woensdag 5 december 2012

Tussenstand na drie maanden (a work in progress)

Op dinsdag 4 december werden alle Lezers van Stavast uitgenodigd alle titels door te geven die men sinds de start had gelezen. Hieronder een opsomming van de genoemde titels. Sommige deelnemers voegden een (korte) toelichting toe. Tot woensdag 12 december reageerden vijftien Lezers van Stavast.

Dinsdag 4 december - Chris Strijbos
De boeken die ik heb gelezen:
Wilskracht van Roy F. Baumeister
Gij zult gelukkig zijn van Pascal Bruckner
Een kleine geschiedenis van bijna alles van Bill Bryson
De verovering van de vrijheid van Alicja Gescinska
Ziende blind in de sauna van Marcia Luyten
Reizen zonder John van Geert Mak
Wij zijn ons brein  van Dick Swaab ; lees ik steeds een stuk uit en leg het dan weer een tijdje weg
De weg uit de crisis  van Guy Verhofstadt
Menselijke gebreken voor gevorderden van Roos Vonk

Buiten de non fictie om heb ik nog een fictie boek gelezen om even iets anders te consumeren:
Wild van Cheryl Strayed; deze dame heeft een groot deel van de Pacific Crest Trail (PCT) gelopen en aangezien ik naar Compostella ben geweest sprak me dit erg aan. Is nu een bestseller in Amerika.

Het fijnste boek om te lezen vind ik Ziende blind in de sauna. Marcia houd ons echt een spiegel voor en geeft aan waar we mee bezig zijn.

Bij het boek van Roos Vonk sluipt bij mij toch steeds de naam van Diederik Stapel binnen als ik haar afzonderlijke hoofdstukken lees. Nou mag ik dat natuurlijk niet allemaal op een hoop gooien, zoals ook vandaag in de Volkskrant stond, maar het bekruipt me wel.

Wilskracht, dat je dat kunt trainen was al een mooie eye opener.

Gij zult gelukkig zijn, is goed om weer te zien hoe we door de eeuwen heen en in al die religies omgaan met plezier in het leven (of niet).

Wij zijn ons brein, geeft aan dat er zaken zijn waar we blijkbaar niet zoveel aan kunnen doen omdat ons brein “ontspoort” is, terwijl we vaak denken dat het allemaal te “genezen” is.

Het is wel een boek met veel feitjes en weetjes en moet je af en toe opzij leggen anders begint het te duizelen.

De weg uit de crisis, geeft haarfijn aan hoe onze financiĆ«le instellingen gefaald hebben, maar dat ook overheden niet brandschoon zijn. Je wordt weer eens met je neus op de feiten gedrukt en leest zaken waarvan je niet echt zeker wist, “o is dat zo gegaan".

Over de verovering van de vrijheid hebben we genoeg gediscussieerd.

Reizen zonder John is voor driekwart een heerlijk leesbaar boek met die vergelijkingen in de US tussen 1960 en 2010. Aan het eind vind ik dat Geert wel heel erg zijn eigen mening naar voren brengt.



Voor ik dood ga, wil ik nog een keer naar Santiago lopen maar dan vanuit Sevilla. Nou is dit niet zo moeilijk want het pad is goed aangegeven. Lopen geeft zo’n rust over je, omdat het leven heel simpel en zeer overzichtelijk is.

Dinsdag
4 december - Henri van der Steen

John Lanchester, 'Kapitaal'
Koen Haegens, 'Neem de tijd'
Nico Dijkshoorn, 'Dijkshoorn kijkt kunst'
Nico Dijkshoorn, 'Nooit ziek geweest'
Thomas Rosenboom, 'De rode loper'
Haraki Murakami, 'Kafka op het strand'
Marco Kamphuis, 'Havik'
Robert Hughes, 'De zeven levens van Rome'
Martijn Neggers, 'Hoop in blije dagen'
W.F. Hermans, 'De donkere kamer van Damocles'
P.F. Thomese, 'Het bamischandaal'
Frank van Pamelen, 'De zin van de ommezijde'
Joost Zwagerman: 'Kennis is geluk'
Piet van Eijkeren, 'Plauen'
Will Gompertz, 'Dat kan mijn kleine zusje ook' (Waarom moderne kunst kunst is)
Alicja Gescinska, 'De verovering van de vrijheid'
Willem Bosch, 'Op zwart'
Wijd open ogen, Gijsbert van der Wal
L.H.M. Wessels e.a., 'Veranderende grenzen, nationalisme 1815-1919
Marcel Metze, 'De hoogmoedigen'

'Kapitaal' is een boeiende roman over een dure straat in Londen in 2007 en 2008, als de crisis toeslaat, zodat we de nodige ellende zien. Iedereen met minder dan een ton op zijn spaarbankboekje gaat hier extra plezier aan beleven...
Murakami neemt je altijd weer mee naar een wereld waarin de gekste dingen gebeuren (vissen die uit de lucht vallen, soldaten die niet weten dat de Tweede Wereldoorlog is afgelopen, Johnny Walker die blijkt te bestaan, pratende poezen) die je als lezer gewoon accepteert als zaken uit het volle leven.
Over de kunstboeken van Van der Wal, Gompertz en Zwagerman heb ik in de krant geschreven, over Hughes en Metze ga ik nog schrijven.

Het meest aparte boek dat ik las is eigenlijk een kinderboek: De zin van de ommezijde. Ook zeer geschikt voor grote mensen die van taal houden...

Dinsdag 4 december - Marcel Demoed
De vetgedrukte titels zijn de boeken die ik sinds begin september uit de Lezers van Stavast lijst gelezen heb.



2004
511


2012
200
X


2011
349
X
x








2009
335
X
x








2011
219
x

2012
208
X
x

2006
149
X


2011
205
X
x

2009
272
X
x

2010
238



2008
220

x

2011
96
X
x








2011
214

x

2004
188
X


1996
160
X
x

2009
110
X
x

2011
200

x

2009
285
X
x

2012
96
X



De vetgedrukte titels zijn de boeken die ik sinds begin september uit de Lezers van Stavast lijst gelezen heb

De overige titels ben ik binnenkort van plan te lezen en 'Het land is moe' heb ik bijna uit.
Om in stijl te blijven met de opstelling dezer dagen in veel boekwinkels (Toptien fictie...enz.) geef ik hierbij wat voor mij de top 3 is van de tot nu toe gelezen boeken:
1 'Ziende blind in de sauna' - de invalshoek van een paar jaar weggeweest uit Nederland en dan met 'Afrikaanse ogen' naar het gebeuren in Nederland kijken gaf het goed leesbare boek iets heel speciaals.
2 'Stil de tijd' de manier waarop Joke Hermsen het fenomeen tijd  verdeelt in kloktijd en innerlijke tijd en de geweldige uitwerking van wat hier allemaal mee samenhangt in een goed en prettig leesbaar boek.
3 Voor mezelf aarzel ik of 'Neem de tijd' of 'Het goede leven' rangnummer 3 krijgt omdat ik ze beide erg inspirerend vind.

