort zien dat technologie niet alleen voortkomt uit natuur (álles was ooit natuur) maar dat succesvolle technologie ook altijd weer onderdeel wordt van de natuur. Als we de grote uitdagingen van ons huidige tijdperk het hoofd willen bieden moeten we niet terúg maar voorúit naar de natuur.

Fragment uit We zijn er pas
Het idee dat de mens de aarde alleen maar beschadigt, wordt door vele mensen gedeeld. Sommigen menen zelfs dat de aarde er beter voor zou staan als de mens er helemaal niet was geweest. Persoonlijk heb ik moeite om een dergelijke mensenhaat – ook wel misantropie genoemd – te begrijpen, omdat het uiteindelijk een vorm van zelfhaat is.
  Waar komt die achterdocht van mensen tegenover de mensheid toch vandaan? In een poging de misantropie te verklaren, heb ik ontdekt dat ze veelal samengaat met een mensbeeld dat volstrekt onjuist is: de mens als een antinatuurlijke soort die eigenlijk niet in de romantische, harmonische en paradijselijke natuur thuishoort. Waar de mens verschijnt, is het de natuur die verdwijnt. Ik denk dat dit een naïef vooroordeel is, dat ons niet verder helpt en waar we liever vandaag dan morgen vanaf moeten.
  Een terugblik op de geschiedenis van de aarde leert ons dat het niet de eerste keer is dat een nieuw geëvolueerde soort het bestaande leven opschudt. Het eerste eencellige leven ontstond naar schatting zo’n 3,5 miljard jaar geleden. Daarna duurde het nog ongeveer twee miljard jaar voordat het eerste meercellige plantleven evolueerde. Nog een miljard jaar later, tijdens de zogenaamde cambrische explosie, ontwikkelde zich een hele nieuwe soort op de planeet: de dieren.
  Het ontstaan van de eerste dieren op het aardse toneel is nu zo’n vijfhonderd miljoen jaar geleden. Het is onbekend wat het primaire plantleven, dat de wereldbol al een miljard jaar langer bevolkte, ervan vond toen de dieren op het toneel verschenen. Zoals bekend houden planten van rust, ze bewegen relatief weinig en leven van de zon en de aarde. Nu weten we niet wat planten denken, omdat ze niet praten, maar het lijkt me niet uitgesloten dat ze het maar hectisch en ongemakkelijk vonden om de dieren om zich heen te moeten dulden. Misschien vonden ze de dieren zelfs wel onethisch, niet alleen omdat dieren fundamenteel ontworteld zijn en een ongekend hoog leeftempo hebben, maar veeleer omdat dieren iets, in die tijd, volstrekt nieuws, ongehoords en afschuwelijks deden: dieren eten planten.
  Al met al moet de komst van de dieren voor de plantenwereld geen pretje geweest zijn. Maar ja, evolutie gaat door en een aarde met alleen maar planten was op zich al prachtig, maar minder bijzonder dan een aarde met planten én dieren – ik bespaar je hier een beschrijving van de opkomst van plantleven op aarde, nog een miljard jaar eerder, waarbij het percentage zuurstof in de atmosfeer dankzij fotosynthese enorm toenam en het bestaande ecosysteem ontwrichtte.
  Terug naar de rol van de mens. Net zoals de opkomst van dieren de plantenwereld heeft opgeschud,   brengt onze komst de nodige beroering met zich mee. Ter herinnering: wij zijn er pas net. Dieren bestaan al 2500 keer langer en eenvoudig plantleven bestaat zelfs al 7500 keer langer dan de mens. Maar ik vermeld dit niet om tot bescheidenheid te dwingen, want ik denk dat de mens ongelofelijk bijzonder is. (pagina 12-13)

Terug naar Overzicht alle titels

Judea Pearl & Dana Mackenzie

Het boek waarom : de nieuwe wetenschap van oorzaak en gevolg
Maven 2019, 480 pagina's-  € 24,50

Oorspronkelijke titel: The book of why : the new science of cause and effect (2018)

Wikipedia: Judea Pearl (1936) en website Dana Mackenzie

Korte beschrijving
Steeds meer wetenschappen werken met big data. Men verzamelt massa's gegevens, bijvoorbeeld over roken of over longkanker, en laat daar vervolgens statistische methoden op los. Probleem: op deze manier kun je weliswaar aantonen dat het één verband houdt met het ander, maar niet dat er sprake is van oorzaak en gevolg. Correlatie is immers niet hetzelfde als causaliteit. In de context van de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie zijn echter nieuwe methoden ontwikkeld voor het vinden van juist die causale verbanden. In dit boek legt de schrijver uit hoe dat werkt. Het boek is zeer uitvoerig, zeer grondig, zonder wiskundige formules, en bedoeld voor een groot publiek, maar het doorzettingsvermogen van de lezer zal minstens zo groot moeten zijn als zijn vermogen tot abstractie. Met illustraties in zwart-wit, een beredeneerde literatuuropgave en een register.

