zaterdag 20 november 2021

Jan Warndorff

Ik ben de wereld : anders denken in de 21e eeuw
Lemniscaat 2021, 128 pagina's  - € 19,99

Korte bio van Jan Warndorff (1965) en zijn website

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Het roer moet om! Willen we een ecologische ramp afwenden dan moeten we andere prioriteiten stellen, anders omgaan met de natuur en met elkaar. Deze omslag vereist dat we eerst het denken zelf ter discussie stellen. Het westerse denken veronderstelt een afstand tussen de mens en de wereld. Wij benaderen de werkelijkheid van buitenaf en proberen die wetenschappelijk te doorgronden. Dat heeft geleid tot een enorme technologische ontwikkeling, maar heeft ons ook ongevoelig gemaakt voor de wonderbaarlijkheid van het bestaan. Warndorff roept ertoe op het denken te erkennen als een moreel geladen handeling waarmee we onze werkelijkheid mede vormgeven. Vervolgens kunnen wij een betrokken vorm van denken ontwikkelen die ons er steeds aan herinnert dat wij onderdeel zijn van een groter geheel, met onze medemens en de natuur. Wij staan niet los van de wereld; we zijn de wereld.

Fragment uit

Terug naar Overzicht alle titels

Ta-Nehisi Coates

Tussen de wereld en mij
AUP 2015, 148 pagina's  - € 14,99

Leestip van Adriaan van Dis, tijdens een interview met Marcel Bouwman in Veghel (Podiumzaal, Noordkade op uitnodiging van Bibliotheek Veghel)

Oorspronkelijke uitgave: Between the world and me (2015)

Wikipedia: Ta-Nehisi Coates (1975)

Korte beschrijving
Een brief van een zwarte journalist aan zijn vijftienjarige zoon, hoewel de eerste bladzijden meer lijken op een niet zo origineel pamflet over de langetermijngevolgen van de slavernij in de Verenigde Staten. De lezer moet zich daardoor niet laten afschrikken, want vanaf pagina 19 gebeurt het: indringende verhalen over alle eerste indrukken – als kind, scholier, student, sappelende freelance journalist – die bij de auteur hebben geleid tot een prangende vraag: hoe overleef je (jij, mijn zoon) in hedendaags Amerika als je een zwarte huid hebt? Want die huid is onontkoombaar, ook als je gestudeerd hebt of rijk geworden bent, en daaronder zit een lichaam dat nog steeds verdedigd moet worden tegen vernietiging – bijvoorbeeld door politieagenten die je op de snelweg aanhouden. De schrijver, die zichzelf 'als overlevende van een grote natuurramp' ziet, probeert af te rekenen met 'de Droom', de illusie dat zwarten kunnen leven als bevoorrechte blanken. Want al die mensen 'die zichzelf wit noemen' blijven voor 'hun beschaving' andere rassen met minder rechten nodig hebben – als een soort 'goedkope benzine'. Indringende verhalen over veertig jaar ervaringen als zwarte man in Amerika.  Originele focus op huid en lichaam, angst, illusies en één hartverscheurend geval van politiegeweld.

Tekst op website uitgever
Tussen de wereld en mij is een lange brief van Ta-Nehisi Coates aan zijn vijftienjarige zoon, waarin hij beschrijft hoe het is om als zwarte jongen op te groeien in Amerika. Een Amerika dat zichzelf voorhoudt dat raciale tegenstellingen tot het verleden behoren, maar waar aanhoudende gewelddadige incidenten tegen de zwarte bevolkingsgroep een andere werkelijkheid laten zien.

Coates maakt pijnlijk duidelijk hoezeer racisme in de Amerikaanse cultuur zit verankerd en dat gewelddadige uitspattingen geen toevallige incidenten zijn, maar voortkomen uit scheve machtsverhoudingen en diepgewortelde maatschappelijke noties. Hij kijkt vanuit een historisch perspectief en beschrijft hoe raciale gedachten door de eeuwen heen zijn geëvolueerd. Volgens Coates is racisme vooral een fysieke ervaring, waarbij de lijfelijke dreiging tegen ‘black bodies’ telkens een andere vorm aanneemt: van slavernij en opsluiting tot buitensporig politiegeweld. Hij neemt de lezer aan de hand mee door zijn leven. Daarbij probeert hij één vraag te beantwoorden: is het in Amerika mogelijk om geweldloos in een zwart lichaam te leven? - Winnaar van de National Book Award voor non-fictie 2015.

Fragment uit II.
Momenteel is de kreet 'politiehervorming' in zwang, en mogen de gedragingen van onze van staatswege aangestelde hoeders niet alleen bogen op aandacht van het voetvolk maar ook van de president. je hebt vast wel horen praten over diversiteit, sensitivitytrainingen en lichaamscamera's. Dat is allemaal prime en nodig, maar het is ontoereikend en het laat de mensen in dit land in de waan dat er tussen hun eigen mentaliteit en die van hun beschermers een groot verschil zou zijn. In werkelijkheid is de politie een afspiegeling van Amerika met al zijn verlangens en angsten, en wat je ook van het strafrechtelijk beleid van dit land mag vinden, je kunt niet zeggen dat het door een repressieve minderheid wordt opgelegd. De misstanden die uit dit beleid zijn voortgekomen - de uitdijende penitentiare staat, de willekeurige detentie van zwarte mensen, het martelen van verdachten - zijn het resultaat van democratisch welgevallen. Dus wie kritiek wil hebben op de politie moet ook kritisch zijn op het Amerikaanse volk dat de politie de getto's instuurt met dezelfde zelfopgewekte angsten die ervoor zorgden dat de mensen die dachten dat ze wit waren de steden uit en de Droom in vluchtten. Het probleem met de politie is niet dat het fascistische zwijnen zijn, maar dat ons land wordt geregeerd door de zwijnen van de meerderheid.

Sommige van deze dingen wist ik ook toen al, in Rankin Chapel, al kon ik ze toen nog niet formuleren. Het vergeven van de moordenaar van Prince Jones had ik in elk geval niet relevant gevonden. Die moordenaar was de directe articulatie van alles waar dit land in gelooft. En aangezien ik bewust was opgevoed, zonder geloof in een Christelijke God, kon ik in de dood van Prince geen hoger doel zien. Ik vond, en vind nog steeds, dat wij zelf onze lichamen zijn, dat mijn ziel het voltage is dat door neuronen en zenuwen wordt geleid, en dat mijn geest mijn vlees is. Prince Jones was uniek, en ze hadden zijn lichaam vernietigd, zijn schouders en armen verschroeid, zijn rug opengereten, zijn long, nier en lever versneden. Ik voelde mezelf daar een ketter, door mijn geloof in een leven van maar één kans en mijn geloof in het lichaam. Ik kon niet geloven in vergeving voor het vernietigen van het lichaam van Prince Jones. En daarom deed ik niet mee toen de rouwenden het hoofd in gebed bogen; ik geloofde niet dat de leegte zou antwoorden. (pagina 80-81)

Terug naar Overzicht alle titels

Maarten Boudry 2

Waarom ons klimaat niet naar de knoppen gaat (als we het hoofd koel houden)
Prometheus 2021, 144 pagina's  - € 15,--

Wikipedia: Maarten Boudry (1984)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Precies een halve eeuw geleden voorspelden onheilsprofeten dat de mensheid afstevende op een catastrofe: uitputting van grondstoffen, milieuvervuiling, bevolkingsexplosie, gat in de ozonlaag. Stop de groei, klonk het overal, of de boel ontploft. Maar waarom kregen deze doemdenkers dan ongelijk? Hoe slaagden we erin om al die rampspoed af te wenden? In zijn nieuwe boek legt filosoof en ‘verbeterlijke optimist’ Maarten Boudry uit hoe we de klimaatcrisis kunnen oplossen, zoals we ook eerdere ecologische rampen hebben afgewend. Fossiele brandstoffen maakten ons rijker en welvarender dan ooit tevoren, maar nu is het hoog tijd om ze vaarwel te zeggen. Dat kunnen we zeker, aldus Boudry, maar dan moeten we dringend uit een ander vaatje tappen. Bij een uitdaging van zo’n grote omvang kunnen we ons niet de luxe van ideologische dogma’s en heilige huisjes veroorloven. We moeten het klimaatprobleem rationeel en pragmatisch aanpakken, we moeten groots en ambitieus denken, en we moeten vooral het hoofd koel houden. Als we daarin slagen, kunnen we er een prachtige eenentwintigste eeuw van maken. Maarten Boudry (1984) is wetenschapsfilosoof en houder van de leerstoel Etienne Vermeersch aan de Universiteit Gent.

Fragment uit

Lees ook: Waarom de wereld niet naar de knoppen gaat (uit 2019)

Terug naar Overzicht alle titels


Jay-Werner Müller 2

Wat is echte democratie?
Nieuw Amsterdam 2021, 272 pagina's € 24,99

Oorspronkelijke titel: Freiheit, Gleichheit, Ungewissheit: Wie schafft man Demokratie? (2021)

Wikipedia: Jay-Werner Müller (1970)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Met de opkomst van illiberale leiders, toenemende onvrede over de politiek, Brexit en een incompetente president van de oudste, nog steeds sterkste democratie is de democratie in crisis, zegt men. Dit betekent echter niet dat de democratie in een hopeloze staat verkeert.

Jan-Werner Müller analyseert wat de fundamentele principes van democratie zijn en stelt dat democratieën in staat moeten zijn conflict en samenwerking in evenwicht te brengen, om effectief te functioneren zonder diepgaande verschillen te onderdrukken en om onzekerheid te kunnen accepteren.