Van de overige boeken vond ik dat ze informatief en goed leesbaar waren met uitzondering van 'Niet voor de winst'. Ik vond dat tot dusver het enige boek wat 'stroef'' leest.

Van 'Dieren eten' krijg je blijvend een vieze smaak in je mond en er kwam bij mij het boek 'The Jungle' van Upton Sinclair in gedachten, een boek dat tientallen jaren geleden grote indruk op me maakte.

Een boek dat ik een paar jaar geleden las: 'De Achtste Hoofdzonde' door Jacob van Riel (Rudolf Geel) bracht van Anthony Burgess 'A Clockwork Orange' in herinnering.

Drie boeken die niet in de lijst staan maar die ik de afgelopen paar maanden wel heb gelezen zijn:
- 'De ontsluierde stad' door Lodewijk Asscher
- 'Moet kunnen' dor Herman Pleij
- ƍT Leaks -alles wat je liever niet over IT wilt weten' door DrĆ© de Man

Donderdag 6 december - Thea Veken
De volgende boeken heb ik gelezen:
Rob Wijnberg. Nietzsche en Kant lezen de krant
Roos Vonk. Menselijke gebreken voor gevorderden
Alicja Gescinska. De verovering van de vrijheid
Lone Frank. De 5e revolutie
Seth Godin. Onmisbaar
Joke Hermsen. Stil de tijd
Coen Simon. En toen wisten we alles
Jaap Peters en Judith Pouw. Intensieve menshouderij
David Brooks. Het sociale dier
Neil Boorman. Merkenmoe
Tonkens, Uitermark en Ham. Handboek moraliseren
Dick Swaab. Wij zijn ons brein

Vrijdag 7 december - Herman Denneboom
35        ++       De Eeuw van AziĆ« – Kishore Mahbubani
36        +/-       Irrationaliteit – Stuart Sutherland
37        ++       De Schuldenberg – Jaap van Duijn
38        +          Tot hier heeft de Heer ons geholpen (*) – Herman Vuijsje
39        ++       Religie voor AtheĆÆsten (*)– Alain de Botton
40        ++       De Geopolitiek van Emotie – Dominique MoĆÆsi
41        +/-       De Seizoenen van de Tijdgeest – Tom Kniesmeijer
42        ++       De Verovering van de Vrijheid - Alicja Gescinska
43        ++       God bestaat niet en Jezus is zijn Zoon (*, 2011) – Klaas Hendrikse Āŗ
44        +          De Hoogmoedigen – Marcel Metze
45        +          Geloven in een God, die niet bestaat (*, 2007) – Klaas Hendrikse
46        ++       Tribes (Jij moet ons leiden) – Seth Godin
47        +          Passies van het Brein, waarom zondigen zo verleidelijk is– Margrit Sitskoorn Āŗ
48        +          Waarom zijn wij niet gelukkig? – Richard Layard
49        +          De tien geboden voor het brein – RenĆ© Kahn

*          ‘specials’ n.a.v. Alain de Botton’s boek Religie voor AtheĆÆsten, interview BD
 Āŗ          niet op de Stavast boekenlijst
+/-       eigen beoordeling

Een summiere toelichting op de beoordeling is er nog niet van gekomen.

Hierbij ook de inhoud van mijn Candy Chang’s Memo briefje, dat ik ter plekke ook nog zal invullen, resp. aan de muur zal plakken!

Voor ik dood ga, wil ik … graag ervaren, dat mijn familie ‘goed verankerd’ is.

Vrijdag 7 december - Marieke Peters
gelezen boeken:
C. Simon, En toen wisten we alles
R. Heertje, Mark Rutte is lesbisch
J. Hermsen, Stil de tijd

1. week 37:
J. Peters en J. Pouw, Intensieve menshouderij
2. week 38:
S. Godin, Onmisbaar
3. week 39:
G. Kuijer, Hoe word ik gelukkig?
4. week 40:
S. Cain, Stil
5. week 41:
P. Verbeek, De grens van de mens
6. week 42:
A. Gescinska, De verovering van de vrijheid
7. week 43:
Koen Haegens, Neem de tijd
8. week 44:
Inside Job (film)
9. week 45:
W. Jakobs en I. Overdijk, Grote denkers over de toekomst
10. week 46:
K. Duve, Fatsoenlijk eten
11. week 47:
F. Savater, Het goede leven
12. week 48:
T. Adams, Kunst moet
13. week 49:
J. Naish, Genoeg

Vrijdag 7 december - Annet Teunissen
Hoe komen we van religie af?
De verovering van de vrijheid 
Mark Rutte is lesbisch (matig) 
Darwin in de supermarkt  (lekker leesbaar) 
Modern dĆ©dain  
Mr Art ( Tashaki Murakami)
Waarop wachten wij 
Het narcistisch ideaal  
De ambachtsman ( boeiend, soms langdradig)  
Brandwashed 

en nogmaals mijn slogan:

VOORDAT IK DOODGA WIL IK IEDERE DAG EEN BIJZONDER MOMENT BELEVEN

Zaterdag 8 december - Marianna van Vugt
Midden in de vorige crisis (1980)) met veel jeugdwerkeloosheid kon ik direct na mijn studie analytische chemie als biomedisch analist bij Organon op Central Nervous Systems lab aan de slag. Daar heb ik meegewerkt aan onderzoek naar de leerpil en een antidepressievum, dat nu al enige tijd op de markt is. Neurochemie en hersenen vind ik nog steeds erg interessante onderwerpen en dat is zichtbaar in de onderstaande non-fictie leeslijst.

