woensdag 6 mei 2026

Marietje Schaake 2

De machtscode : hoe de onzichtbare belangenstrijd achter AI onze democratie bedreigt
De Correspondent 2026, 166 pagina's  € 16,--

Wikipedia: Marietje Schaake (1978)

Korte beschrijving
Een actuele maatschappelijke beschouwing van de machtsstrijd achter het opkomen van kunstmatige intelligentie (AI), met kritiek op de toenemende macht van technologiebedrijven en een pleidooi voor een Europees antwoord op deze bedreiging van de democratie. Marietje Schaake, expert op het gebied van technologie, internet en privacy, onderzoekt de snelle opkomst en wijdverspreide toepassing van AI in diverse sectoren, zoals onderwijs, defensie en de overheid. Zij analyseert de autocratische machtsstrijd die achter AI schuilgaat en pleit voor een politiek antwoord vanuit Europa en Nederland. Het boek roept op tot bewustwording en actie om de controle over AI te reguleren en te zorgen voor democratische grip op deze baanbrekende technologie. Intelligent en prettig leesbaar geschreven. Geschikt voor een brede tot geoefende lezersgroep. Dit boek maakt deel uit van de serie ‘Vonkjes. Ideeën die je aansteken’. Marietje Schaake is verbonden aan de universiteit van Stanford en heeft een maandelijkse column in de Financial Times. Van haar hand verscheen eerder ‘De techcoup’* (2024).

Tekst op website uitgever
In dit heldere pamflet ontleedt technologie-expert Marietje Schaake de machtsstrijd achter AI en laat ze zien waarom – en hoe – Europa en Nederland daar een politiek antwoord op kunnen formuleren.

De kans is groot dat je dagelijks AI gebruikt – voor een recept, een samenvatting, een boekentip. Nooit eerder omarmden we een nieuwe technologie zo snel, en nooit werd er zo massaal in geïnvesteerd. Van scholen tot het leger en de overheid: overal wordt AI ingezet. Maar met elke stap geven we de democratische controle verder uit handen. De grote vraag is: aan wie, en met welke gevolgen? In dit heldere pamflet ontleedt technologie-expert Marietje Schaake de machtsstrijd achter AI en laat ze zien waarom – en hoe – Europa en Nederland daar een politiek antwoord op moeten formuleren. 

Reacties:
‘Tegen de AI-hysterie, voor democratische grip op AI. Marietje Schaake wijst de weg.’ – Sander Schimmelpenninck
‘Marietje Schaake stelt ongemakkelijke en noodzakelijke vragen over de macht van AI.’ – Marleen Stikker
'Marietje Schaake opent je de ogen voor wat er bij AI op het spel staat.' – Ilyaz Nasrullah '
Als vrijheid, privacy en democratie je lief zijn, lees dit boek. Marietje Schaake laat zien hoe wij AI kunnen beheersen in plaats van dat het ons beheerst.' – Eva Rovers

Fragment uit (de) Inleiding - In de ban van AI
De kans is groot dat je vandaag AI gebruikt. Dat je een recept, een samenvatting of een boekentip aan je chatbot vraagt. Of laat je stiekem je halve rechtenpaper genereren doot ChatGPT? Nooit eerder omarmden gebruikers een nieuwe technologie zo snel.
    De belofte van AI vertaalt zich in concrete successen: je communiceert direct met iemand aan de andere kant van de wereld zonder dezelfde taal te spreken. Journalisten spitten gigantische hoeveelheden data door op zoek naar bewijzen van corruptie. Boeren verspillen minder water omdat AI precies berekent wat een gewas nodig heeft in specifieke omstandigheden. En dan zijn er de toekomstige AI-beloftes: het kan kanker genezen, klimaatverandering een halt toeroepen en ons leven verlengen. Dankzij grootse vooruitzichten weten AI-bedrijven steeds nieuwe gebruikers en investeerders te vinden. De afgelopen twaalf jaar ging het om het ongekende bedrag van 1,5 biljoen dollar, waarvan 375 miljard in 2025.
  De rol van AI in ons leven wordt door bedrijven als onvermijdelijk voorgesteld. Alsof we het vooral snel moeten gaan gebruiken omdat we niet willen onderdoen voor onze collega's, concurrenten of medestudenten die AI al gretig omarmen. We zijn  zó in  de ban van het gebruiken van AI dat we ons te weinig afvragen waarvoor, hoe en waarom we AI willen inzetten.
  Zolang de AI-race doordendert, met prachtige vooruitzichten, blijken we tolerant voor de offers die nu gevraagd worden: het gigantische ater- en energiegebruik, het feit dat mensen hun baan verliezen of de discriminatie die ingebakken zit in AI-systemen. We horen wel over de snelheid waarmee AI-software kan coderen, maar minder over de cyberveiligheidsrisico's die dat oplevert. Ook ons democratisch bestel wordt uitgehold door de beslissingen die buitenlandse bedrijven nemen bij het ontwerpen van hun producten. Burgers en politici leunen steeds meer op AI-bedrijven die handelen zonder enig democratisch mandaat en onder minimaal toezicht.
  Begrijpen we wel wat de gevolgen zijn? Kan iemand die nog overzien? CEO's zeggen zelf niet te weten waarom generatieve AI (genAI) werkt zoals het werkt. Algoritmes zijn intransparant. Gebruikerservaringen zijn individueel en steeds anders, AI zorgt voor risico's en problemen wanneer het wordt misbruikt, maar ook als het werkt zoals bedoeld. We leven in een gigantisch experiment. (pagina 7-9)

Lee ook: De tech coup : hoe tech is gaan regeren en we de macht weer terugwinnen (uit 2024)

Terug naar Overzicht alle titels

Geen opmerkingen:

Een reactie posten

De redactie behoudt zich het recht voor reacties te verwijderen