Dan Ariely

Heerlijk oneerlijk : hoe we allemaal liegen, met name tegen onszelf
Maven 2012,pagina's - € 18,50

Lenen als E-book via bibliotheek.nl

Oorspronkelijke titel: The honest truth about dishonesty : how we lie to everyone and especially ourselves (2012)

Wikipedia: Dan Ariely (1967) en zijn blog

Korte beschrijving (website uitgever)

Het wetenschappelijke bewijs liegt er niet om: eerlijke mensen bestaan niet. Hóé eerlijk we zijn blijkt sterk afhankelijk van invloeden van buitenaf. De structuur van een organisatie, de opmaak van een formulier, of we alleen zijn, of we net een moeilijke rekensom hebben opgelost, hoe goed we de nacht ervoor hebben geslapen en zelfs de kleding die we aanhebben: het zijn allemaal factoren die ons eerlijker of juist oneerlijker maken.
In Heerlijk Oneerlijk laat Dan Ariely overtuigend zien dat hogere straffen en strengere controles niet het beoogde effect hebben en introduceert hij betere handvatten voor eerlijk gedrag. Zijn pakkende anekdotes en tegen-intuïtieve inzichten geven een onweerstaanbaar leuk kijkje achter de schermen van de menselijke komedie.
Ariely’s eerdere bestseller Predictably Irrational is inmiddels in 27 talen vertaald. Zijn lezingen over irrationeel gedrag op TED.com zijn meer dan drie miljoen keer bekeken. Dan Ariely is hoogleraar psychologie en gedragseconomie aan Duke University. De afgelopen jaren heeft hij baanbrekend onderzoek gedaan naar de waarheid achter oneerlijkheid. Tenminste, dat beweert hij.

Fragment uit de Inleiding - Heerlijk oneerlijk
Liegen, bedriegen en oneerlijkheid - het onderwerp begon me steeds meer te boeien. Waar komen oneerlijkheid en fraude vandaan? In hoeverre zijn mensen tot eerlijkheid  en oneerlijkheid in staat? En - dat is misschien nog wel het belangrijkste - blijft oneerlijkheid beperkt tot een paar rotte appels of is het een breder probleem? Ik besefte dat het antwoord op die laatste vraag weleens voor een dramatische ommekeer zou kunnen zorgen in hoe we met oneerlijkheid moeten omgaan. Want als een paar rotte appels het meeste bedrog op de wereld voor hun rekening nemen, zijn we snel van het probleem af. Tijdens de sollicitatieprocedure goed opletten dat je geen bedriegers aanneemt of betere procedures bedenken om mensen te lozen die oneerlijk blijken te zijn. Maar als het probleem juist niet beperkt blijft tot een paar geïsoleerde gevallen, kan iedereen oneerlijk gedrag vertonen, op het werk en thuis. Ja, ook jij en ik. En als we allemaal ietwat misdadig gedrag kunnen vertonen, is het heel belangrijk om eerst te begrijpen hoe fraude werkt, en dan manieren te bedenken om dit aspect van onze aard binnen de perken en in de hand te houden. (pagina 14)

Recensie: In de sjoemelmarge (VPRO Wetenschap 24)

TED-filmpjes
Dan Ariely heeft meerdere keren een 'praatje' gehouden voor TED

Why we think it's OK to cheat and steal (sometimes) (2009) (18:24) (223.781 views)

Een recent filmpje: The world we explore (15 oktober 2012) (18:42) (738 views op 24 oktober)



Terug naar Overzicht alle titels

Louise Fresco

Hamburgers in het paradijs : voedsel in tijden van schaarste en overvloed
Bert Bakker 2012, 539 pagina's - € 24,95