Ab Dijksterhuis, Het slimme onbewuste, denken met gevoel
Seth Godin, Tribes
Jean Shinode Bolen, Goden in elke vrouw, een nieuwe psychologie van de vrouw
Tobias Reijngoud, Weten is meer dan meten
Ray Kurzweil, De singulariteit is nabij (Dit boek lees ik in etappes en is nu weer in mijn bezit.)
Alicja Gescinska, De verovering van de vrijheid
Kris Verburgh, Fantastisch, over het universum in ons hoofd
Koen Haegens, Neem de tijd
Jonathan Safran Foer, Dieren eten
Bennie Mols, Turings tango, Waarom de mens de computer de baas blijft
Coen Simon, En toen wisten we alles, een pleidooi voor oppervlakkigheid
Roger Scructon, Het nut van pessimisme, en de gevaren van valse hoop
Susan Cain, Stil, de kracht van introvert zijn in een wereld die niet ophoudt met kletsen
Jan Derksen, Bevrijd de psychologie, uit de greep van de hersenmythe
Joshua Foer, Het geheugenpaleis, de vergeten kunst van het onthouden
Lone Frank. De vijfde revolutie, omdat hersenwetenschap onze wereld gaat veranderen
Maarten van Rossem, Wie zijn wij?
Evelien Tonkers e.a., Handboek moraliseren, wetenschap en ongedeelde moraal
Jean Shinode Bolen, Goden in elke man, een nieuwe psychologie van de man
Louaan Brizandine, De vrouwelijke hersenen, waarom vrouwen anders zijn dan mannen

Voor 13 december wil ik de onderstaande titels nog te (uit)lezen:
Herman Kolk, Vrije wil is geen illusie, hoe hersenen ons vrijheid verschaffen
Marcel Metze, De hoogmoedigen
John Cornwell, Darwins engel, een repliek op God als misvatting


De vijfde revolutie is het boek dat iedere lezer van stavast zou moeten lezen. Lone Frank is een Deense neurobioloog en wetenschapsjournalist, die spreekt met de belangrijkste hersenwetenschappers van dit moment. Ze verwacht een neurorevolutie, die flinke gevolgen heeft op het gebied van moraal, geluk, religie, rechtspraak, economie en marketing. Ze brengt ons zelfinzicht (hoe werkt het brein) en daarmee ook vrijheid (om anders te handelen dan we onbewust zouden doen). Lone Frank wil vooral dat we op tijd het maatschappelijke debat over deze ontwikkelingen aanzwengelen en niet alleen aan de onderzoekers overlaten.

De meeste non-fictie lees ik in de bus, terwijl ik op en neer reis naar het werk. Ik verveel me nooit, want als ik ergens moet wachten ga ik lezen of schrijven. Mijn rugzak bevat naast een non-fictieboek ook altijd een dichtbundel voor de broodnodige afwisseling. Vasalis is de favoriet, maar de bundels van Herman de Coninck neem ik ook steeds vaker mee.

Remco Campert, Een oud geluid,
Gerard Reve, Het zingend hart
Vasalis, Parken en woestijnen
Vasalis, Vergezichten en gezichten
Herman de Coninck, Onbegonnen werk
Beppie Lotterman, Verbeelding is het oog van de ziel
Ramses Nasr, Onhandig bloesemend
J. Bernlef, De kunst van het verliezen
Neeltje Maria Min, Voor wie ik liefheb wil ik heten
Marcellus Emants, Lilith
Herman de Coninck, de gedichten 1
Herman de Coninck, de gedichten 2

Lezen heb ik mijn hele leven gedaan, maar de liefde voor Nederlandse literatuur is op de middelbare school, het Maaslandcollege, ontstaan. Sinds anderhalf jaar ben ik lid van een leesclub, waar we hetzelfde boek (7 of 8 per jaar) lezen en bespreken. Dit jaar heb ik Gitte voorbereid en dat boek kan ik iedereen aanbevelen. Na 3 keer lezen vind ik nog steeds nieuwe gezichtspunten.

Kristen Hemmerechts, Gitte
Jonatha Safran Foer, Extreem luid en ongelofelijk dichtbij (dvd interview Kristien Hemmerechts met Jonatha Safran Foer)
Wim Daniels, Komkomma
Paulien Cornelisse, En dan nog iets
Remco Campert, De wolk die niet voorbij trok
J. Bernlef, Buiten is het maandag
Marcellus Emants, Een nagelaten bekentenis
Willem Frederik Hermans, De donkere kamer van Damocles

Zondag 9 december - Hennie Gosselink
 1. De verovering van de vrijheid door Alicja Gescinka.
    Goed boek
De glans van oud ijzer door Cornelis Verhoeven.
    Prettig leesbaar,  oude bekende.
3. De goede stad door Geert Mak.
    Prima boek, echt gezellig, Geert Mak.
4. De gebroeders Karamazov door Dostojevski.
    Prachtig, geweldig boek.
5. Laat je niet regeren door angst, maar door moed. Door  Joachim Gauck.
    Fantastisch !  In deze sombere tijd.
6. Het universum uitgelegd aan mijn kleinkinderen. Door Hubert Reeves.
    De kleinkinderen weten dat allemaal veel beter dan Oma uit kan leggen.
7. Waarom het leven sneller gaat als je ouder wordt. Door Douwe Draaisma.
    Aardig boek over het geheugen. "Veel lezen" raadt hij aan.
8. Rechtvaardigheid door Michael J. Sandel.
    Goed boek.
9. Tonio door Van der Heyden.
    Bekend. Ik vind het voyeurisme, zoals zo veel boeken tegenwoordig.
10 De donkere kamer van Damocles. Door W. F. Hermans.
     Prachtig boek.  Goede sfeerbeschrijving van de oorlog.
11 Het Rijnlandboekje door Jaap Peters en Mathieu Weggeman.
     Duidelijke uitleg.
12  Welke vrijheid ? Essay over vrijheid en beschaving. Door Weis Reinboud .
      Grote problemen worden op een simpele manier uitgelegd ĆØn met humor. Knap!
      Er bestaat een i.vrijheid en een s.vrijheid. Ik zou het aanschaffen voor het vak
      Maatschappijleer op school . Ook actueel i.v.m.  voetbalgeweld.
 13 Bullshit Management.  Door Jos Verveen.
      Ik ben gestopt op blz.188 ( van de 529) Te veel management jargon.
 14 Absurde overvloed. Waarom het zo moeilijk is om gelukkig te worden.
      Door Michael Foley.
      Walgelijk boek. De schrijver haalt te pas en te onpas geleerden en godsdiensten
      uit de hele wereldgeschiedenis fout aan om hem te bevestigen in zijn pessimisme.
      Weggooien dat boek !
 15 Het goede leven door Fernando Savater. Ethiek voor mensen van morgen.