Müller onderzoekt tal van lastige vragen over de staat van de democratie. Daarmee vormt Wat is echte democratie? een scherpe analyse van wat democratie kan betekenen in een tijdperk van big data en sociale vervreemding.

Fragment uit

Lees ook: Wat is populisme? (2017)

Terug naar Overzicht alle titels

Markus Gabriel

Morele vooruitgang in duistere tijden : universele waarden voor de 21ste eeuw
Boom 2021, 319 pagina's - € 24,90

Oorspronkelijke uitgave: Moralischer Fortschritt in dunklen Zeiten Universale Werte für das 21. Jahrhundert (2020)

Wikipedia: Markus Gabriel (1980)

Korte beschrijving
Het valt niet te ontkennen dat de mensheid zich sinds de Verlichting moreel verbetert.  Er bestond geen twijfel aan wat van waarde is en waar onze plichten liggen. Tegenwoordig overheersen eerder scepticisme en relativisme met alle vreselijke gevolgen van dien. In dit aanstekelijke boek drukt de Duitse filosoof Markus Gabriel ons op 't hart om dit defaitisme te stoppen. Kern van zijn betoog is de claim dat er morele feiten zijn die onafhankelijk van ons bestaan, die we kunnen leren kennen en die een universele strekking hebben. Deze grondgedachte is voor veel hedendaagse filosofen moeilijk te verdragen. Gabriels verdediging gebruikt een keur aan argumenten uit de theoretische filosofie en legt deze vervolgens uit aan de hand van actuele, sociaaleconomische voorbeelden uit de praktijk. Uit naam van morele autonomie en democratische rechtsstaat kiest Gabriel duidelijk partij en schrikt daarbij niet terug voor stevige uitspraken. Vercommercialiseerde publieksfilosofie noch steriele academisch woordenbrij. Een heerlijk boek dat een groot aantal lezers verdient.

Tekst op website uitgever
‘In deze duistere tijden wordt het licht van het morele inzicht systematisch aan het zicht onttrokken, door de verspreiding van nepnieuws, politieke manipulatie, propaganda, ideologieën en overige wereldvisies. Tegenover de sluipende uitholling van de fundamenten van de democratische rechtsstaat doe ik in dit boek een eerste aanzet tot een nieuwe verlichting.’ De traditionele waarden van de verlichting, het fundament van de democratische rechtsstaat, worden van alle kanten bedreigd. In zijn nieuwe boek leidt Markus Gabriel ons uit de duisternis met een vurig pleidooi voor een nieuwe verlichting, gebaseerd op universele waarden voor de 21ste eeuw. De steeds snellere wetenschappelijke en technologische vooruitgang kan alleen slagen als de morele vooruitgang gelijke tred houdt. We hebben dringend behoefte aan een innovatief concept van samenwerking tussen wetenschap, politiek en bedrijfsleven om een sociaal systeem te ontwerpen dat gericht is op morele vooruitgang. Markus Gabriel (1980) verwierf zijn status van briljant filosoof mede door zijn benoeming als jongste hoogleraar van Duitsland. Bij Boom verscheen eerder Gabriels trilogie over het nieuwe realisme in Nederlandse vertaling: Waarom de wereld niet bestaat (2014), Waarom we vrij zijn als we denken (2016) en De zin van denken (2019).

Fragment uit

Terug naar Overzicht alle titels

Caroline Koetsenruijter

Het agressieparadijs : wat we moeten doen om de verhuftering in Nederland te stoppen
S2 uitgevers 2021, 224 pagina's  - € 20,--

Korte biografie van Caroline Koetsenruijter (1979)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Wij Nederlanders zijn Europees kampioen wat betreft agressie- en geweldsincidenten tegen verpleegkundigen, leerkrachten, winkelpersoneel, ambtenaren en andere werkenden. Hoe zijn we in een situatie beland waar professionals elkaar vertellen dat agressie erbij hoort? Waar politici het verkeerde voorbeeld geven? Wie komt nog op voor de verpleegkundige die wordt bedreigd? Wie zorgt ervoor dat de privégegevens van de kritische journalist niet online verspreid worden? Wie zorgt ervoor dat de juf, het supermarktpersoneel en de politieman veilig en zonder intimidatie hun werk kunnen doen? Onze achteloosheid is opmerkelijk: we doen veel te weinig om de agressie in te dammen. Dat werkt in het voordeel van de agressor en onze samenleving betaalt de prijs. Ook de professional zelf laat zwijgend en lijdzaam de tsunami aan agressie over zich heen komen. De agressor komt er zo niet alleen mee weg, maar wordt er zelfs voor beloond. Dat moet stoppen. In dit baanbrekende boek doet agressie-expert Caroline Koetsenruijter een vlammende oproep aan politici, rechtspraak, politie, Openbaar Ministerie, werkgevers, werknemers, vakbonden, media en betrokken burgers om de verhuftering in Nederland te stoppen. Want als wij de ambulancebroeder niet kunnen beschermen tegen de explosief stijgende agressie in Nederland, waarom zou hij ons dan nog redden van een hartaanval?

Fragment uit

Lees ook: Wat een hufter! ergernis, lichtgeraaktheid en maatschappelijke verruwing van Bas van Stokkom (uit 2010)

Terug naar Overzicht alle titels


donderdag 18 november 2021

John Tierney & Roy F. Baumeister

De kracht van het negatieve : en hoe je die positief kunt inzetten
Uitgeverij Nieuwezijds 2021, 310 pagina's - € 24,95

Oorspronkelijke titel: The power of bad : how the negativity effect rules us and how we can rule it (2019)

Wikipedia: John Tierney (1953) en Roy F. Baumeister (1953)

Korte beschrijving
Mensen hebben de neiging om zich meer te laten beïnvloeden door negatieve gebeurtenissen dan door positieve; dit noemt men het negativiteitseffect. Vanuit de herkenning van dit verschijnsel kunnen slechte ervaringen positief worden gebruikt. Aan de hand van praktijksituaties en psychologisch onderzoek - over zaken en politiek, zowel privé als in de maatschappij, in de liefde, thuis en op school en op het werk - wordt deze theorie nader uitgewerkt. Hoe je negatieve ervaringen om kunt zetten in een positieve houding wordt stapsgewijs en heel concreet uiteengezet. Voor geïnteresseerden in de werking van de menselijke geest biedt dit boek nieuwe mogelijkheden om hun blik op de wereld positiever te laten zijn. De auteurs zijn een Amerikaanse wetenschapsjournalist en een Australische onderzoekspsycholoog die tevens bijzonder hoogleraar aan de VU in Amsterdam is.

Tekst op website uitgever
‘Het belangrijkste boek op het grensgebied van psychologie en politiek dat ik ooit heb gelezen.’ – Martin E.P. Seligman

‘Deze fascinerende kijk op de negativiteitsbias (...) kan je nieuwe inzichten geven in de menselijke natuur, je wereldbeeld veranderen, en inderdaad, je opvrolijken.’ – Steven Pinker

• Waarom blijft een slechte indruk langer hangen dan een goede? • Waarom heeft geld verliezen meer impact dan geld verdienen? • En waarom focussen we ons op dat ene punt van kritiek en negeren we de complimenten?

Dat komt door de kracht van het negatieve, de zogeheten negativiteitsbias. John Tierney en Roy F. Baumeister laten zien hoeveel sterker het negatieve is dan het positieve, en hoe dat ons en de wereld beïnvloedt – van het nieuws en de politiek tot onderwijs, opvoeding, religie, relaties en werk.

Het goede nieuws is dat er strategieën bestaan om het negatieve te ontkrachten of in ons voordeel te laten werken, en zo valkuilen te vermijden die relaties, carrières, bedrijven en landen te gronde richten. In plaats van te wanhopen over wat er misgaat in je leven en in de wereld, kun je je richten op wat wel goed gaat – en hoe je dat nog beter kunt laten gaan.

John Tierney is wetenschapsjournalist bij The New York Times. Roy F. Baumeister is onderzoekspsycholoog aan de universiteit van Queensland, Australië en bijzonder hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Eerder schreven ze de internationale bestseller Wilskracht.

Fragment uit

Terug naar Overzicht alle titels

Lianne Tijhaar

Down to earth : technologie voor wereldverbeteraars
Lontano 2021, 96 pagina's € 15,--

Lianne Tijhaar (19?)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Technologie heeft de rol van religie overgenomen. Met een technical fix hopen we alle problemen de wereld uit te helpen. Hoewel we weten dat elke oplossing minstens net zo veel nieuwe problemen introduceert, hangt er rond technologie altijd nog een zweem van magie. Het is lastig te beoordelen wat de invloed is van technologie op onszelf en onze omgeving. Dit boek introduceert daarom handvatten van denkers, ontwerpers en kunstenaars die down to earth stilstaan bij wat technologie doet. Ze laten zien hoe we een nieuwe balans kunnen vinden tussen technologie, mens en andere aardbewoners. Down to earth presenteert niet alleen ideeën, maar markeert de start van Earthlinks, een nieuwe beweging voor iedereen die de urgentie voelt om samen te werken op het snijvlak van geesteswetenschappen en technologie. Lianne Tijhaar is wetenschapsjournalist en programmamaker, hoofdredacteur van Bij Nader Inzien en filosofiedocent aan onder meer de Universiteit van Amsterdam.