Wikipedia: Louise Fresco (1952) en website uitgever

Korte beschrijving op website uitgever
De menselijke geschiedenis is er een van voortdurende schaarste aan voedsel. De overvloed die in de laatste decennia voor velen is ontstaan, is zo uitzonderlijk dat wij nog niet hebben geleerd ermee om te gaan. We zijn ingesteld op schaarste en koesteren nog steeds de mythe van overvloed en ecologisch evenwicht, zoals die beschreven wordt in de verhalen over het paradijs. Daarom is het zo moeilijk om onze consumptie te beteugelen. En daarom ook voelen we ons schuldig over de schade die we de planeet toebrengen.
Hamburgers in het paradijs is Louise O. Fresco's magnum opus over het beheer van de aarde in een tijd van ongekende groei en mondialisering. Ze neemt de lezer mee op een unieke culturele reis door de geschiedenis en de toekomst van ons voedsel. Met een even verhelderende als fijnzinnige pen schrijft ze over de meest uiteenlopende onderwerpen, van het eerste brood tot gentechnologie, van klimaatverandering tot megastallen, van het nut van de hamburger tot de problemen van 'slow food'.
Hamburgers in het paradijs is een belangwekkend, fascinerend en rijk geïllustreerd verhaal over voedsel en voeding, landbouw en de aarde, bestemd voor een breed lezerspubliek.

Fragment uit de Inleiding - Voedsel - een ontdekkingsreis
Eten heeft de laatste jaren een extra morele lading gekregen. Voedsel en landbouw zijn nu de toetssteen geworden voor verantwoordelijk burgerschap van hen die zich iets willen aantrekken van de wereld om hen heen. Wie 'hoed' eet, in morele zin, heeft het hart op de juiste plaats. Als je geeft om het milieu en om dieren, uit je dat door je eetpatroon. Wel seizoensgroenten en kaas van de boerenmarkt, geen goedkoop vlees en geïmporteerd fruit, bijvoorbeeld. En wie anders eet dan wijzelf, wordt langs de morele voedselmeetlat gelegd. Hamburgers, bah! Nee, geen enkel probleem! Alles heeft morele dimensies gekregen. Of we willen of niet, in elke voedselkeuze resoneert de rest van de wereld mee. (pagina 11)

Lees ook: Floris van den Berg, Karen Duve of Jonathan Safran Foer.

Terug naar Overzicht alle titels

Tom Kniesmeijer over de TrendeRede 2013

Op donderdag 11 oktober 2012 hield toekomstpsycholoog Tom Kniesmijer tijdens de tweede bijeenkomst van de Lezers van Stavast in de Openbare Bibliotheek Oss een verhaal over de TrendRede 2013. In alle tot nu toe gepubliceerde TrendRedes komen zaken aan bod waarover de Lezers van Stavast boeken (gaan) lezen.

Collega Jan de Waal maakte tijdens deze avond opnames en monteerde die terug tot een filmpje van zeven minuten. Klik hier om de tekst van de TrendRede 2013 te kunnen lezen.



Homepage Achtergrondartikelen

Henri van der Steen

Profiel Henri van der Steen

’Mijn naam is Henri en dat spijt me zeer.’ Dat was de eerste zin van een column die ik ooit schreef, en nooit publiceerde omdat mijn laptop werd gejat. De column was trouwens nog niet af. Ik verzamelde er passages uit boeken in waarin een van de personages Henri heet. Omdat ik een voorkeur heb voor naturalistische literatuur (Zola, Emants) heb ik nogal wat boeken gelezen die eind negentiende eeuw spelen, een tijdsgewricht (met veel Henri’s) dat me om de een of andere reden na aan het hart ligt. De Henri’s in die boeken zijn trouwens onveranderlijk uitvreters, slapjanussen, mooipraters, dandy’s, schurken in een jasje of charlatans. Nu is er dan eindelijk ook een andere Henri, een Lezer van Stavast!