      Ik ben er nog niet aan begonnen , maar ik vraag me af: Is dit boek een beetje op

      beurend of is het weer allemaal kommer en kwel ?

      Hoort dat zorgelijke bij Lezers van Stavast ?  Of kies ik de verkeerde boeken de

      laatste tijd ?

     Tot zover mijn gelezen- boeken lijst vanaf 3 okt. 2012



Zondag 9 december - Tiny Gevers
Tja, de tijd vliegt en zeker zo rond Sinterklaas kom je (ik) regelmatig tijd tekort! Ik zie nu pas dat je laatste bericht, waarin je om titels vroeg, al op de 4e is verstuurd. Afijn, bijgaand stuur ik je de titels die ik gelezen heb voor LvS en mijn andere leesclub. Ik merk wel dat, als alles gewoon zijn gangetje gaat, een boek per week prima gaat. Echter, als je de griep krijgt of als je een verjaardag te vieren hebt, van je partner of van Sinterklaas, dan wordt het lastig!  Maar okĆ©, hier volgt de lijst:
12.Tauben fliegen auf  van M.N. Abonji

Maandag 10 december - Toos Siegmund
Hieronder de titels van de boeken, die ik de laatste tijd gelezen heb:

Raoul Heertje – Mark Rutte is Lesbisch
Rutger Bregman – Met de kennis van toen
Herman Pleij – Tegen de Barbarij
Simon Schama – Waar is de tolerantie gebleven
John Paul Flinthof – De Wereld veranderen
Alicjia Gesinska – De verovering van de vrijheid
Jaap Peters en Judith Pouw / Intensieve menshouderij
Stefhane Hessel / Doe er iets aan
David van Reybrouck – Pleidooi voor populisme
Bernlef – Geleende levens
Willem Frederik Hermans – De donkere kamer van Damokles
Kristien Hemmerechts – Haar bloed

De boeken Haar Bloed en de Intensieve menshouderij ben ik mee bezig.

Tegen de Barbarij en Simon Schama waren de eerste boekjes die ik las nadat ik me had opgegeven en nog niet goed op de hoogte was met de lijst die ons door jou wordt aanbevolen.

Andere boeken buiten jouw lijst zijn voor de broodnodige afstand en ontspanning.

Ja en wat vind ik van die boeken?
Globaal genomen merk ik wel dat veel boeken te maken hebben met onderwerpen die me interesseren, maar die ik beslist niet altijd gemakkelijk te lezen vind.

In ieder geval zorgen ze wel dat ik niet inslaap, gemakzuchtig wordt, bij de tijd blijf en altijd wel iets toevoegen aan mijn mening, standpunten etc.

Ik moet oppassen dat ik niet door een boek heen vlieg om maar punten te scoren.  In ieder geval stimuleert dit project mij tot lezen  Ć©n  wat betreft de TV word ik nog kritischer dan voorheen.

Verder blijft het lezen ook wel een worsteling met alle belangrijke privƩaangelegenheden.

Maandag 10 december Els Bijkersma
Gelezen:

Ap Dijksterhuis. Het slimme onbewuste
Dit boek heeft me nog bewuster  gemaakt in mijn denken en handelen.

Alicja Gescinska. De verovering van de vrijheid.
Zij heeft ingeslapen gedachtes, weer gewekt.

M. Everma.  De doopkaars, jeugdboek, herlezen.
Jan Brokken. De wil en de weg
Jan Brokken   Het hoe. Over het schrijven van romans en verhalen en non-fictie

Verder heb ik, selectief, oude tijdschriften Psychologie gelezen, ongeveer 20stuks en opgeruimd.

Voor dat ik dood ga, wil ik graag verhalenvertelster zijn.

Dinsdag 11 december - Els Langendijk
Hieronder mijn lijst tot nu toe:

Michael J. Sandel      Pleidooi tegen volmaaktheid  (een ethiek v oor gentechnologie)
-          Genetische manipulatie
-          Stamcelonderzoek
-          Ethische aspecten

Koen Haegens          Neem de tijd (overleven in de to go-maatschappij)

Coen Simon             En toen wisten we alles (een pleidooi voor oppervlakkigheid)

-          In plaats van te strijden tegen ongemak en onwetendheid, pleit hij voor de menselijke maat van een oppervlakkig leven.

Richard Sennett        De ambachtsman ( De mens als maker)
-          Vakmanschap
-          Vak
-          Vakman     

 StĆ©phane Hessel      Doe er iets aan (pamflet)

-          Pleidooi voor cultureleen ethische verrijking
-          Universele verklaring van de rechten van de mens

 DĆ©sanne van Brederode      Modern dedain (pamflet)

-          Er werd vroeger opgekeken tegen intellectuelen; vandaag de dag moet je je schamen als je je in zaken van de geest verdiept.

 Marcia Luyten          Ziende blind in de sauna

-          Hoe onze politiek, economie en cultuur ” Afrikaanse” trekken krijgen.

Dan Ariely                Heerlijk oneerlijk
-          Hoe we allemaal liegen, met name tegen onszelf
-          Over sjoemelen, frauderen etc.

Roos Vonk               De eerste indruk
-          Overzicht van wederzijdse factoren die een rol spelen bij het vormen van een eerste indruk van een persoon

 Michael Lewis         Boomerang  (wake up call voor de westerse wereld)

-          Een lof der zotheid over de financiĆ«le crisis
-          Michael Lewis gaat op reis om de ziel van de financiĆ«le crisis bloot te leggen. IJsland, Griekenland, Ierland Duitsland woeden onder de loep genomen.
-          Als laatste hoofdstuk CaliforniĆ« met  Arnold Schwarzenegger

Michael J. Sandel     Niet alles is te koop
-          De morele grenzen van marktwerking
-          Mag een verzekeraar of een werkgever iemand die te zwaar is met een bonus stimuleren af te vallen
-          Moeten we kinderen betalen om boeken te lezen of goede cijfers te halen
-          Mogen we geld geven voor het doneren van hun organen
-          En kun je in geld uitdrukken hoeveel een mensenleven het milieu belast

 Tony Judt                Het land is moe (gedeeltelijk gelezen, rest komt nog)   


Woensdag 12 december - Els Mommersteeg
Hierbij mijn lijstje met gelezen boeken in de afgelopen weken.