Fragment uit

Artikel: Over algoritmes en rechtvaardigheid: ‘Mensen zijn gevormd door techniek maar je hoeft de Coronacheck-app niet te omarmen’ (Trouw, 15 november 2021)

Lees ook: Waar kunnen we landen? : politieke oriëntatie in het nieuwe klimaatregime van Bruno Latour (uit 2018).

Terug naar Overzicht alle titels

donderdag 11 november 2021

Marian Donner 2


De mens in de machine

Prometheus 2021, 120 pagina's  - € 14,99
Uit de reeks Nieuw Licht

Wikipedia: Marian Donner (1974)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Wij leven een gemechaniseerd bestaan, een leven dat voortdurend in cijfers, tabellen en statistieken wordt gevat. Van stappentellers via likes op sociale media tot de targets op werk: als je de cijfers verbetert, zal ook je leven verbeteren, zo is de belofte. Maar wat is in dit geval beter en wiens verlangens worden hier vervuld? We hebben Economische belangen geïnternaliseerd, schreef de Duits-Amerikaanse filosoof Herbert Marcuse. We denken dat dit onze dromen zijn over een goed leven, maar in werkelijkheid is het de machine die droomt over goed geoliede radars.

In de jaren zestig verkocht Marcuse miljoenen boeken, hij was de ongekozen leider van de studentenopstanden; toen al schreef hij over het belang van negativiteit (tegen Instagram-hartjes), de irrationaliteit van rationaliteit (complottheorieën) en de manier waarop elk protest uiteindelijk wordt ingelijfd. Hoe werkt de machine en hoe ontsnap je eraan? Wat is vrijheid en wat een goed bestaan? De tijd is rijp voor een nieuw onderzoek

Marian Donner (1974) schrijft voor onder meer De Groene Amsterdammer. Ze publiceerde eerder de romans 08.30 uur: opstand en Lily, en het Zelfverwoestingsboek, waarvan de rechten aan vijf landen werden verkocht.

Het bewuste boek: De eendimensionale mens (1964)

Fragment uit

Lees ook: Zelfverwoestingsboek : waarom we meer moeten stinken, drinken, bloeden, branden & dansen (2019)

Startpagina Nieuw Licht

Terug naar Overzicht alle titels

zondag 7 november 2021

Arnout Weeda

Markt als mythe : de verborgen geschiedenis van het neoliberalisme
Boom 2021, 252 pagina's € 22,50

Korte biografie van Arnout Weeda (1946)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
De verwarring in het economisch denken is nog nooit zo groot geweest. Aan abstracte begrippen wordt werkelijkheid toegekend, waardoor die een eigen leven gaan leiden. In Markt als mythe fileert Arnout Weeda het fenomeen ‘marktwerking’ als kern van het gangbare economisch denken. Vraag en aanbod in de economie kunnen duizenden gedaanten aannemen, waarin mensen afhankelijk van culturele en individuele omstandigheden steeds weer anders handelen.

Al jaren wordt een verhit debat gevoerd vóór of tegen de markt. Maar waar gaat dat over als die markt slechts een mythe is, en alleen bestaat in onze verbeelding? En dit is niet de enige misvatting in de geschiedenis van het economisch denken. Weeda toont aan dat wat tegenwoordig doorgaat voor neoliberalisme, op drijfzand berust en ver afstaat van de oorspronkelijke bedoelingen van de pioniers, zoals de Weense econoom Hayek. Na een heldere analyse van soortgelijke dwalingen benadrukt de auteur dat onze economische problemen te complex zijn voor simpele oplossingen. De coronacrisis heeft dat recent nog eens extra benadrukt.

Fragment uit 7. Epiloog
Uiteindelijk heeft complexiteit diep wortels in de geschiedenis van de sociale wetenschappen, de economie niet uitgezonderd. Ook de 'onzichtbare hand' van Smith ging over oplossingen van onderop, en niet over de anarchie van een abstracte markt. Het neoklassieke én neoliberale standaardmodel, waarin overheid en markt tegenover elkaar staan, is de afwijking in een lange traditie die teruggaat tot de Griekse en oosterse wijsheid. In dat opzicht behelst complexiteitswetenschap de terugkeer van het denken over de economie - en de hele maatschappij - naar de wortels. Daarbij kunnen politici aansluiting zoeken, menen Colander en Kupers. In plaats van zich te richten op de kortetermijnbelangen van hun kiezers, kunnen ze ook een beroep doen op hun 'instinctieve herkenning van complexiteit'. Zo kan de hiervoor aangehaalde paradox misschien overwonnen worden. Mensen zullen altijd blijven leven in verhalen, maar die hoeven niet gebaseerd te zijn op louter fantasie.

Wat dat laatste betreft is de zelfregulerende markt inmiddels ruimschoots ontmaskerd als een van de 'begripsgedrochten' die Mauthner zo gevaarlijk vond omdat ze een eigen leven gaan leiden en daarin zowel ideologie als ethiek verhullen. Essentie van de complexiteitsbenadering is dat we weer leren leven in onzekerheid. Volgens de Belgische filosoof en psychiater Damiaan Denys berust elke vorm van zekerheid ten slotte op het geloof dat iets zeker is. Zo bezien moeten mensen hogere eisen stellen aan de verhalen waarin ze leven. Colander en Kupers onderstrepen dat met een krachtige waarschuwing: pas op voor deskundigen die zeker zijn van hun zaak, vooral als ze zich beroepen op hun wetenschap. Daarmee zijn we terug bij het citaat van Robinson als motto van dit boek, want die wijze raad zou ook zij hebben beschouwd als een goed wapen tegen misleiding door economen. (pagina 222)

Motto
'Doel van de economische studie is niet het verwerven van pasklare antwoorden op economische vraagstukken, maar om te leren hoe men misleiding door economen kan voorkomen.' - Joan Robinson (pagina 5)

Lees vooral ook: De limieten van de markt : de slinger tussen overheid en kapitalisme van Paul De Grauwe (uit 2014/2020) en De grootste show op aarde : de mythe van de markteconomie van Koen Haegens (uit 2015)

Terug naar Overzicht alle titels

donderdag 4 november 2021

Govert Schilling

De olifant in het universum : donkere materie, mysterieuze deeltjes en de samenstelling van ons heelal
Fontaine 2021, 368 pagina's - € 25,--

Wikipedia: Govert Schilling (1956)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Govert Schilling over het grootste mysterie in de moderne sterrenkunde: donkere materie

‘De aanwijzingen over de ware aard van “donker spul” staan zeer waarschijnlijk ergens in dit boek. We weten alleen nog niet waar.’ – Vincent Icke, hoogleraar theoretische sterrenkunde aan de Universiteit Leiden en bijzonder hoogleraar kosmologie aan de Universiteit van Amsterdam

Het is een van de grootste onopgeloste vraagstukken in de astronomie: de ware aard van donkere materie. 85% van alle massa in het heelal bestaat eruit, maar hoewel er al tientallen jaren jacht op wordt gemaakt, weet niemand wat het precies is. Met de ontdekking van de al even mysterieuze donkere energie en met de twijfels aan onze opvattingen over de zwaartekracht lijkt het raadsel er alleen maar ingewikkelder op te worden.

Op zijn geheel eigen, toegankelijke wijze belicht Govert Schilling de geschiedenis van de zoektocht naar donkere materie en het actuele onderzoek naar deze ‘olifant in het universum’. Hij bezoekt sterrenwachten en ondergrondse laboratoria, raadpleegt topwetenschappers en praat met Nobelprijswinnaars. In begrijpelijke taal maakt Govert inzichtelijk wat we niet kunnen zien en beschrijft hij wat dit onopgeloste raadsel ons leert over onze mysterieuze kosmos.

Fragment uit 23. Subatomaire spoken
Hetzelfde geldt voor nog een ander kandidaat-deeltje voor donkere materie: het axion. Eigenlijk vertoont het verhaal van dit deeltje veel overeenkomsten met dat van de steriele neutrino's: ingewikkelde theoretische redenen om in het bestaan ervan te geloven, de intrigerende mogelijkheid dat het deeltje het raadsel van de donkere materie zou kunnen oplossen, voorzichtige aanwijzingen voor een mogelijke detectie, voortdurende zoekacties, maar nog geen doorslaggevend resultaat. In beide gevallen denken sommige wetenschappers dat de langverwachte doorbraak voor het grijpen ligt, terwijl anderen de toenemende aandacht voor steriele neutrino's en axionen als kandidaten voor de donkere materie als een wanhoopsdaad zien. Natuurkundigen en kosmologen zouden zich aan strohalmen vastklampen nu de tientallen jaren durende zoektocht naar WIMP's maar niets wil opleveren.

De reden om in het bestaan van axionen te geloven hangt samen met de antimaterie, die we al in hoofdstuk 20 zijn tegengekomen. Je zou verwachten dat de onvoorstelbare energie van de oerknal vergelijkbare aantallen materie- en antimateriedeeltjes heeft voortgebracht. Maar om de een of andere reden bestaat alles in het huidige heelal uit normale materie. Voor zover we weten bestaan er geen sterrenstelsels, sterren, planeten of levende organismen die volledig uit antimaterie bestaan. Omdat materie- en antimateriedeeltjes elkaar vernietigen als ze met elkaar in aanraking komen, moet de natuur een uiterst licht voorkeur hebben gehad voor normale materie: voor elke één miljard antimateriedeeltjes heeft zij namelijk een miljard-plus-één deeltjes normale materie geschapen. Hierdoor bleef er na het annihilatiebloedbad dat zich na de oerknal voltrok materie over - een nietige fractie slechts, maar genoeg om samen te kunnen klonteren tot clusters van sterrenstelsels, planeten en mensen. Aan deze één-op-een-miljard-asymmetrie van de natuur hebben wij ons bestaan te danken. (pagina 301-302)

Terug naar Overzicht alle titels

Dick Wittenberg

Wat doen we met de spullen? : een portret van Nederland in één nalatenschap
De Correspondent 2021, 235 pagina's - € 22,50

Korte bio van Dick Wittenberg (1953)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Wie sterft, verdwijnt van de aardbodem. Wat achterblijft, zijn de spullen. Wat zeggen die spullen over ons?

