De Arbeiderspers 2026, 319 pagina's - € 23,99
Vijftig columns die in 2024 en 225 in de Belgische krant De Morgen verschenen. En niet in (een) De Volkskrant of (de) NRC. Wellicht omdat de Belgische eigenaren van die kranten daar tegem waren?
Wikipedia: Ilja Leonard Pfeijffer (1968)
Korte beschrijving
Tekst op website uitgever
We staan voor een keerpunt in de geschiedenis. De democratie wordt in naam van de democratie ontmanteld. In een wereld waarin recht ondergeschikt wordt gemaakt aan het recht van de sterkste, ziet Europa zich niet alleen door zijn vijand bedreigd, maar ook door zijn belangrijkste bondgenoot.
Dit boek is een kroniek en een analyse. Het vertelt het verhaal van de verwording van waarden die ooit een vanzelfsprekend houvast boden en het onderzoekt de oorzaken van deze omwenteling. Ilja Leonard Pfeijffer onthult de mechanismen van deze tijd en ontvouwt de routekaart naar een betere toekomst.
Absolute democratie, dat leest als een spannende en verontrustende roman, is een onmisbaar boek voor kiezers en politici op zoek naar inzicht en hoop.
Fragment uit 2. De zin van het leven
Een systeem dat bij uitstek voldoet aan alle door Thomas Kuhn beschreven kenmerken van een vastgelopen paradigma, is onze westerse, kapitalistische samenleving. Het zal duidelijk zijn dat ons kapitalistische model, dat gebaseerd is op oneindige groei op een in omvang beperkte planeet, onhoudbaar is. Het zal even duidelijke zijn dat de perverse wedkamp die het kapitalisme wil zijn, steeds minder winnaars oplevert ten koste van steeds meer verliezers. Die groeiend eongelijkheid is inherent aan het kapitalisme, en met de observatie dat die toenemende ongelijkheid onacceptabel is, is de conclusie van het syllogisme dat het kapitalisme onacceptabel is niet langer te vermijden. Wat eveneens duidelijk zal zijn, is dat het kapitalistische systeem ons niet gelukkig maakt.
Ik zal u thans een schokkende waarheid onthullen: dat is ook niet de bedoeling. Het kapitalistische systeem is ingericht met het doel ons ongelukkig te maken. Na millennia van religieuze en filosofische zoektochten naar de waarheid hebben we in deze jonge eeuw eindelijk ontdekt wat de zin van het leven en waartoe wij op aarde zijn. Wij zijn op aarde om te consumeren. Onze consumptie is de motor van het systeem. Een gelukkig mens is een belabberd consument. Een gelukkig mens heeft niets nodig, want hij of zij is al gelukkig. Daarom is er met malicieuze efficiëntie een systeem bedacht van slavernij waarin een fundamentele levensbehoefte, namelijk een huis, zo onbetaalbaar is gemaakt dat je je het slechts kunt permitteren in ruil voor een levenslange schuld, die je afbetaalt door de mooiste jaren van je leven te vergooien aan het beantwoorden van e-mails en het afvinken van to-do-lijstjes. Deze dwangarbeid maakt je ongelukkig, hetgeen je tracht te compenseren door spullen aan te schaffen waarvan de reclames je beloven dat ze je gelukkig zullen maken. Als compulsieve consument bereik je zodoende je vervulling als mens.
Als je het eenmaal doorziet, is het simpel. De oplossing voor deze systeemcrisis kan niet gelegen zijn in gepriegel aan belastingschijven. We kunnen de desastreuze opwarming van de aarde niet keren met een paar lapmiddeltjes zonder dat wij het systeem van ongeremde groei als zodanig ter discussie stellen, maar zonder het model van oneindige groei valt de bodem onder het kapitalisme uit. Het is, zoals Einstein dat uitdrukte, onmogelijk om problemen op te lossen binnen het systeem dat deze problemen heeft gecreëerd. Er is een paradigmawisseling nodig.
Om onze democratie, en met onze democratie onze rechtsstaat en vrije samenleving, te redden is een drastische herverdeling nodig van economische middelen. Daarbij moeten we inzetten op een scenario van economische krimp. In elk geval tot het moment waarop de mensheid in staat zal zijn om een groot aantal andere planeten te koloniseren, zullen we de mondiale consumptie moeten terugbrengen naar een niveau dat onze arme aarde aankan. We moeten een samenleving creëren die draait om gelijke verdeling van inkomsten in plaats van om competitie. Het model van inkomen op basis van verdienen, dat in onze westerse samenleving een dogma is, is een fictie, omdat niemand op grond van eigen verdiensten multimiljonair wordt. Kapitaal rendeert meer dan arbeid.
Bovendien zal dit model in de toekomst steeds problematischer worden, wanneer robots en kunstmatige intelligentie de mondiale behoefte aan arbeid zullen reduceren. Dat het voor mensen niet meer nodig zal zijn om te werken, is goed nieuws, om niet te zeggen een heilstijding van messiaanse proporties, op voorwaarde dat de inkomsten uit de productie van de kunstmatige arbeidskrachten eerlijk worden verdeeld. De productiemiddelen dienen in handen te zijn van het volk, zou Karl Marx zeggen. Je moet er niet aan denken dat de eigenaar van de robots alles wat de robots maken zelf mag houden en dat de robots via agressieve overnamen vervolgens in steeds minder handen komen.
Om al deze redenen zou een basisinkomen een goed begin zijn, in combinatie met een belastingtarief van minstens negentig procent voor extra verdiensten. Marlene Engelhorn wijst ons de weg. (20 januari 2024)
Lees ook: Grand Hotel Europa (2018), Ondraaglijke lichtheid : over het nut en nadeel van de ironie voor het leven (2019), Alkibiades : roman (2023) en De luimen van de leeuw : de bronnen van Alkibiades (uit 2025)