How to be a woman van Caitlin Moran
Goed boek over hoe een vrouw te zijn. Iedereen denkt in standaarden en gewoontes, zij gaat verder. Iedere vrouw heeft de keuze om wel of geen relatie te hebben, wel of geen kind te krijgen. Terwijl als je deze keuzes maakt van alleen blijven en bewust geen kinderen je er raar op aan wordt gekeken.

Boektweepuntnul van Louis Hilgers
Voor mijn grote interesse in social media heb ik dit boek gelezen. Aller vormen van social media zijn in dit boek te vinden.

Stil de Tijd van Joke Hermsen
Toen ik de zin las "alles gaat zo snel aan je voorbij" had ik het gevoel het boek niet verder te hoeven lezen. Het bevestigde wat ik ervaar.

Een nieuwe baan vinden met Social Media voor Dummies van Joshua Waldman
Goed boek voor mensen die op zoek zijn naar een baan, zoals ik.

Jobmarketing 2.0 van Aaltje Vincent
Goed boek met allerlei tips en trips voor werkzoekende.

Maak van je angst je levenskracht van Anselm Grun
Ik heb chronische pijn en dat drijft mij de laatste maanden tot wanhoop en wordt ik weleens angstig. Vandaar dit goede boek.

Wat een hufter van Bas van Stokkom
De titel zegt alles en wat in het boek te lezen is ook. Er zijn inderdaad veel hufters, mensen gaan zich in deze slechte economische tijd zich meer als een hufter gedragen, meer crimineler. Een tijd van weinig tolerantie, kijk naar de dood van de grensrechter.

Bullshit Management van Jos Verveen
Het was mij iets te veel management. De bedrijven zitten vol met 1001 managementfuncties, maar zijn die allemaal nodig, NEE. Er zijn teveel managers in bedrijven.

Waarop wachten wij van Notker Wolf
Dit boek heeft me zo geraakt dat ik ben gestopt met lezen. Het boek is geschreven in 2006 en beschrijft precies de tijd waarin we nu zitten, in een tijd van verandering. De tijd van het kan niet op is voorbij.

Uitverkocht van Jim Stolze
-

50 tinten grijs, 50 tinten donkerder, 50 tinten vrij
Leest heerlijk weg. Verder geen toelichting nodig.

Woensdag(avond) 12 december - Hans van Duijnhoven
De afgelopen drie maanden las ik:

Peter-Paul Verbeek. De grens van de mens : over techniek, ethiek en de menselijke natuur (2011)
Kevin Kelly. De wil van technologie (2012)
Martin Lindstrom. Brandwashed : hoe bedrijven ons manipuleren en overhalen om te kopen (2012)
Klaas Hendrikse. God bestaat niet en Jezus is zijn zoon  (2011)
TomƔs Sedlacek. De economie van goed en kwaad : de zoektocht naar economische zingeving en van Gilgamesj tot Wall street (2012)
John-Paul Flintoff. De wereld veranderen : hoe doe je dat (2012)
Joachim Gauck. Laat je niet regeren door angst, maar door moed (2012)
Yvonne Zonderop. Poldern 3.0 : Nederland & het algemeen belang (2012)
Michael Ende. Momo en de tijdspaarders (1973)
Thije Adams. Kunst moet : ook in tijden van cholera (2012)
Peter Westbroek. De ontdekking van de aarde : het grote verhaal van een kleine planeet (2012)
Hubert Reeves. Het universum uitgelegd aan mijn kleinkinderen (2011)
Paul Verhaeghe. Identiteit (2012)
Andrew Keen. De digitale afgrond : hoe de huidige sociale online revolutie ons eenzamer en hulpelozer maakt (2012)
Christien Brinkgreve. Het verlangen naar gezag : over vrijheid, gelijkheid en verlies van houvast (2012)
Margreet de Heer. Filosofie in beeld (2010)
J.R.R. Tolkien. De hobbit (2011)
Michael Foley. Absurde overvloed : waarom het zo moeilijk is gelukkig te worden (2012)

Michael Ende's Momo gelezen omdat Koen Haegens dit boek in zijn Neem de tijd meeneemt in zijn betoog om het 'wat rustiger' aan te doen. De hobbit herlezen als voorbereiding op de film (die vandaag 12-12-12 in première) ging). De meeste indruk maakten boeken van Paul Verhaeghe, Christien Brinkgreve én Peter Westbroek. Zo veel levenswijsheid gecombineerd met een wetenschappelijke houding. Wat mij betreft verplichte (kerstreces)leesstof voor alle leden van ons nieuwe kabinet. En daarbovenop of omheen De wil van technologie van Kevin Kelly.
Zit nu - medio december - op 51 boeken (sinds begin dit jaar). Mission almost accomplished.

Daarnaast de laatste maanden tussendoor voor het eerst naar een luisterboek geluisterd. Geleend van een schoonzus. Een filosofiecursus van en door Miriam van Rijen. Stoïcijnse levenskunst. Vijf filosofen staan centraal: Epicurus, Seneca, Epictetus, Spinoza en Sartre. Ideaal voor in de auto. Bevalt wel. Is wel pittig. Je gedachten dwalen vaak weg. Derhalve meerdere kern "opzetten". Zou een betoog op kunnen zetten over de inhoud van dit hoorcollege en de boeken die we als Lezers van Stavast lezen en de thema's die daarin aan bod komen. Maar daar ontbreekt me (nu) de inspiratie én puf voor. Wellicht, later. Maar er is absoluut een relatie tussen een stoïcijnse levenshouding en de attitude die we als mensen zouden (moeten?) hebben om de problemen van onze tijd aan te gaan pakken.

Mijn zin: Voor ik dood ga, wil ik ... mezelf uploaden naar de cloud.
Een knipoog naar het boek dat me sinds ik het van de zomer las feitelijk het meest bezighoudt: De singulariteit is nabij van Ray Kurzweil (al uit 2005).

dinsdag 4 december 2012

De hoogmoedigen en Amarantis


Historicus en onderzoeker Marcel Metze is op zondag 16 december in de Groene Engel in Oss de derde spreker in de reeks Echte waarde(n). Een geluk dat juist nu hij in Oss zijn verhaal komt afsteken.