Toen de Brabantse Jo van Overdijk achttien jaar was, had ze minder dan vijftig bezittingen. Toen ze op negentigjarige leeftijd overleed, waren dat er meer dan tienduizend.

Aan de hand van een doorsnee nalatenschap vertelt journalist Dick Wittenberg niet alleen een aangrijpende familiegeschiedenis, maar laat hij ook zien hoe Nederland de afgelopen eeuw ingrijpend veranderde.

Dick Wittenberg is journalist, schrijver en meesterverteller van grote verhalen over alledaagse gebeurtenissen. Zijn werk voor NRC Handelsblad is veelvuldig bekroond, nu schrijft hij voor De Correspondent.

Reacties: 'Het werk van Dick Wittenberg heeft een zeldzame journalistieke klasse, die getuigt van mededogen met de worstelende mens.' - Frénk van der Linden

'Heel anders dan bij mijn ouderlijk huis, toch uiterst herkenbaar, en vooral ook troostrijk en verfrissend.' - Annegreet van Bergen

Fragment uit 9. Schat of ballast
bij haar overlijden liet Jo van Overdijk een propvol koophuis achter waarin ze tweeëndertig jaar woonde en waar ze de meeste spullen uit haar vorige woning mee naartoe had gesleept. restanten van een heel leven liggen opgeslagen in dit huis aan de Korenaar in Oirschot.
  Zo gaat het niet bij elke laatste ouder. Iemand kan in zijn of haar nadagen naar een verzorgings- of verpleeghuis zijn verkast, kleiner zijn gaan wonen, of om een andere reden zijn verhuisd, al dan niet na de dood van een eerste ouder. In die gevallen is el een groot dele van de tijdens een leven vergaarde spullen gewogen en te licht bevonden: de inboedel is geslonken tot een laatste bestaansminimum.
  Een laatste ouder kan ook in een huurwoning hebben gewoond, misschien al een heel leven. Die woonsituatie geeft nabestaanden geen rechten, en dus ook gene mogelijkheid om nagelaten spullen in alle rust uit te zoeken. Een legioen van woningzoekenden staat te wachten. Het huis moet leeg, liefst veegschoon, en wel snel.
  Wat nabestaanden van laatste ouders in verschillende huisvestingssituaties gemeen hebben, is dat ze ongevraagd met een berg spullen zitten opgescheept waar ze iets mee moeten. Ze kunnen natuurlijk bellen naar een van die bedrijfjes die in kranten adverteren: 'Huis ontruimen. Snel en netjes.' Of: 'Woningontruiming na overlijden of verhuizing. Wij leveren uw woning bezemschoon op! Gegarandeerd de goedkoopste.'
  Maar er zijn maar weinig nabestaanden, vermoed ik, die daar onmiddellijk na het overlijden toe overgaan. Niet voordat ze eerst zelf een blik op de inboedel werpen. (pagina 88)

Artikel: Mevrouw van Overdijk (90) liet naar schatting tienduizend dingen na. Wat gebeurt daarmee? (De Volkskrant, 28 oktober 2021)

Terug naar Overzicht alle titels

zondag 31 oktober 2021

Hans Schnitzler 3

Wij nihilisten : een zoektocht naar de geest van digitalisering
De Bezige bij 2021, 144 pagina's € 18,99

Korte biografie van Hans Schnitzler (1968)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Een elite van tech-entrepeneurs is er in zeer korte tijd in geslaagd om mens en maatschappij te domineren. Sinds de introductie van de iPhone in 2007 zijn diensten als WhatsApp, Instagram, Snap- Chat of de cloud niet meer weg te denken. In vijftien jaar tijd heeft er een collectieve digitale bekering plaatsgevonden, die onze levens rigoureus veranderd heeft.

In Wij nihilisten stelt Hans Schnitzler een vraag die nauwelijks gesteld wordt: hoe heeft deze virtuele klasse dat voor elkaar gekregen? Geïnspireerd door onder andere Friedrich Nietzsches geschriften over nihilisme gaat hij op zoek naar de culturele wortels van dit succes. Zijn zoektocht dompelt de lezer onder in de wonderlijke wereld van het archetype van het internettijdperk: de nerd. Tegelijkertijd houdt hij ons een wrange spiegel voor: in feite zijn wij allemaal nerds.

De datarevolutie dreigt haar eigen kinderen op te eten. Met dit boek spoort Schnitzler ons aan om ons eigen aandeel hierin onder ogen te komen. Want pas als we ons hiervan bewust zijn is verandering mogelijk.

Fragment uit

Lees ook: Het digitale proletariaat (2015) en Kleine filosofie van de digitale onthouding (2017)

Terug naar Overzicht alle titels


zaterdag 30 oktober 2021

Cees Zweistra

Waarheidszoekers : wat bezielt complotdenkers?
Kok boekencentrum 2021, 320 pagina's € 24,99

Wikipedia: Cees Zweistra (1986)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Actueel boek over het ontstaan en het karakter van complotdenken en hoe we met complotdenkers moeten omgaan.

De bestorming van het Capitool en de anticoronaprotesten hebben het complotdenken definitief in de openbaarheid gebracht. Onder invloed van bekende Nederlanders zoals Lange Frans en Thierry Baudet heeft een nieuwe vorm van complotdenken ook in Nederland stevige voet aan de grond gekregen. Inmiddels kennen we allemaal wel iemand die zich een waarheidszoeker noemt en die meent dat een wereldwijde elite bezig is duistere plannen uit te voeren.

In dit boek maken we kennis met het nieuwe complotdenken. In klare taal maakt Cees Zweistra duidelijk waar het nieuwe complotdenken vandaan komt en welke rol technologie heeft in het ontstaan en verspreiden van complottheorieën. Via aansprekende beelden neemt hij een stevige positie in. Want is het nieuwe complotdenken een vorm van kritiek, een on - schuldig tijdverdrijf of een alarmerend signaal van een technologische cultuur die dreigt te ontsporen?

Dit boek laat op een indrukwekkende en tegelijk smakelijke manier zien hoe de filosofie kan helpen onze eigen tijd te verhelderen. Het begint met spannende undercover journalistiek in de wereld van complot-fantasieën. Maar het wordt niet minder spannend als het zich ontwikkelt tot een duizelingwekkend veelzijdige filosofische zoektocht om het hedendaagse complotdenken niet zozeer te veroordelen, maar te begrijpen. – Paul van Tongeren (Denker des Vaderlands)

Zweistra beschrijft heel mooi hoe we tegenwoordig verscholen gaan achter onze gadgets, en daardoor de confrontatie met anderen uit de weg gaan.’ – **** NRC over ‘Verkeerd verbonden’

Fragment uit

Artikel: Filosoof Cees Zweistra legt uit waarom je complotdenkers serieus moet nemen (De Volkskrant, 28 oktober 2021)

Terug naar Overzicht alle titels

Jane Goodall en Douglas Abrams

Het boek van hoop : levenslessen voor een mooiere toekomst
HarperCollins 2021, 270 pagina's € 22,99

Oorspronkelijke titel: The book of hope : survival guide for trying times (2021)

Wikipedia: Jane Goodall (1934) en korte bio van Douglas Abrams (19?)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Wie de krantenkoppen scant – klimaatcrisis, pandemie, politieke onrust – kan soms moeite hebben optimistisch te blijven. Zelfs de grootste optimisten hebben hoop nodig, nu meer dan ooit.

In dit zeer urgente boek leert Jane Goodall, 's werelds bekendste antropoloog, ons hoopvol te leven en vertrouwen te hebben in de toekomst. Ze geeft ons vier redenen om hoop te houden: onze menselijke intelligentie, de veerkracht van de natuur, de kracht van jonge mensen en de ontembare menselijke geest.

Aan de hand van verhalen over haar bijzondere leven en carrière – van het overleven van de Tweede Wereldoorlog tot het naar buiten treden als natuuractivist – geeft Jane Goodall antwoord op de belangrijke vraag: hoe blijven we hoopvol? Haar boodschap: er is altijd hoop. En dit boek geeft het.