Tekst op website uitgever
Waarom duurde het zo lang voordat wetenschappers durfden te stellen dat roken longkanker veroorzaakt? Waarom was er zoveel controverse over de vraag of de mens de opwarming van de aarde veroorzaakt? Kortom: waarom is het zo moeilijk om oorzaak en gevolg vast te stellen?

Volgens Judea Pearl (legendarische computerwetenschapper en grondlegger van de Bayesiaanse netwerken) komt dit doordat de wetenschap een cruciale denkfout maakte: we hadden geen manier om causale verbanden aan te tonen en durfden het daarom alleen over correlatie te hebben. Tijdens zijn werk aan kunstmatige intelligentie ontwikkelde Pearl een methode voor omgaan met onzekerheid. Het bleek het startpunt van een causale revolutie in de wetenschap (en het einde van de mantra ‘correlatie is geen causatie’).

In Het boek waarom doet Pearl met wetenschapsjournalist Dana Mackenzie voor het eerst uit de doeken hoe zijn causale redenatie werkt. Deze stelt ons in staat om de wereld om ons heen te onderzoeken in termen van oorzaak en gevolg (‘waarom?’) én om te begrijpen wat onze mogelijkheden zijn (‘wat als?’).

Dit revolutionaire boek is daarmee de sleutel tot de essentie van kunstmatige intelligentie en ons menselijke denken.

Judea Pearl is computerwetenschapper en filosoof, bekend door zijn grensverleggende werk binnen de kunstmatige intelligentie. In 2011 won hij de Turing Award, de grootste en belangrijkste prijs in de informatica. Hij is voorzitter van de Daniel Pearl Foundation.

Fragment uit (de) Inleiding
Het was een voorrecht om in de voorbije vijfentwintig jaar deel uit te maken van deze ontwikkeling. Ik heb de vorderingen kunnen gadeslaan in researchlaboratoria en de cubicles van studenten, en de doorbraken horen resoneren op specialistische congressen, ver buiten de schijnwerpers van de wetenschapsjournalistiek. Maar nu we zijn aanbeland in het tijdperk van 'sterke KI' en hoge verwachtingen koesteren rondom big data en deep learning, lijkt het me tijd om het bredere lezerspubliek te vertellen over de avontuurlijke paden die de nieuwe wetenschap is ingeslagen, over de impact die ze zal hebben op de informatiewetenschap en over de vele manieren waarop ze in de eenentwintigste eeuw ons leven zal veranderen.
  Het stemt je wellicht sceptisch dat ik hier van een 'nieuwe wetenschap' spreek. Misschien vraag je je zelfs af waarom deze stappen niet veel eerder zijn gezet. Na deze uitspraak, bijvoorbeeld, die Vergilius in 29 v.C. deed: 'Benijdenswaardig is hij die de oorzaken van dingen kent'. Of nadat de grondleggers van de moderne statistiek, Francis Galton en Karl Pearson, tot de ontdekking waren gekomen dat populatiegegevens licht kunnen werpen op wetenschappelijke vragen. Dat zij vervolgens nalieten nadere studie te verrichten naar de oorzakelijke verbanden, is een lang verhaal dat in de historische delen van dit boek aan de orde zal komen. Maar de belangrijkste hinderpaal is volgens mij de diepe kloof geweest tussen de taal waarin we causale vragen kunnen formuleren en die welke we altijd gehanteerd hebben om wetenschappelijke theorieën te bespreken. (pagina 18-19)

Youtube - Q&A with Judea Pearl (augustus 2016)


Terug naar Overzicht alle titels

Martin Rees

Over de toekomst : de vooruitzichten voor de mensheid
Thomas Rap 2019, 215 pagina's -  € 21,99

Oorspronkelijke titel: On the future : prospects for humanity (2018)

Wikipedia: Martin Rees (1942)

Korte beschrijving
Verzameling essays over hoe de wereld er – waarschijnlijk – uit zal gaan zien. De essays zijn gegroepeerd in hoofdstukken op basis van bij elkaar passend onderwerpen. Essays over biotechnologie, cybertechnologie en kunstmatige intelligentie vormen zo samen het hoofdstuk 'De mens op aarde'. Het boek gaat niet alleen over technologie, maar ook over de ethiek van ontwikkelingen. Opvallend omdat de auteur een astronoom is. Maar toch ook weer niet zo vreemd omdat de auteur veel bijdraagt aan het maatschappelijk debat als 'Astronomer Royal' van het Verenigd Koninkrijk. Geen illustraties, wat het boek een erg saaie indruk geeft. Het taalgebruik van de meeste stukjes is eenvoudig. Goed vertaald uit het Engels. Met literatuurverwijzingen in eindnoten en een register. De auteur is bekend van verschillende, ook in het Nederlands vertaalde populair-wetenschappelijke boeken.