Hij zal deze middag spreken over zijn in het najaar van 2011 verschenen boek (beter pamflet) De Hoogmoedigen. Daarin legt hij uit hoe in de jaren na de Tweede Wereldoorlog 'de manager' is komen bovendrijven. Hij is zeer kritisch over de toegevoegde waarde van 'de manager' en zet hen weg als leden van een 'kaste' die zich ver boven andere medewerkers in een bedrijf, instelling of organisatie verheven voelen. En zich op basis daarvan allerlei zaken veroorloven. Privileges en beloningen waar de onder hen gestelden vraagtekens bij zetten. Wat is nu Ʃcht de toegevoegde waarde van 'al die managers!?'

Evenwicht
Marcel Metze heeft als geen ander de afgelopen jaren veel grote bedrijven onderzocht en begrijpt dat elke organisatie of bedrijf geleid moet worden. Een directeur móet er zijn. Maar hij wil niet begrijpen dat deze groep de laatste decennia in omvang is geëxplodeerd. En vaak ten koste van het 'primaire' proces. En nog erger, vaak zitten managers medewerkers met hun 'trukendoos' in de weg. Verhinderen medewerkers om hun werk goed te doen. Althans 'goed' in de ogen van de vakmensen die binnen een bedrijf écht weten waar het in de dagelijkse praktijk om gaat. Mensen die échte klanten spreken, échte producten of diensten maken.
Metze weet dat ook er een verschil is tussen een leider en een manager.

Amarantis

Het schandaal dat de laatste dagen rondom deze onderwijsmoloch als een zere puist openbarstte is het 'gelukje' uit de aanhef. Marcel Metze weet door zijn grondige kennis van 'het bedrijfsleven' waar zo'n schandaal vandaan komt. Dat het geen incident is. Dat er nog veel meer Amarantissen zullen volgen. En tot slot dat het helingsproces in de samenleving nog niet echt is begonnen.

Neoliberale denken
In zijn pamflet houdt hij een pleidooi voor het Rijnlandse model en zet hij zich af tegen de neoliberale wind van de laatste jaren. Dat neoliberale denken is - zal Marcel Metze op zondag 16 december beweren - nog alom aanwezig. En alhoewel er op verschillende plaatsen binnen de samenleving tendensen zijn waar te nemen dat het 'anders' kan is de managerskaste nog lang niet weg; noch het daarbij behorende instrumentarium en 'gedoe'.

Onze instituties

Binnen het publieke domein is het managementdenken nog steeds alom aanwezig. Waarschijnlijk zal Marcel Metze de stelling onderschrijven dat ons nieuwe kabinet feitelijk een club managers is die bij elkaar zijn gekomen om de zaak 'te managen'. Niet gehinderd door grote visioenen of idealen.
Vaak slaan managers wegen in die voor mensen op 'de werkvloer' onbegrijpelijk zijn. Het kabinet Rutte wil zaken gaan veranderen die voor veel burgers juist niet veranderd hoeven te worden Ʃn laat zaken ongemoeid die wƩl aangepakt zouden moeten worden.

Verder kan iedereen die met de overheid, daaraan verwante organisaties en commerciƫle bedrijven te maken krijgt constateren dat veel producten en diensten niet goed zijn. Dat veel medewerkers moeilijk bereikbaar zijn. Procedures onnodig complex en omslachtig. Dat 'ze' veel onnodige 'dingen' van ons willen weten. Die haar 'klanten' vaak niet vertrouwt en zich verschanst in onbereikbare 'forten'. En de medewerkers die met consumenten, burgers of klanten te maken krijgen raken meer en meer gefrustreerd.

Meer lezen
Jaap Peters. Intensieve menshouderij : hoe kwaliteit oplost in rationaliteit (2004)
Tobias Reijngoud. Weten is meer dan meten : spraakmakende opinieleiders over de economisering van de samenleving (2011)
Jos Verveen. Bullsh!t management : terug naar de essentie van organisaties (2011)
Hans Versnel & Jan Jaap Brouwer. Stop de Amerikanen! : ten minste tien goede redenen om gewoon Europees te blijven (2011)

En klik hier voor een ander artikel over het Rijnlandse versus het neoliberale model (met daarin meer titels)

Homepage Achtergrondartikelen

zaterdag 1 december 2012

Breaking news


Drie weken later
Maandagavond 12 november 2012 was zo'n avond die je bij zal blijven. Door omstandigheden (zeg maar vermoeidheid na sporten) die avond besloten om rond negen 'live' naar Tegenlicht te kijken. Het 'kost' per slot van rekening maar drie kwartier en het leeswerk kon wel even blijven liggen.

Breaking news
Tijdens die uitzending kwam op zeker moment onder in het scherm een tekst voorbij rollen. Bij CNN heet dat breaking news. Op het andere net was een extra journaaluitzending. En de suggestie was dat je over kon schakelen om kennis te nemen van belangrijke ontwikkelingen ... in Den Haag. Aardig dat ze dat er bij zetten. Waardoor je meteen wist dat je juist niet hoefde over te schakelen. Als er iemand zou moeten overschakelen dan waren het de heren Rutte en Samson die op dat moment kond deden van hun nieuwe compromis. Gemillimeter over koopkrachtplaatsjes die een reikwijdte hebben van hooguit enkele weken.

Rutte en Samson keken niet naar die Tegenlicht-uitzending
Noch veel andere beslissers in Den Haag. TĆ© druk met hun eigen wereld. Waarin vooral niet verder vooruit wordt gekeken. Noch over de grenzen. TĆ© druk om het heilige financieringstekort terug te dringen. Zich niet realiserend dat er buiten de polder oplossingen zijn bedacht voor dossiers die al jaren op behandeling wachten. Die en passant ook hun problemen deels zouden oplossen.
Het contrast tussen deze twee werelden kon zoals gezegd niet groter zijn. Aan de ene kant centralistisch denkende politici die (nog steeds) denken dat ze vanuit Den Haag de samenleving kunnen (bij)sturen. Geleid door een - om het mild te zeggen - gebrekkige kijk op de werkelijkheid. En aan de andere kant vier voorbeelden waar vooral uit bleek dat echte change wel degelijk mogelijk is. Maar dan dien je wel een visie te hebben en er voor te gaan. Zinnen produceren dat je bijvoorbeeld voor beter onderwijs bent - ja zelfs excellent onderwijs - is niet geloofwaardig als je nalaat maatregelen te nemen die er echt toe doen. Of het probleem wederom parkeren in een commissie. Of droppen bij organisaties met een groot waterhoofd die alles doen behalve samen met mensen op de werkvloer op zoek te gaan naar een oplossing.