Fragment uit Spirituele evolutie
'Als je over spiritualiteit begint, gaan mensen soms ongemakkelijk schuifelen of ze kappen het gesprek af, uit vrees dat ze met een zweverige boomknuffelende hippie te maken hebben. Maar meer en meer is men zich ervan bewust dat onze instelling in toenemende mate materialistisch is geworden en dat we in spirituele zin op zoek moeten gaan naar een band met de natuur. Ik vind dat ook. Ik denk dat er een sterke behoefte is aan iets anders dan gedachteloos consumentisme. De manier waarop we ons hebben losgemaakt van de natuur is niet zonder gevaar. We hebben het gevoel dat we alles in de hand hebben, maar dat is niet zo - de natuur heeft ons in de hand.'
  Jane zag opeens dat het halftwee 's middags was, en dan ging ze altijd een ommetje maken met Bean, de hazewindhond. 'Hij kan gewoon de tuin in, hoor', zei Jane, 'maar het is een gewoontedier. Ik blijft niet lang weg. Maar ik wil ook koffie met een koekje. Ik las een halfuurtje pauze in.' Dat kwam me uitstekend uit, want ik had ook trek. Bovendien wilde ik mijn gedachten ordenen en ondertussen de laatste vragen voorbereiden.
  Jane hield zich aan haar woord en verscheen exact dertig minuten later weer op het scherm. Ik zei dat ik graag dieper in wilde gaan op onze morele en spirituele ontwikkeling.
  Jane pakte onmiddellijk de draad weer op.
  'Wij als soort bevinden ons op het pad van de morele evolutie, we bespreken wat goed is en wat fout, hoe we ons jegens elkaar en de maatschappij moeten opstellen, en we doen ons best democratische regeringen te vormen. Sommige mensen bevinden zich inmiddels ook op het pad van de spirituele evolutie.'
  'Wat is het verschil tussen morele en spirituele evolutie?' vroeg ik.
  'Morele evolutie is, denk ik, begrijpen hoe we ons behoren te gedragen, hoe we anderen moeten behandelen, dat we begrijpen wat rechtvaardigheid is, dat we inzien dat we een gelijkwaardiger samenleving nodig hebben. Spirituele evolutie gaat meer over mediteren over het mysterie van de schepper en de Schepper, dat we ons afvragen wie we zijn en waarom we hier zijn, en inzien dat we dele uitmaken van de wonderbaarlijke wereld der natuur. Shakespeare omschreef dat prachtig. Hij zag "boeken in stromende beken, stenen in preken en het goede in alles". Ik begrijp wat hij bedoelt als ik ergens stilsta en de glorieuze zonsondergang op me in laat werken, bijvoorbeeld, of als de zon door het bladerdek in het bos wordt gefilterd terwijl overal vogels fluiten, of als ik ergens op een heel stil plekje languit op mijn rug lig en naar de sterren kijk die langzaam beginnen te tinkelen terwijl het daglicht langzaam verdwijnt.' (pagina 232-232)

Terug naar Overzicht alle titels

Mo Gawdat

Griezelig slim : de impact van Kunstmatige Intelligentie op ons leven
Brandt 2021, 343 pagina's € 22,50

Oorspronkelijke titel: Scary Smart : The Future of Artificial Intelligence and How You Can Save Our World (2021)

Wikipedia: Mo Gawdat (1967)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Kunstmatige intelligentie kan met de snelheid van het licht informatie verwerken zonder afgeleid te raken. Ze kan in de toekomst kijken, resultaten voorspellen - maar waarom is die vooruitgang toch ook griezelig?

Rond 2050 zal kunstmatige intelligentie een miljard keer intelligenter zijn dan de mens, dus een kracht bezitten die ons kan maken of breken. Kunstmatige intelligentie kan met de snelheid van het licht informatie verwerken zonder afgeleid te raken. Ze kan in de toekomst kijken, resultaten voorspellen - maar waarom is die vooruitgang toch ook griezelig? Dat komt door ons. Mensen ontwerpen de algoritmen die bepalen hoe kunstmatige intelligentie werkt, waardoor de verwerkte informatie een onvolmaakte wereld weerspiegelt. Gaat het dan de verkeerde kant uit? Dat hoeft zeker niet: in Griezelig slim toont Mo Gawdat, auteur van de internationale bestseller De logica van geluk, wat we kunnen doen om machines de juiste dingen te leren. Met zijn ruim dertig jaar ervaring in de frontlinie van de techsector is niemand beter dan hij in staat om uit te leggen hoe de kunstmatige intelligentie zich nu ontwikkelt. Gawdat laat zien waarom we de koers van kunstmatige intelligentie nú moeten verleggen om de aarde en onszelf in veiligheid te brengen. Dit boek biedt daarmee een optimistische blauwdruk voor een bijzonder uitdagende toekomst.

Mo Gawdat is Chief Business Officer bij Google [X], ingenieur, ondernemer en auteur van dit boek. Hij heeft een indrukwekkende carrière als leidinggevende, onder andere bij Microsoft als Hoofd Communicatie met betrekking tot opkomende markten wereldwijd. Ook bij Google richtte Mo zich vanaf 2007 op opkomende markten: hij is gefascineerd door de rol van technologie om mensen zelfstandiger en succesvoller te maken. In 2013 verhuisde Mo naar de innovatieve tak van Google, Google [X], ook wel de ‘dromenfabriek’ genoemd, waar hij verantwoordelijk is voor de business strategie, planning, sales, business ontwikkeling en partnerships. [X] richt zich niet op bestaande technologieën die telkens een beetje verbeterd worden, zoals gebruikelijk is, maar legt zich juist toe op radicaal nieuwe technologieën die de wereld kunnen veranderen. Zelf noemen zij hun plannen daarom ‘moonshots’. Dat leidt tot sciencefiction-achtige ideeën zoals Project Loon, ballonnen die op grote hoogte betaalbaar internet bieden aan 5 miljard mensen op elke vierkante meter van onze planeet; of zoals Project Makani, een revolutionaire manier om windenergie te genereren met behulp van speciale vliegers. De bekendste claim to fame van Google [X] is het bedenken en ontwikkelen van de zelfrijdende auto. Naast zijn carrière heeft Mo als ondernemer meer dan twintig bedrijven mede opgericht, op het gebied van gezondheid en fitness, eten en drinken, en onroerend goed. Hij was bestuurslid in diverse technologie-, gezondheids- en fitness-, en voedselbedrijven, evenals diverse technologie- en innovatiebesturen in het Midden-Oosten en Oost-Europa. Ook begeleidt hij doorgaans tientallen start-ups. Mo woont afwisselend in Dubai en Los Angeles.

Fragment uit (de) Inleiding
Ergens ver weg, in een uithoek

Stel je om te beginnen eens een zwakke, bejaarde versie van mij voor die in de wildernis bij een kampvuur zit in het jaar 2055, exact negenennegentig jaar nadat het verhaal over kunstmatige intelligentie is begonnen op Dartmouth College, in New Hampshire. Ik vertel je wat ik sinds de opkomst van kunstmatige intelligentie heb meegemaakt, een verhaal dat ertoe heeft geleid dat we hier in deze uithoek zitten. Maar ik vertel je pas aan het einde van het boek of we hier zelfvoorzienend leven om uit de klauwen van de machines te blijven of omdat kunstmatige intelligentie ons heeft ontslagen van onze dagelijkse verplichtingen en ons de tijd, de veiligheid en de vrijheid heeft gegeven om van de natuur te genieten, om te doen waar mensen het beste in zijn: verbinden en nadenken.
  Ik vertel je dat nu nog niet omdat ik op dit moment gewoon nog niet weet hoe ons evrhaal over de machines zal aflopen. Dat, mijn vriend, hangt mede van jou af. Ja, van jou als individu. En niet van je overheid, je baas of de denkers die je volgt. De toekomst hangt daadwerkelijk van jou af. Die wordt bepaald door wat jij de komende tien jaar besluit te doen, te beginnen vanaf vandaag.
 Hier volgt een voorspelling. Ik heb in de jaren waarin ik in de voorhoede van de technologie opereerde van dichtbij meegemaakt dat we machines bouwden die slimmer zijn dan wij. Ik heb hoogstpersoonlijk bijgedragen aan de opkomst van kunstmatige intelligentie. Ik geloofd ein de belofte dat technologie ons leven voortdurend zou verbeteren. Totdat ze dat niet langer deed. Toen me de ogen werden geopend, besefte ik dat de technologie, met elke verbetering die ze ons bracht, ook iets van ons afpakte.
  Technologie vormt tegenwoordig een ongekend gevaat voor de aarde en al haar bewoners. Dit boek is niet voor de techneuten die de code ervan schrijven, de politici die beweren dat ze haar kunnen beteugelen en de experts die de hype eromheen blijven aanjagen. Die weten allemaal al wat ik je ga vertellen. Dit is een boek voor jou, voor je beste vriend of vriendin of voor je buur. Want, echt waar, wij zijn de enigen die onze toekomst gestalte kunnen geven, maar alleen als we samen het roer in handen nemen en beloven de juiste maatregelen te zullen treffen. Dit boek is een beweging, het begin van een opstand, en die moet snel beginnen omdat we nog maar weinig tijd hebben, hoe graag ik je ook anders zou willen doen geloven. De hoofdstukken van het verhaal dat ik ga vertellen, schrijven we al zeventig jaar. Het wordt tijd dat we allemaal - ook jij - er een einde aan breien. (pagina 11-13)

Recensie: Een leger van liefde tegen de robots (FD, 23 oktober 2021)

Terug naar Overzicht alle titels

Kees Klomp & Shinta Oosterwaal

Thrive : fundamentals for a new economy
Business Contact 2021, 428 pagina's € 27,99

Met bijdragen van o.a. Charles Eisenstein, Klaas van Egmond, Kate Raworth en Hans Stegeman.

Engelstalig, verschijnt december 2021

Korte bio Kees Plomp (1968) en Shinta Oosterwaal (1980)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
In ‘Thrive. Fundamentals for a New Economy’, Kees Klomp and Shinta Oosterwaal provide insights into alternative approaches to economics that are sustainable and just for both society and the planet in the long term. In twenty-four essays, internationally renowned economic thinkers like Kate Raworth, Charles Eisenstein, Clair Brown, Helena Norberg-Hodge and Daniel C. Wahl, share the alternatives that are available to us, such as doughnut economics, wellbeing economics, common good economics, regenerative economics, buddhist economics, commons economics, local economics, bioregional economics, indigenous economics and degrowth economics. Each of these approaches provides a realistic and enticing vision of a thriving future. ‘Thrive’ offers readers the fundamentals for a new economy that is rooted in the well-being of humanity and of our planet. This book is a must-read for anyone in search of economic perspectives that contribute to a flourishing world.