Tekst op website uitgever
Onze wereld verandert sneller dan we kunnen bevatten. Robotisering, biotechnologie, cybertechnologie en artificial intelligence: al deze ontwikkelingen bieden kansen, maar brengen ook bedreigingen met zich mee. Wat gebeurt er met de werkgelegenheid, wat voor gevaren brengt klimaatverandering met zich mee, hoe stoppen we de krimp van de biodiversiteit en hoe voorkomen we een nucleaire oorlog? Kortom: hoe zorgen we ervoor dat planeet aarde een fijne plek blijft om te leven? En laten we het allemaal op ons afkomen, of nemen we zelf het heft in handen? Als geen ander beschikt Martin Rees over de relevante kennis en is hij in staat om die complexe materie voor ons toegankelijk te maken. Rees laat ons zien dat we het anders kúnnen en móeten doen. Over de toekomst is een toegankelijk, optimistisch en inspirerend boek. Het geeft ons inzicht in de wereld die wij zelf gestalte geven – de wereld van morgen. Martin Rees was lange tijd werkzaam als directeur van het Instituut voor Sterrenkunde in Cambridge. The Queen benoemde hem zelfs tot Koninklijk Astronoom. Hij was president van de Royal Society en is lid van het House of Lords. Hij schreef meerdere bestsellers over wetenschap, astronomie en technologie.

Fragment uit Hoofdstuk 2 De toekomst van de mens op aarde (2.3 En onze banen dan?)
Door de digitale revolutie wordt een elite van vernieuwers en grote internationale concerns ontzettend rijk, maar om de samenleving gezond te houden, zal die rijkdom herverdeeld moeten worden. Er zijn plannen om dat via een basisinkomen te doen. Zoals bekend zitten daar allerlei haken en ogen en maatschappelijke nadelen aan. Een veel betere optie zou zijn om de banen te subsidiëren waaraan op dit moment een grote behoefte bestaat en waarvan de betaling en de maatschappelijke status onredelijk laag zijn.
  Het is leerzaam (en soms verbijsterend) om eens te bekijken hoe mensen die niet op hun financiën hoeven te letten, hun geld uitgeven. De rijken hechten waarde aan persoonlijke dienstverlening, ze hebben personal trainers, nanny's en butlers in dienst, en als ze oud worden, huren ze zorgpersoneel in. Een progressieve regering zou dan ook als maatstaf moeten hanteren dat iedereen de ondersteuning moet kunnen krijgen waaraan de meest gefortuneerden, de mensen met de meeste keuzemogelijkheden, nu de voorkeur geven. Om een menswaardige samenleving te creëren, zullen regeringen het aantal werknemers in en de status van de zorg sterk moeten verhogen. Er zijn nu veel te weinig zorgverleners en zelfs in rijke landen is hun werk onzeker en slecht betaald. (Robots zullen zeker een deel van de basisverzorging kunnen overnemen en bij elementaire zaken als wassen, voeden en verschenen wekt een robot misschien ook minder schaamte op. Maar wie het kan betalen, wil óók aandacht van ene echte mens.) Er zijn ook andere banen die de maatschappij ten goede zouden komen en voor veel mensen nuttig werk zouden betekenen, zoals hoveniers in openbare parken, conciërges, beheerders enzovoort.
  Niet alleen heel jonge en hele oude mensen hebben zorg nodig. Nu zoveel dingen, inclusief het contact met de overheid, via internet gaan, moeten we ons bijvoorbeeld ook zorgen maken om alleenwonende mensen met een beperking die via een website hun uitkering moeten aanvragen of hun boodschappen moeten bestellen. Stel je de zorgen en de frustratie voor als er iets misgaat! Deze mensen hebben alleen rust als ze verzorgenden hebben die met de computer kunnen omgaan en die hen daarbij kunnen helpen, zodat toegang tot hulp is gegarandeerd en ze de aansluiting met de samenleving niet kwijtraken. Anders hebben we straks een onderklasse van digibeten. (pagina 84-85)

Terug naar Overzicht alle titels