Tegenlicht - weg ermee?
Tegenlicht is een van de weinige tv-programma's waar je als kijker iets van op steekt. Al bijna tien jaar lang doet de redactie een poging de kijker te informeren over veranderingen in de samenleving. Besteden aandacht aan een onderwerp dat vaak (veel) later op de maatschappelijke agenda komt. Of niet. Hun kompas is ook niet altijd helder. Maar ze blijven wel proberen signalen uit binnen- Ʃn buitenland op te pikken. Trends. Ze in een context te plaatsen. Vaak treden in dit programma talking heads op die pas maanden - ja zelfs - jaren later doorbreken naar een groter publiek. De redactieleden volgen veel en stappen naar mensen toe die in hun ogen iets te melden hebben over onze toekomst. Helaas realiseren zich te weinig mensen hoe waardevol dit programma is. Er kijken relatief weinig mensen naar en als het aan de kijkcijfer-toplui ligt wordt dit programma de nek omgedraaid of verbannen naar de nachtelijke uren.

Expeditie Beter Nederland
De redactie moet ongetwijfeld veel lol hebben gehad over de planning van deze aflevering. Ze wisten al voor de zomer dat er een nieuw kabinet zat aan te komen, maar ze konden niet bevroeden dat juist in de week waarin deze uitzending stond gepland het gedoe rondom het tweede kabinet Rutte zou escaleren en leiden tot een extra journaaluitzending tijdens hun programma. Ze kondigden hun programma terecht aan met de zin: Bestuurders van Nederland opgelet!

Optimisme, daadkracht, handelen
De Tegenlicht uitzending laat vooral zien dat je in een samenleving een andere weg in kunt slaan. Als je wilt. Tegen gevestigde belangen ingaan. Gewoon beginnen. Niet wetend waar je zult eindigen, maar wel vanuit het besef dat je op een bepaald dossier wel een andere richting in moet slaan. Ook werd duidelijk dat je voor zo'n verandering mensen nodig hebt die de kar trekken (leiders?) en dat de change van onderaf komt. Herman Scheer is zo iemand. Was, helaas.

Leven in een andere wereld
Deze Tegenlicht-aflevering was kristalhelder. Je kunt als het gaat om het beheersen van de prijzen voor medicijnen, omgaan met ouderen die verzorging behoeven, gaan voor een ander energiebeleid en Ʃcht beter onderwijs wel degelijk stappen in de goede richting zetten, maar dan dien je a) wel een visie te hebben b) niet langer te talmen met nog een onderzoekscommissie, c) domweg te beginnen en je tot slot realiseren dat je d) tegen gevestigde belangen in dient te gaan.
Belangrijk is in dit verband ook dat je begrijpt dat de meeste burgers hun welvaartsstaat willen behouden. Rutte en Samson begrijpen waarschijnlijk niet dat ze een groot krediet hebben gekregen maar geen vrijbrief om allerlei verworvenheden af te breken, te versoberen. Nee, hun krediet is (was?) dat de meeste burgers die op hen gestemd hebben snappen dat er harde maatregelen getroffen moeten worden. Dat we in een overgangsperiode zitten, maar dat dit niet betekent dat ze 'het goede' dat in de jaren nĆ” de Tweede Wereldoorlog is opgebouwd klakkeloos willen inleveren. Integendeel. Ze hebben vooral behoefte aan daadkracht om 'uit de put' te geraken. Nieuw elan. Start projecten op waardoor een gevoel zal ontstaan dat we met z'n allen werken aan een andere, betere samenleving.

Andere stemmen
Dit gevoel - dat door het nieuwe kabinet niet wordt aangevoeld - is alom aanwezig. En de weerslag daarvan is zichtbaar in kranten en tijdschriften. Hieronder enkele signalen.

Gert van Istendael
Geert Van Istendael
Is een Belgisch schrijver/journalist die regelmatig ook over Nederland schrijft. Op 14 december 2012 houdt hij in Leiden de 41ste Huizinga-lezing onder de titel De parochie van Sint Precarius. In NRC Handelsblad werd op zaterdag 17 november een interview met hem geplaatst. Tijdens zijn lezing zal de waarde solidariteit centraal staan.
Vraag: Wilt u alleen een goede verteller zijn?
We vinden ook dat de geschiedenis een kritische functie heeft. Je hoort tegenwoordig vaak dat 'er geen alternatief is', dat 'het zo moet'. Welnu, de geschiedenis leert je dat er altijd alternatieven geweest zijn. Democratie gaat over keuzes. Geschiedenis is een steunpilaar van democratie. Overal hoor je dat onze sociale zekerheid onbetaalbaar is geworden. Maar als je die afschaft keer je terug naar de negentiende eeuw, dames en heren

Woorden die naadloos aansluiten bij het 'testament' van de Engels-Amerikaanse historicus Tony Judt die 'ons' in zijn Het land is moe : verhandeling over onze ontevredenheid precies voor hetzelfde waarschuwde. Als 'we' niet oppassen zitten we zo weer in die negentiende eeuw, zonder sociale vangnetten.

Philip Huff
Is een jonge schrijver en filosoof die als een van de eersten (?) uit zijn generatie (van bright young men) begrijpt dat hetgeen je gerealiseerd en verworven hebt niet louter aan jezelf ligt. Integendeel, je bent een grote bofkont als je succesvol bent geworden. Het had net zo goed anders gekund. Je had in een ander lichaam, een ander milieu, een andere tijd, kortom als een ander persoon geboren kunnen worden en dan was je niet geweest of geworden wat je nu bent. Dit besef leidt - althans bij Huff - tot een ietwat deemoedige houding. En begrip voor een waarde die bij veel jongeren minder aanwezig is: solidariteit. In een opiniestuk in NRC en NRC Next (19 november 2012) vertelt hij van een ongeluk, opname in een ziekenhuis, herstel, contact met andere losers en zijn inzicht dat je intens dankbaar kunt zijn voor zoiets als solidariteit.
Solidariteit, de pech van je medemens delen, dat is menselijke waardigheid. De wrede onverschilligheid van de natuur trotseren, dat is wat ons werkelijk menselijk maakt. Gevoelens van eigenbelang relativeren: dat is de uitdaging. Je realiseren dat de mens meer is dan zijn koopkracht alleen.
() Ik ben die meeste mensen erg dankbaar dat ze desondanks hun zorgpremie en inkomstenbelasting betalen. En tegelijkertijd vind ik het niet meer dan normaal dat iedereen in Nederland krijgt wat ik kreeg. Met normaal bedoel ik: volgens de regels van het liberaal-socialisme. En dus vanzelfsprekend. Het is immers de kleur die we zelf hebben gekozen voor het bestuur van ons land.
Een andere jonge filosoof - Floris van den Berg - heeft een vergelijkbare visie op de notie dat 'ons geluk' aan elkaar hangt van toevalligheden. En dat dit besef 'automatisch' leidt tot het inzicht dat Philip Huff  hierboven beschrijft. Het boek Filosofie voor een betere wereld van Floris van den Berg staat op de lijst voor de Lezers van Stavast. Een waarschuwing: je wordt van zijn verhaal niet vrolijk!