Fragment uit Voorwoord - door Jeremy Lent
It was four decades ago that Margaret Thatcher famously brushed aside any criticism of the neoliberal ideology taking over the world with her trademark phrase “There is no alternative.” Since then, regulations have been shredded across the globe, billions of people have been left malnourished while mega-billionaires vie for planetary domination, profit-seeking corporations have surpassed nation states as the largest economies, animal populations worldwide have been slashed to less than a third of what they were, and our civilization faces the existential crisis of climate breakdown.

And still, most people—even those concerned about the dire state of the world—organize their activities around the implicit acceptance of Thatcher’s declaration. The only way for society to be structured, it is assumed, is in the form of growth-based consumer capitalism—a system in which corporate profits ultimately drive the decisions that affect the lives of everyone on the planet, the health of the living Earth, and the destiny of future generations. Virtually all policy proposals under serious consideration to fix our grave problems work within the framework of the current system rather than examining the system itself.

There is, however, an alternative. Everywhere, in communities across the world, people are working together as part of a global transformation toward a life-affirming future. In many cases, they may not be fully conscious of the great movement in which they’re participating, but they’re driven by core human imperatives to care for others around them, nurture the living Earth, and strive to leave a healthy world for future generations to inherit.

Increasingly, people are putting a name on this global movement that is perhaps the greatest collaborative human project in history: the transition toward an ecological civilization. Our current global civilization has been built upon conceptual foundations of domination laid down over the past few millennia. Growth-based neoliberal capitalism is the ultimate manifestation of a worldview founded on separation: seeing individuals as separate from others around them and humans as separate from the rest of life on Earth. This sense of separation leads to an extractive mindset where people and other sentient beings are viewed as mere resources for exploitation. An ecological civilization, by contrast, represents a fundamentally different form of organizing society: a civilization based on principles that undergird the health and resilience of natural ecosystems, with the overriding objective to create the conditions for all humans to flourish as part of a thriving Earth.

An ecological civilization encompasses virtually every aspect of human experience: culture, values, education, technology, and just about every other domain of human society. Fundamental, however, to any civilization is the way in which people organize their economic activities. The market orientation of our current neoliberal model has infiltrated nearly every aspect of life, corroding the dignity inherent to normal human activities along with it. One of the most crucial changes required to achieve an ecological civilization is a transformation of economics—redefining it in terms of life-sustaining principles rather than merely as an algorithm for maximizing wealth accumulation.

This book provides an invaluable service to this process of transformation by bringing together the brilliant ideas of many of the leading visionaries who, collectively, are laying down pathways toward the economics of an ecological civilization. The contributors to this book comprise what amounts to a brain trust for the flourishing of future generations. They are pioneers in multiple fields of inquiry and engagement, ranging from academic to spiritual, and from rassroots activism to international policymaking.

Together, the ideas presented in this book offer a rich palette of options for redesigning the field of economics from the ground up, basing it on a solid and integrated platform of core human values. In these pages, you will discover a full-blown reassessment of economics, all the way from theory to practice. You will learn about the faulty foundations of mainstream economic theory and are invited to explore fundamentally different foundations, incorporating a deep cosmological recognition of interconnectedness and leading to a new paradigm that upholds morality and wellbeing as paramount. (pagina 9-10)

Artikel: De nieuwe economie: van circulair tot heilig (FD, 23 oktober 2021)

Terug naar Overzicht alle titels

Éric Sadin

Het tijdperk van de ik-tiran : het einde van een gemeenschappelijke wereld
Wereldbibliotheek 2021, 271 pagina's € 24,99

Oorspronkelijke titel: L'ère de l'individu tyran : la fin d'un monde commun (2020)

Weikipedia: Éric Sadin (1973)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Protesten, rellen, wantrouwen: de afgelopen jaren heeft de publieke woede een kookpunt bereikt. De oorzaken zijn bekend: toenemende ongelijkheid, slecht functionerende overheidsdiensten, politieke schandalen. Maar de heftigheid van het ongenoegen is nieuw. En dat komt door een nieuw verschijnsel: de ik-tiran. Door de opkomst van het internet, de smartphone en de sociale media zijn we onszelf als het centrum van de wereld gaan zien. We beschouwen onze mening als de enige juiste en accepteren geen gezag meer. De gevolgen zijn beangstigend. De sociale samenhang verkruimelt en het vertrouwen in overheid en politiek verdwijnt, de aantrekkingskracht van populisme, complottheorieën en geweld neemt toe. Éric Sadin geeft een meeslepend geschreven analyse van de ineenstorting van onze gemeenschappelijke wereld. Hij doet dat vanuit een uniek historisch, politiek, sociaal, economisch en technisch perspectief. Zijn doel: nadenken over de voorwaarden van een sociaal contract dat ons bij elkaar kan houden.

Fragment uit David en Goliath
Focus op het kapitaal van het ik

Begin jaren negentig veranderde er iets. Zonder dat dit als zodanig werd benoemd, ontstond een soort stelselmatig primaat van het ik op de collectieve orde. Kenmerkend hiervoor was dat mensen bepaalde manieren van denken, die tot dan toe alleen in bepaalde sectoren werden gehanteerd, vrijwillig overnamen. Dit ging in de eerste plaats om managementtheorieën. Sinds eind jaren tachtig waren die geleidelijk ontdaan van normatieve schema's waarin werknemers simpelweg als 'uitvoerders' werden beschouwd. In plaats daarvan werden individuen en werknemers geacht hun 'creatieve vermogens' tot uiting te brengen. 
Voor bedrijven had dat een dubbel voordeel: het individu werd verplicht om voortdurend het beste van zichzelf te geven en in het geval van tegenvallende resultaten kon een bedrijf het altijd op persoonlijke verantwoordelijkheid gooien. Deze principes vonden steeds breder ingang. Ook buiten de werkvloer leken ze immers goed aan te sluiten bij de tijdgeest. Ze bewezen zich als uitermate geschikt om het individu op ogenschijnlijk niet-dwingende wijze, onbelemmerd zijn talenten te laten ontplooien en van zijn persoonlijke autonomie te laten profiteren. In deze context past ook de toenemende en inmiddels algemene cultus van de zelfstandige ondernemer, die dankzij zijn vermetelheid en doorzettingsvermogen allerlei hindernissen overwint en een hogere vorm van autonomie bereikt. Misschien was niet iedereen zich hiervan ten volle bewust, maar dat werd het dominante model van hoe je zou moeten leven. (pagina 21-22)

Artikel: Hoe heel de wereld een silent disco aan het worden is (NRC, 11 oktober 2021)

Terug naar Overzicht alle titels

maandag 25 oktober 2021

Colin Butfield & Jonnie Hughes

Earthshot : hoe we onze planeet kunnen redden
Luitingh-Sijthoff 2021, 334 pagina's € 21,99

Oorspronkelijke titel: Earthshot : How to Save Our Planet (2021)

Biografie Colin Butfield (19?) en Jonnie Hughes (19?)

Korte beschrijving
Vijf doelen, de earthshots, verbeteren de levenskwaliteit op aarde, ook voor latere generaties: natuur beschermen en herstellen, nieuw leven voor onze oceanen, onze lucht zuiveren, ons klimaat herstellen en bouwen aan een afvalvrije wereld. Het moet snel, voor 2030, anders is de schade onomkeerbaar. Z.K.H. prins William steunt de Earthshots Prize* die tien jaar lang aan vijf winnaars wordt uitgereikt (en hij schreef het voorwoord). Voorbeelden van problemen en al gerealiseerde oplossingen, moeilijk en makkelijk, wereldwijd en lokaal. Er is reden tot optimisme, er is al herstel te zien en de mens verandert al. In deel 2 talloze positieve activiteiten die onze planeet moeten repareren, zoals insectenteelt, herstel van ecosystemen zoals koraalriffen, opvangen van microplastics uit autobanden, gebruik van waterstof als brandstof en nog heel veel meer. Deel 3 laat zien hoe iedereen, individueel én collectief, redelijk eenvoudig het verschil kan maken. Met kleurenfoto’s en tabellen over je CO2-, en watergebruik: 1 glas melk kost bv. 1000 liter water! Van pessimisme en somberheid naar optimisme en actie. Een inspirerend boek. Bevat twee katernen kleurenfoto's.

Tekst op website uitgever
In Earthshot: Hoe we onze planeet kunnen redden tonen Colin Butfield en Jonnie Hughes (Planet Earth, David Attenborough: A Life on Our Planet) de bittere realiteit van de klimaatcrisis. Maar ze bieden ook hoop, inspiratie en innovatieve mogelijkheden, belichaamd in de Earthshot Prize. In 2020 lanceerde Prins William met zijn Royal Foundation de meest prestigieuze en revolutionaire klimaatprijs ooit. De Earthshot Prize motiveert een nieuwe generatie om de grootste uitdagingen van deze tijd aan te pakken. De boodschap van Earthshot is helder maar bovenal urgent: we hebben tien jaar om de aarde te redden. Als we nu niet veranderen, zal de aarde in 2030 onherstelbaar beschadigd zijn – met alle dramatische gevolgen vandien. Het initiatief richt zich op vijf gebieden: natuur, lucht, oceaan, klimaat en afval. Colin Butfield en Jonnie Hughes tonen in dit boek hoe we juist met deze vijf ‘earthshots’ een verschil kunnen maken. Naast Prins William laten David Attenborough, Naoko Yamazaki, Shakira Mebarak, Christiana Figueres en Hindou Oumarou Ibrahim zien welke klimaatinitiatieven de wereld nu al verbeteren – van lokaal en individueel niveau tot globaal. Earthshot is een inspirerende en hoopvolle gids voor het bouwen aan een toekomst vol biodiversiteit, groene energie, duurzame levensstijlen en een gezonde planeet.