Zonder grappen nu. Ik doe om de beste reden mee aan het project van Hans: er moet meer aandacht zijn voor het (goede) boek. In mijn wereld, de journalistiek, protesteer ik al jaren tegen de overdadige en platte aandacht die er is voor de televisie en het dedain (of is het angst?) waarmee de literatuur wordt behandeld. Ik heb op zich niets tegen televisie, integendeel: televisie is een fascinerend medium met een enorme potentie. In de praktijk is het echter vooral een stortbak voor toneelstukjes, entertainment en oppervlakkige (quasi-)journalistiek.

Wat me ook stoort is dat er voor goede boeken, waaraan door plichtsgetrouwe, ernstige mensen soms jaren is gewerkt, nauwelijks plaats is. Daarom mag ik het boek graag, desnoods op gluiperige wijze, een plekje geven in mijn stukken.

Ik ben niet voor niets journalist van roeping. Als kind van de jaren zestig en zeventig groeide ik op in een opwindende wereld die eens en voor altijd zou afrekenen met het ancien regime van stropdas dragende autoriteiten die zich een statuur hadden verworven omdat ze uit een bepaald geslacht kwamen, rijke of machtige vriendjes hadden, de juiste religie aanhingen of heel goed waren in het gezag continueren dat eerdere generaties hadden vastgelegd, zijnde ’onze’ ideale vorm van democratie. Maar toen kwamen wij, de nozems en provo’s en vrijgevochtenen, de hippies en anti-autoritairen! Vrouwen emancipeerden, we introduceerden de vrije liefde en we maakten het bon ton dat we ons gingen uiten, op de manier die we zelf kozen.

Achteraf moeten we helaas vaststellen dat veel van die idealen zijn verwaterd of achterhaald of om zeep geholpen, deels door de idealisten van toen – de autoriteiten van nu.

Enfin, bij alle ongerief en verdriet om de teloorgang van de idealen die ik had en nog steeds koester, ben ik een buitengewoon gelukkig mens: gelukkig in mijn werk (een dag niet geschreven, is een dag niet geleefd) en gelukkig in mijn sociale habitat. 

Ik heb nog wat anders: een fijn huis, vol boeken. Ik lees veel, gemiddeld een uur of vijf per dag, schat ik: fictie, non-fictie. En studieboeken. Via de onvolprezen Open Universiteit (die ik iedereen van harte kan aanbevelen) studeer ik nog Cultuurwetenschappen. Nog één tentamen en ik heb mijn propedeuse.

Mijn favoriete literaire boeken zijn ’Don Quichot’ en ’Misdaaden straf’. Ik ben een liefhebber van boeken over het menselijk tekort en de liefde en een groot fan van A.F.Th. van der Heijden, een bewonderaar van Vestdijk, Tolstoj, Dostojevski, McEwan en andere grootheden die kunnen spelen met de taal.

Sinds enkele jaren lees ik de Perpetua-reeks van Athenaeum,100 klassieke meesterwerken, bij elkaar gezocht door een jury van kenners, van wie er al eentje dood is, de grote Kees Fens. Prachtige reeks: de Cervantes, Macchiavelli, Stendhal, Goethe, Melville, Orwell, Rousseau, Canetti, Elsschot, elke maand eentje, we zijn al over de helft. Achterin elk boek schrijf ik altijd een commentaar of noteer ik favoriete passages, ook plaats en tijd dat ik het boek heb gelezen. Achterin ’Bekentenissen van Zeno’ van Italo Svevo staan mooie zinnen, zoals wanneer de ik-verteller jaloers wordt als hij bedenkt dat zijn vrouw meteen een nieuwe minnaar neemt als hij dood neervalt. Zijn vrouw relativeert dat: ’Zie je niet hoe lelijk ik ben?’ De ik-figuur: ‘Inderdaad, er zou me misschien toch wel een tijdje van ongestuurde ontbinding zijn vergund.’