Ondertussen
Gaan onze bankiers onverdroten door met waar ze al jaren mee bezig waren. Veel geld verdienen. Deze week werd duidelijk dat ze in de praktijk zwaar door ons allen gesubsidieerd worden. En gaat Joris Luyendijk door met zijn project om vanuit Londen de bankwereld zeer kritisch te volgen. Daar doet hij een keer per week in NRC en Next verslag van. En in de Guardian. Week na week weet hij (bijna altijd) anoniem medewerkers te strikken die vertellen hoe ver de mores in deze wereld af staan van de 'normale' wereld. Uit zijn column van donderdag 8 november:
Wie dit op zich in laat werken, beseft dat de woede over bonussen uiteindelijk een red herring is - weer zo'n mooie Engelse uitdrukking; een marginale kwestie die de afdacht afleidt van het werkelijke probleem, namelijk dat de mondiale banken op dit moment machtiger zijn dan nationale regeringen en zich niet meer laten opbreken.
Noem deze tijd het financieel interbellum, met de crisis van 2008 als Eerste Wereldoorlog. Het wachten is nu op een nieuwe, nog grotere ramp, waarna de financiƫle sector eindelijk wordt teruggesnoeid.

Het boek Waardenloos : banking on ethics van George Mƶller sluit aan op het veldwerk van antropoloog Luyendijk.

Bankje kopen? Nu extra goedkoop!
Op 29 november ging Joris Luyendijk in op het verwijt van een moeder dat een van haar kinderen bij een Bank in Londen wel degelijk zinvol werk doet. Ze was het beu, al dat gekanker op die banken.
"Tja", zo begon de reactie van Joris
"Tja. Hoewel hier soms ook 'gewone' zakenbankiers langskomen, heeft lezeres grosso modo gelijk. Als de financiƫle sector een enorme grote mand is, dan gaat het hier vooral over de rotte appels. "

Maar dan verhaalt hij iets verderop over een slimme bankier die Ʃrg veel geld verdient door de complexiteit van de materie en het gebrek aan toezicht/wetgeving en kan niet anders als volgt te eindigen:
Dit zijn dus keiharde, amorele financiƫle specialisten die niets liever willen dan binnen de regels zoveel mogelijk geld verdienen - hun goed recht. En deze mensen zien af van aankoop omdat ze de boel niet vertrouwen of doorzichtig krijgen. Stel dat niemand meer zou begrijpen hoe onze kerncentrales werken. Dan gooien we ze toch dicht?
The blame game
Politici krijgen de laatste tijd meer en meer het verwijt over zich uitgestort dat zij verantwoordelijk zijn voor alles wat fout gaat. Ze zouden zakkenvullers zijn, te veel bezig met de waan van de dag, kiezers naar de mond praten, gebrek aan leiderschap enzovoorts. Hierboven staan verschillende voorbeelden. Dossiers die al jaren blijven liggen. Gebrek aan visie, grootse daden enzovoorts.
Dit artikel moet echter afgesloten te worden met enkele quotes uit een interview met de Spaanse humanistische filosoof Fernando Savater. Van wie de laatste 25 jaar verschillende boeken zijn verschenen over het fenomeen burgerschap.

Zijn al die burgers zoveel beter? Doe wat!
Deze zin staat in het begin van een interview in NRC Handelsblad (maandag 26 november 2012) onder de titel We zijn allemaal politici
Correspondent Merijn de Waal sprak in Madrid met deze populaire filosoof. Die de afgelopen tijd veel met jongeren sprak over de (economische) toestand in hun land (en Europa). Het wordt als volgt geformuleerd:


Savater zocht de jongeren op om hen te confronteren met een ongemakkelijke boodschap: alleen maar klagen helpt niet. Kijk ook naar je eigen zwakheden, en kom in actie. Als de  leerlingen begonnen over politici, die allemaal corrupt zouden zijn, vroeg hij wie er wel eens illegaal muziek of films downloadde op internet, vertelt Savater. "Want mensen zien wel de corruptie van de buurman, maar zelf laten ze hun woning zwart opknappen of ontduiken ze de btw. En die jongeren zien zelf internet als een middel om te stelen. Ze zien het zelfs als iets sympathieks. Terwijl ze anderen beschuldigen van corruptie."
Vraag: Was u verbaasd over hun wantrouwen in de politiek en de democratie?
Wel, dit is een discours dat stevig gevestigd is in de media. Men zoekt naar politici als verantwoordelijken voor deze crisis. Alsof wij in een democratie niet allemƔƔl politici zijn. De politici die we hebben, zijn gekozen door de overige politici: wij burgers. En uiteindelijk is de democratie niet zoals een bedrijf dat een tijdje winst oplevert en dat je weer kan opdoeken als het te veel moeite kost, problemen oplevert, of ons boos maakt. Ik wilde die kinderen uitleggen dat al die politici niet van een andere planeet komen, maar dat ze voortkomen uit en gekozen zijn door de eigen samenleving.

Op de slotvraag Waar kunnen al deze trends toe leiden antwoordt Savater:


Vrije mensen moeten zich niet afvragen wat er gaat gebeuren, maar wat zij zelf kunnen doen.
Welke maatregelen nemen we, hoe moeten we ons mobiliseren om niet toe laten dat het land leeg bloedt tussen de crisis en het regioregionalisme.
Deze zinnen slaan natuurlijk op de pregnante situatie in Spanje (met massawerkloosheid, afscheidingstendensen) maar als je door die woorden heenkijkt dan is het ook een oproep aan Nederlandse burgers om hun verantwoordelijkheid te nemen. Verwacht niet dat 'de' politiek alle problemen gaat oplossen. Verandering komt steeds vaker ook van onderaf. En als je wil dat 'de' politici anders gaan handelen, zorg dan dat er politici komen die dat gaan doen.

Homepage Achtergrondartikelen