Fragment uit

Terug naar Overzicht alle titels


Merlijn Twaalfhoven

Het is aan ons : waarom we de kunstenaar in onszelf nodig hebben om de wereld te redden
Atlas Contact 2020, 239 pagina's € 21,99

Wikipedia: Merlijn Twaalfhoven (1976)

Korte beschrijving
Twaalfhoven komt op voor een onconventionele aanpak van kunst. Muziek bv. is niet voor muffe concertzalen, je moet durven muziek uit de concertzalen te halen. Je mag kunst ook niet louter aan professionals toevertrouwen: het publiek moet bij zichzelf een kunstenaarsmindset activeren. De auteur richt zich bewust tot zijn publiek. Hij roept het op tot een meer actieve rol. Dit verklaart de wat vreemde titel van het boek. Met deze instelling krijg je ook een andere kijk op de problemen van een snel veranderende wereld. Je leert in alles de alledaagse schoonheid waar te nemen. Na het waarnemen komt het voelen (hoofdstuk 2). Om creatief te kunnen zijn (hoofdstuk 4) moet je eerst nadenken (hoofdstuk 3) over wat je wat je precies wil bereiken. Het boek is ook een autobiografie en vertelt over de vele initiatieven en reizen, van Syrië tot Brazilië, van Bosnië tot Cyprus, die Twaalfhoven heeft gemaakt. De auteur noemt zichzelf een onverbeterlijke idealist. Hij wil niet alleen kunst op een hoger niveau tillen, maar ook de heersende patronen in de samenleving doorbreken.

Tekst op website uitgever
In ‘Het is aan ons’ laat Merlijn Twaalfhoven zijn licht schijnen op hoe kunst kan helpen de wereld te veranderen. Eenieder van ons kan bijdragen aan het oplossen van kleine en grote wereldproblemen. Hoe dat werkt, laat Merlijn Twaalfhoven zien in dit bevlogen en onverbloemd idealistische boek. Als componist en theatermaker organiseerde hij overal ter wereld onalledaagse, prikkelende voorstellingen. We reizen met hem mee, naar een vluchtelingenkamp in Jordanië, een huiskamerfestival in Jeruzalem, een oude fabriek in Zaandam, de Carnegie Hall in New York en een VN-conferentie in Alpbach. Onderweg wordt duidelijk waarom schoonheid en verwondering een plek verdienen in ons dagelijks leven. Merlijn Twaalfhoven spoort ons aan de creatieve, speelse en onderzoekende houding die hij ‘de kunstenaarsmindset’ noemt, wakker te schudden. Aanstekelijk en praktisch laat hij zien hoe we die kunnen inzetten voor een betere wereld. We hebben het allemaal in ons om iets van waarde te maken - en als we onze krachten bundelen, maken we het verschil. Het is aan ons!

Fragment uit 25. De wereld is ons toneel
Ja, de wereld is ons toneel
  De vraag is: wie laten we daar het woord voeren? Zodra mensen het idee krijgen dat we met 'kunst' bezig zijn, ontstaat er een soort aarzeling, een respect voor de kunstenaar. En daarmee ontstaat ook een afstand. Het lastige is dat die afstand toeneemt naarmate we beter georganiseerd werden. Dan komen mensen minder vaak met hun eigen idee, maar vragen me: wat kan ik voor je doen? Op dat moment is het zaak om iets te vinden wat de heiligheid van kunst doorbreekt. Ik vraag dan bijvoorbeeld wat mensen graag eten. En of ze misschien een familielid hebben die muziek kan maken en mee wil spelen. Eens nam een jongen me mee door tal van kleine steegjes naar een huis waar een oom woonde die schildert. Maar die schilderijen waren niet om aan te zien. Omdat de jongen zo fijn aan het vertellen was, vroeg ik hem om een gids te worden en publiek te begeleiden. Hij werd zo zelf deel van een groter verhaal dat we samen konden vertellen.

Een artistiek idee kan een mooi begin zijn, de aanzet van een gedachte die verfrissen of opwekkend is. Maar als je echt aan een ideaal wil werken, zul je medestanders moeten vinden, krachten moeten bundelen en niet langer zelf de eigenaar van een idee of plan kunnen zijn. Het ware kunstwerk is dan niet de voorstelling, het beeld of het schilderij, maar de alchemie van het leggen van nieuwe verbintenissen.
  In Jeruzalem vonden we de verwondering  op plekken die hard geworden waren. Ik zou willen dat we overal aan de slag konden, op al die plekken waar mensen langs elkaar leven in stress of eenzaamheid, en waar we vergeten om nieuwsgierig te zijn naar elkaar

Er kan geen vrede worden gesloten met de ander zonder dat je die ander kent. Er is geen kennis zonder contact. Geen contact zonder dat je de ander kunt zien. En je kunt niet zien als je nergens voor openstaat. In een onveilige wereld is het moeilijk om open te zijn, en zo kwamen we uit bij de vraag: hoe zouden wij ene veilige plek kunnen scheppen in een plek zonder vrede?
  Het is niet makkelijk, maar altijd mogelijk. Ook in Jeruzalem vonden we beschutte plekken die speelruimte konden bieden. Ik maakte een zangstuk met Samira, de Nederlands-Marokkaanse zangeres, en het koor van een muziekschool midden in de Oude Stad. We zongen buiten op de binnenplaats van het franciscaner klooster. Tien minuten klonken stemmen, melodieën en zachte akkoorden. Toen de stilte viel, de laatste klanken vervlogen in de avond, luidde de bel van de kloosterkerk. Er was geen beweging, elk van ons hield de adem in. We waren overdonderd door het plotselinge uitbundige antwoord dat de stad ons gaf. Deze klok luidt elke avond, wellicht meerdere keren op een dag. Het hoort bij de dagelijkse gang van zaken en versmelt met de andere geluiden van de stad. Niets bijzonders, behalve vandaag. (pagina 185-187)

Terug naar Overzicht alle titels

Midas Dekkers

Wat loopt daar? : een biologische kijk op rassen
Atlas Contact, 368 pagina's  € 32,99

Wikipedia: Midas Dekkers (1946)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
In Wat loopt daar? kijkt bioloog Midas Dekkers met de ogen van de vakman naar de mensenrassen om hem heen. Hij beschrijft en ontleedt ze in al hun gedaanten, met verwondering, maar vooral ook met liefde. Met de hem eigen flair deelt Dekkers zijn brede kennis van de biologie. Hij gaat in op de evolutie en afstamming van de mensen, begrijpt hun hokjesgeest en toont zijn bewondering voor grote taxonomen als Linnaeus en Blumenbach. Dekkers viert de variatie, heeft een goed oog voor het absurde en is niet bang voor het ongerijmde. Van hondenrassen, tijgerrassen en aardappelrassen kun je onbekommerd spreken, maar wie over mensenrassen begint stuit op een probleem. Omdat het ene mensenras zich beter waant dan het andere. Racisme is een groot sociaal probleem, maar de wortel ervan, het ras, is biologisch.

Fragment uit

Interview: 'De mens is een thema met variaties' (De Volkskrant, 23 oktober 2021)

Terug naar Overzicht alle titels


dinsdag 19 oktober 2021

Jaap Seidell & Jutka Halberstadt

Andere kost : een pleidooi voor een gezonder en duurzamer voedselsysteem
Atlas Contact 2021, 238 pagina's € 22,99

Korte bio Jaap Seidell (1957) en Jutka Halberstad (19?)

Korte beschrijving
Een nieuw boek van een bekend duo, Jaap Seidell (hoogleraar Voeding en Gezondheid VU) en Jutka Halberstadt (psycholoog/docent kinderobesitas VU). Samen schreven zij ook 'Tegenwicht : feiten en fabels over overgewicht' (2011)*, 'Het voedsellabyrint : een weg uit het doolhof van eetadviezen en -trends' (2014)** en 'Jongleren met voeding : kleine en grote vragen over een leven lang gezond eten' (2018)**. De coroanapandemie heeft aangetoond dat een ongezonde leefstijl en overgewicht desastreuze gevolgen hebben voor de weerbaarheid tegen ziektes. Een pleidooi voor gezondere en duurzamere voeding is niet nieuw. Wel nieuw is dat de verantwoordelijkheid voor verandering niet voornamelijk bij de individuele mens wordt gelegd, maar bij de overheid. Een krachtig beleid moet de praktijken van de voedingsindustrie reguleren. Ultrabewerkte voedingsmiddelen spelen een kwalijke rol bij het ontstaan van overgewicht en daarmee samenhangende gezondheidsproblemen. Er worden veel tegenstrijdige voedingsadviezen gegeven, maar er is consensus dat ultrabewerkt voedsel niet past in welk gezond voedingspatroon dan ook. Maar juist deze producten zijn alomtegenwoordig en vaak goedkoop. Het boek eindigt met aanbevelingen voor zowel individu als overheid. Met uitgebreide bronnenlijst.