Spelen met taal…

Mijn top-13 non-fictie zou er als volgt uit kunnen zien: 13. Art – Sarah Thornton, 12. Russisch dagboek – Anna Politkovskaja, 11. Joep (biografie Van den Nieuwenhuyzen) – Philip de Witt Wijnen, 10. De vrouwelijke hersenen – Louann Brizendine, 9. Waarom het leven sneller gaat als je ouder wordt – Douwe Draaisma, 8. Hermans (biografie W.F.) – Hans van Straten, 7. Een schreeuw om recht – Dries van Agt, 6. No logo – Naomi Klein, 5. Multatuli – Dik van der Meulen, 4. Beethoven – Edmund Morris, 3. Beethoven – Jan Crayers, 2. Hitler – Sebastian Haffner, 1. De prooi – Jeroen Smit.

Zeg maar wie ik ben…

Terug naar De Lezers van Stavast

Michael Lewis

Boomerang : wake up call voor de westerse wereld
Business Contact 2012, 237 pagina's - € 22,50

Lenen als E-book via bibliotheek.nl

Oorspronkelijke titel: Boomerang : travels in the new third world (2011)

Wikipedia: Michael Lewis (1960)

Korte beschrijving
De auteur, een financieel journalist, legt moeilijke dingen leuk en duidelijk uit, en is bijgevolg auteur van enkele kassuccessen zoals 'Moneyball : de kunst een ongelijk spel te winnen' (2010)* en 'The big short : de geheime winnaars van de kredietcrisis' (2011)**, over de oorzaken van de financiële crisis die het westen teistert. Ook dit boek gaat hierover. Het begint in 2008 met een voorspelling van een kleine hedgefund-eigenaar uit de Verenigde Staten dat Griekenland wel eens over de kop zou kunnen gaan. In 2008 (!) volgt een onderzoek naar de oorzaken van de IJslandse crisis; het scheppen van nep-kapitaal en een zwaar overschat financieel beoordelingsvermogen, hoe het corrupte Griekenland zich in de maling liet nemen door Goldman Sachs (een miljard lenen, 300 miljoen voor Goldman 'voor de onkosten' en het van te voren verkopen van alle toekomstige inkomsten). Vervolgens hoe Ierland naar de barrebiesjes ging: door reusachtige bouwprojecten en idiote onroerendgoed-prijzen. Daarna komt 'het geheime leven van de Duitsers' aan de orde en eindigt het boek met een impressie van de situatie in Amerika. Luchtige, begrijpelijke en verontrustende uitleg over een loodzwaar onderwerp.

Fragment uit hoofdstuk II - En zij waren de eerste wiskundigen ...
Na een uur vliegen, twee uur in een taxi, vier uur in bussen die als gekken langs steile rotshellingen scheurden met een mobiel bellende Griek aan het stuur en dan nog eens drie uur op een roestige veerboot, kwam ik aan bij het enorme, afgelegen klooster. De landtong die de Egeïsche Zee in stak, leek het einde van de aarde en het was er toepasselijk genoeg doodstil. Het was het einde van de middag en de monniken sliepen of waren aan het bidden, maar een was er dienst blijven doen om bezoekers bij de voordeur te begroten. Hij leidde me en zeven Griekse pelgrims naar een oude, prachtig gerestaureerde slaapzaal, waar twee gedienstige monniken ons ouzo, gebak en celsleutels aanboden. Ik had de hele tijd het gevoel dat er iets ontbrak en plotseling wist ik het: niemand had een creditcard gevraagd. (pagina 61)

Terug naar Overzicht alle titels

Rianne Vermeulen

Mijn naam is Rianne Vermeulen.

Ik ben geboren in Eindhoven eind 1957. Nadat ik 11 jaar in Best had gewoond, en daar ook de meisjesschool(!) had bezocht, verhuisden we naar Lith. Heel erg wennen want we moesten elke maandag nog naar de kerk...iets dat ik vreselijk ouderwets vond. We moesten al elke zondag en dat vond ik wel genoeg.

