Al wat leeft : de grote en dodelijke wedloop om al het leven te kennenHollands diep 2026, 496 pagina's
- € 39,99Oorspronkelijke titel: Every Living Thing: The Great and Deadly Race to Know All Life (2024)
Wikipedia: Jason Roberts (1997)
Korte beschrijving
Een verhandeling over de geschiedenis van de taxonomie. Het boek beschrijft de verschillende inzichten van Carl Linnaeus (1707-1778) en Georges-Louis de Buffon (1707-1788), die in de achttiende eeuw streefden naar het classificeren en beschrijven van al het leven op aarde. Linnaeus, een Zweedse arts, geloofde in statische categorieën en introduceerde termen als zoogdieren en homo sapiens, maar ontkende soortverandering en verspreidde racistische pseudowetenschap. Buffon, een Franse aristocraat, zag het leven als dynamisch en veranderlijk, formuleerde vroege evolutie- en erfelijkheidsideeën, waarschuwde voor klimaatverandering en bestreed vooroordelen. Hun uiteenlopende visies op de natuur en de mensheid beïnvloedden de wetenschap van hun tijd en daarna. Het boek volgt de impact van hun werk en beschrijft de ontwikkeling van biologische kennis door de jaren heen. In nuchtere, wetenschappelijke stijl geschreven. Met illustraties en portretten in zwart-wit. Geschikt voor een brede tot geoefende lezersgroep.
Jason Roberts (Californië, 1997) is schrijver, biograaf en journalist.
Tekst op website uitgever
Een episch verhaal over wetenschappelijke obsessie en rivaliteit
In de achttiende eeuw wijdden twee mannen - tijdgenoten en tegenpolen - hun leven aan dezelfde intimiderende taak: het determineren en beschrijven van al het leven op aarde. Hun benadering kon onmogelijk meer van elkaar verschillen. Carl Linnaeus, een gelovige Zweedse arts met de flair van een reclameschrijver, meende dat het leven in keurige, statische categorieën paste. Georges-Louis de Buffon, een aristocratische alleskunner en de beheerder van de koninklijke tuin van Frankrijk, zag het leven als een dynamische, altijd veranderende maalstroom aan complexiteiten. Allebei vonden ze hun werk moeilijk, maar niet onmogelijk - er konden toch niet meer dan een paar duizend soorten op aarde leven?
Ze slaagden er geen van beiden in om hun doel te bereiken, maar al doende brachten ze een sterk uiteenlopende visie onder woorden over de natuur, over de toekomst van de aarde en over de mensheid zelf. Linnaeus schonk de wereld concepten als zoogdieren, primaten en homo sapiens, maar ontkende ook dat soorten veranderen en verspreidde racistische pseudowetenschap. Buffon formuleerde vroege versies van de evolutie- en de erfelijkheidsleer, waarschuwde voor mondiale klimaatverandering en pleitte hartstochtelijk tegen vooroordelen. De botsing van hun tegenstrijdige wereldbeelden ging door tot lang na hun dood, toen hun opvolgers streden om de dominantie in de opkomende wetenschap die biologie zou gaan heten.
In Al wat leeft vertelt Jason Roberts een meeslepend, onvergetelijk verhaal waarin hij de met elkaar verweven levens en nalatenschappen van Linnaeus en Buffon onderzoekt - evenals de baanbrekende, vaak noodlottige avonturen van hun volgelingen -, en volgt hij tot in de huidige tijd een ontwikkeling van kennis en ontdekkingen die drie eeuwen overspant.
Fragment uit (de) Inleiding - Grote geleerden
Objecten worden onderscheiden en gekend door ze systematisch te classificeren en van een passende naam te voorzien. Daarom zullen classificatie en naamgeving de basis van onze wetenschap zijn. Linnaeus
De ware en enige kennis is de kennis van feiten. Buffon
Een groot deel van de achttiende eeuw waren twee mannen verwikkeld in ene onderlinge wedloop om een alomvattende beschrijving van het leven op aarde te voltooien. Op het spel stond niet alleen de onsterfelijkheid als geleerde, maar zelfs de aard van onze relatie tot de natuur - de concepten en principes die we gebruiken om de levende wereld te bevatten. Hun monumentale werken, de Histoire Naturelle en de Systema Naturae, waren veel meer dan een catalogus. Ze vormden de belichaming van volledig verschillende wereldbeelden en ze probeerden die wereldbeelden te bevestigen door elk stukje van de puzzel van het leven in een samenhangend geheel onder te brengen.
Aan die taak wijdden ze hun hele leven. Toen ze ermee begonnen dachten ze allebei dat er op de aarde onmogelijk meer dan een paar duizend soorten konden leven, maar na het verstrijken van tientallen jaren bleven hun indrukwekkende handboeken uiterst onvoltooid. Als gevolg van de verrassende overvloed van het leven, de onverwachte diversiteit en schakeringen, ontwikkelden ze een nog nadrukkelijker uiteenlopende visie op de leefwereld, op de rol van de mensheid bij het vormgeven van het lot van de aarde en op de mensheid zelf.
Ze leefden in precies dezelfde tijd en waren tegenpolen. Carl Linnaeus was een Zweedse arts met een op bestelling geleverd diploma in de geneeskunde, die graag reclame maakte voor zichzelf en rondbazuinde dat 'er geen groter botanicus of zoöloog had bestaan' dan hij, terwijl hij anoniem lyrische beschrijvingen over zijn eigen werk publiceerde. Georges-Louis de Buffon, de gentleman die het hoofd was van de koninklijke tuinen van Frankrijk, deed de eigentijdse roem minachtend af als 'lege en bedrieglijke schijn', ook al was hij tijdens zijn leven veel beroemder. Linnaeus, het gretige middelpunt van zijn eigen universum, gaf de voorkeur aan het gezelschap van zijn studenten die zijn volgelingen waren. Buffon, even befaamd om zijn elegante verschijning als om zijn briljante geest, vond vol vertrouwen zijn weg door het hof van Versailles en de Parijse salons.
Linnaeus voegde zich zoveel mogelijk naar de Bijbel, terwijl hij claimde dat zijn eigen werk door God was geïnspireerd. Buffon werd van officiële zijde geconfronteerd met beschuldigingen van godslastering, omdat hij suggereerde dat de aarde ouder zou kunnen zijn dan de Schrift beweerde. Lannaeus vond dat zijn dochters het zelf niet waard waren om gewoon onderwijs te volgen en stond hun slechts toe huishoudelijke vaardigheden te leren. Buffons beste vriend was een vrouw, een volleerd intellectueel die hij in veel opzichten beter vond dan zichzelf.
Linnaeus lege zonder blikken of blozen de basis voor raciale pseudowetenschap door niet alleen de categorieën te creëren die later als 'rassen' zouden worden gelabeld, maar ze ook vaste eigenschappen toe te kennen (zijn Homo sapiens europaeus werd van nature 'geleid door wetten', terwijl Homo sapiens afer werd 'geleid door grillen'). Buffon bepleitte hartstochtelijk tegen het onderbrengen van de mensheid in starre categorieën en benadrukte in plaats daarvan onze enorme genuanceerde diversiteit en gemeenschappelijke oorsprong.
Hun rivaliteit ging ver. (pagina 7-9)
Lee ook: De uitvinder van de natuur : het avontuurlijke leven van Alexander von Humboldt (2020), Rebelse genieën : de eerste romantici en de uitvinding van het ik (2022) en De reiziger : het uitzonderlijke leven van George Forster en zijn zoektocht naar de mens (2026) van Andrea Wulf.
Terug naar Overzicht alle titels