Tekst op website uitgever
Jaap Seidell en Jutka Halberstadt maken in hun nieuwe boek ‘Andere kost’ inzichtelijk hoe de grote problemen zich verhouden tot wat er op ons bord ligt. Ons voedselsysteem kraakt in zijn voegen. Wij worden ziek, de planeet wordt ziek: verandering is bittere noodzaak. Maar veel van de problemen waarvoor we ons gesteld zien zijn van een ontmoedigende schaal. Wie heeft de macht en verantwoordelijkheid om een ommekeer tot stand te brengen? Wat kun je zelf doen, en wat moeten we samen aanpakken? Wij, individuen en consumenten, kunnen betere en bewustere keuzes maken, maar dat moet hand in hand gaan met een krachtig en samenhangend overheidsbeleid. Seidell en Halberstadt schrijven een prikkelend en informatief pleidooi dat niet alleen moet leiden tot een vruchtbaarder debat, maar nu ook écht tot verandering.

Fragment uit (de) Inleiding: onze aarde verkeert in grote problemen
Het ontbreken van een zichtbare schakel tussen ons handelen en de grote problemen die we om ons heen zien (en vice versa) kan leiden tot toenemende zorgen en tot gevoelens van onmacht en depressie. Daar zijn zelfs al termen voor bedacht als 'eco-angst', 'ecorexia', 'klimaatstress'en 'klimaatdepressie'. Dergelijk fatalisme draagt over het algemeen niet bij aan algemene oplossingen en eigen welzijn. Ook zijn er mensen die juist geobsedeerd raken door voeding en de invloed ervan op hun gezondheid. Daar is eveneens een term voor: 'orthorexia nervosa'. Obsessief gedrag helpt echter net zomin om een evenwichtig leven te leiden.

Een andere manier om met deze zorgen om te gaan is ons te wenden tot optimisten zoals de Zweed Hans Rosling. Op basis van statistieken wilde hij laten zien dat het, als gevolg van verstandig menselijk handelen, de afgelopen eeuwen wereldwijd best de goede kant op is gegaan met de levensverwachting, de economische groei, het opleidingsniveau en armoedebestrijding.

Mensen als Rosling gaan ervan uit dat menselijke intelligentie en nieuwe technologie ook andere problemen de baas kunnen. Wie de urgentie van problemen zoals het verlies van biodiversiteit, klimaatverandering en sociale ongelijkheid benadrukt, wordt door deze optimisten tot alarmist of doemdenker bestempeld. Het negeren of relativeren van de problemen en hopen op een technologische doorbraak als oplossing is echter riskant. Er ontbreekt een plan voor de situatie waarin die doorbraken niet gerealiseerd worden.

De hier gesignaleerde problemen worden wel breed erkend door gezaghebbende instituties zoals de Verenigde Naties, maar dat leidt zelden tot doortastend optreden door overheden en burgers. Dit heeft drie oorzaken. De eerste is dat politici het erg lastig vinden om de noodzakelijke draconische maatregelen, die diep kunnen ingrijpen in het leven van mensen, voor te stellen (want die trekken weinig kiezers). Daarnaast zijn er veel partijen met commerciële belangen die dit soort maatregelen proberen te voorkomen - denk aan de voedingsindustrie en bedrijven die belang hebben bij het intensieve gebruik van fossiele brandstoffen. Ten derde voelen de meeste burgers te weinig urgentie met betrekking tot de problemen: onvoldoende althans om er een comfortabele leefstijl voor op te geven en om verandering te eisen.

Het gebrek aan urgentie bij burgers om hun reisgedrag, energieverbruik en goedkope gemaksvoeding in te ruilen voor een kariger en soberder leven lijkt het lastigste obstakel voor verandering. Wanneer voldoende kiezers daar immers wel voor kiezen, wordt het voor de politiek en het bedrijfsleven aantrekkelijker om drastischer koerswijzingen door te voeren. Tegelijkertijd hebben overheden en het bedrijfsleven de verantwoordelijkheid om burgers bewust te maken van de noodzaak tot die verandering van hun leefwijze, en om hen ervan te doordringen wat voor voordelen dat zal brengen voor hen en hun kinderen en kleinkinderen. (pagina 9-11)

Artikel: Hoogleraar Jaap Seidell: 'Mensen moeten dichter bij boer gaan eten' (juli 2021)

Andere titels over ons voedselsysteem 

Terug naar Overzicht alle titels


Jan Rotmans en Mischa Verheijden

Omarm de chaos
De Geus 2021, 301 pagina's  - € 27,50

Wikipedia: Jan Rotmans (1961)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
We bevinden ons op een kantelpunt in de geschiedenis van de mensheid. COVID-19. Klimaatverandering. Verlies aan biodiversiteit. Na het laatste rapport van het klimaatpanel van de Verenigde Naties kan niemand meer wegkijken. De natuur is onze levensader. Als we die bron vernietigen, vernietigen we uiteindelijk onszelf.

Hoogleraar Jan Rotmans neemt je mee in de manier waarop hij zelf naar de wereld in transitie kijkt. Dat levert een indringend boek op, dat inzicht en overzicht biedt, een hoopvol perspectief schetst voor Nederland en de wereld, en handvatten geeft om zelf in beweging te komen. Rotmans brengt het grote verhaal terug naar het menselijke niveau.

Transities zijn mensenwerk. Wij kunnen de wereld nog redden en uiteindelijk onszelf. De keuze is aan ons.

Fragment uit 4. Hoe overleef je als bedrijf de volgende crisis?
Het is ook amper te bevatten omdat juist Shell ooit steengoed was in het ontwikkelen van scenario's en toekomstprojecties. Pakweg dertig jaar geleden werd ik door Shell benaderd om samen voorlichtingsmateriaal te ontwikkelen over klimaatverandering voor de bovenbouw van havo en vwo. Het resulteerde in een overzichtelijke brochure over oorzaken van en oplossingen voor het klimaatprobleem. Ik vond het moedig van Shell om in een tijd waarin het nog niet echt op de wetenschappelijke en politieke agenda stond de complexe discussie over klimaat te objectiveren. Toen ik een aantal jaren later bij het VN-klimaatpanel (het Intergovernmental Panel on Climate Change) in dienst was, werkte ik met de scenario-afdeling van Shell onder leiding van Ged Davis aan klimaatscenario's. Ik was onder de indruk van de kwaliteit van de jonge mensen en de tot de verbeelding sprekende scenario's die zij ontwikkelden: echte transitiescenario's gericht op radicale verandering, met kantelpunten en discontinuïteiten, waarin duurzame energie in de toekomst een primaire rol kreeg. Dat was toen hoogst ongebruikelijk, maar Shell was destijds op het gebied van scenariodenken zijn tijd ver vooruit.

Daarna is het misgegaan, omdat Shell een meer behoudende koers ging varen en minder innovatief werd. Ik uitte daar felle kritiek op en ging, tot hun ergernis, ook actievoeren tegen de onduurzame koers. Shell startte zelfs een twitteraccount, waarop alles wat ik beweerde als wetenschapper in twijfel werd getrokken. Na hevig protest van twittervolgers is dit account weer opgeheven. Ook was ik onaangenaam verrast toen Rein Willems, die van 20032 tot 2007 president-directeur van Shell Nederland was, zich mengde in het project energietransitie dat ik begeleidde en in opdracht van de ministeries van Economische Zaken en VROM gestart was. Zijn benoeming tot voorzitter van de Task Force Energietransitie was tegelijkertijd de doodsteek voor het project. Hij zei letterlijk tegen mij: 'Jan, het moet niet te snel gaan, want dat is niet in het belang van Shell en ook niet in het belang van de BV Nederland.' Een paar jaar later, bij de start van het kabinet-Rutte 1 in oktober 2010 adviseerde Bernard Wientjes als voorzitter van de grootste werkgeversorganisatie VNO/NCW om met het energietransitieproject te stoppen, omdat het volgens hem te snel ging en te bedreigend was voor het bedrijfsleven, met name voor de multinationals. Aldus geschiedde, en binnen een paar weken was het over en uit en dat inmiddels een aantal transitiepaden en honderden experimenten had opgeleverd, waarbij duizenden mensen betrokken waren.

Ik voorspelde in datzelfde jaar dat Shell geen bestaansrecht meer had als het geen duurzame koers zou gaan varen. Toen werd er hard om gelachen, maar het lachen is inmiddels verstomd. De oliereus is dan ook hard geraakt door de coronacrisis en de daaruit voortvloeiende oliecrisis, waarin het bedrijf werd geconfronteerd met wat voor onmogelijk werd gehouden: een negatieve olieprijs. Zo verdampte tijdens de coronacrisis 60% van de beurswaarde en zakte een aandeel Shell onder de 10 euro, en voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog verlaagde het bedrijf zijn dividend. Beleggers kijken steeds kritischer naar Shell. 'je zal maar een beleggingsportefeuille hebben geërfd van je grootvader met pakweg Shell, ING en Unibail-Rodamco. Daar heb je slapeloze nachten van', aldus een beursexpert. Daarnaast voert het bedrijf een forse reorganisatie door, Reshape genaamd, waarbij van de 83.000 werknemers wereldwijd er 9.000 hun baan verliezen. (pagina 111-113)

Lees ook van Jan Rotmans: In het oog van de orkaan : Nederland in transitie (2012), Verandering van tijdperk : Nederland kantelt (2014) en Omwenteling : van organisaties, mensen en samenleving (2017)

Terug naar Overzicht alle titels