In 1972 verhuisden we nogmaals :nu naar Tilburg...en daar deed ik de Bibliotheek-en Documentatie-academie, zoals dat toen nog heette. Na de opleiding tot bibliotheekassistente, maakte ik ook nog het vervolg af: de BOB (bibliothecaris openbare bibliotheek). Mijn eerste baan was in Ede-Veldhuizen, als jeugdmedewerker. Daarna volgden de bibliotheek in Nistelrode, de bibliobus in Tilburg en uiteindelijk al bijna 20 jaar de bieb in Berghem.

Verder ben ik moeder van 2 kinderen, een zoon van 21 met technisch inzicht en een dochter van 17 in het eindexamenjaar van het vwo. Burgergelijke status:  gehuwd.

Waarom kies ik voor de Lezers van Stavast? Los van het bevlogen verhaal hierover van Hans, vind ik het goed om na te denken waarom de maatschappij loopt zoals deze loopt. Met de nodige insteken en gedachten  van allerlei mensen die ik zelf niet zo gauw zou kiezen, of mee in aanraking kom. Zoals Hans zou zeggen: gebruik je grijze hersencellen om zelf weer na te denken.

In de dagelijkse  praktijk werk ik vooral met jeugd en jongeren, en een kleine groep volwassen leden.

Dus ik ga deze uitdaging graag aan.........

Terug naar De Lezers van Stavast

Frans de Waal

Een tijd voor empathie : wat de natuur ons leert over een betere samenleving
Contact 2009, 311 pagina's - € 15,--

Lenen als E-book via bibliotheek.nl 

Wikipedia: Frans de Waal (1948)

Korte beschrijving
De auteur doet de uitspraak: 'Hebzucht is uit, empathie is in'. Hij betoogt dat met de verkiezing van president Obama en de financiële crisis een nieuw tijdperk gestart is, dat van de empathie. Weliswaar is onze samenleving gebaseerd op egoïstische beginselen, maar er is ook een bindmiddel - empathie - dat gemeenschappen bijeenhoudt. Hij maakt duidelijk dat empathie in ons lichaam en in onze geest is verankerd en dat we door deze empathie hebben kunnen overleven, net als dieren. Naast 'het recht van de sterkste' is er volgens hem bij de mens ook sociaal, onbaatzuchtig gedrag. Zijn conclusie is dat de politiek zou moeten inspelen op deze behoefte aan binding en dat ook het bedrijfsleven zou moeten streven naar een samenleving met een hogere graad van solidariteit. Hij baseert zich op inzichten uit de psychologie, neurowetenschappen en gedragsbiologie. Het boek bevat veel mooie voorbeelden van empathie in het gedrag van dieren onder elkaar. De auteur is hoogleraar psychologie aan de Emory University in Atlanta en directeur van een onderzoekscentrum voor primaten (apen). Met eindnoten, lijst van geraadpleegde literatuur en een register.

Fragment uit het Voorwoord
Hebzucht is uit, empathie is in.
Tezamen met de verkiezing van een nieuwe Amerikaanse president heeft de mondiale financiële crisis een aardverschuiving in de samenleving teweeggebracht. Velen hadden het idee te ontwaken uit een boze droom over een reusachtig casino waarin ieders geld werd vergokt ten bate van een groepje gelukkigen die zich niets van de rest van de mensheid aantrok. Deze nachtmerrie was een kwart eeuw eerder op gang gebracht door de 'trickle-down' economische ideologie van Reagan en Thatcher en de geruststellende verzekering dat markten prima in staat zijn zichzelf te reguleren. Daarin geloof niemand meer.
() Het gaat om wat een samenleving bijeenbrengt en wat het bestaan erbinnen de moeite waarde maakt. Empathie is het hoofdthema van onze tijd, zoals weerspiegeld in de redevoeringen van Barack Obama. (pagina 9)

Boeken over onze nieuwe omgang met niet-dieren en dingen

Terug naar Overzicht alle titels