Roman Krznaric

Empathie : een revolutionair boek
Ten Have 2014, pagina's - € 19,99

Lenen als E-book via bibliotheek.nl

Oorspronkelijke titel: Empathy : a handbook for revolution (2014)

Website Roman Krznaric (1971) en Twitter.

Korte beschrijving
Empathie is meer dan je in te leven in de gedachten van andere mensen, waardoor je hun gevoelens en standpunten beter leert begrijpen. Het is ook om vanuit die kennis je in je handelen te laten leiden. Na jarenlang onderzoek naar empathie en na vele gesprekken met hoogempathische mensen komt de schrijver met zes gewoonten die zij gemeenschappelijk hebben. Deze worden uitvoerig beschreven met verwijzingen naar praktische situaties die de theorie onderstrepen. Kijken naar de wereld door de ogen van anderen geeft ons nieuwe perspectieven; we creëren daardoor een betere balans tussen het naar binnen en naar buiten kijken. Een interessant en leerzaam boek voor mensen die belangstelling hebben voor de medemens en die hun eigen empathisch vermogen willen verbeteren..
Artikel: Life lessons from historian Roman Krznaric (2012)

Fragment De toekomst van empathie
Hoe te leven? Wat te doen? Elke cultuur heeft ideeën en oplossingen geboden voor de kunst van het leven. De oude Grieken gaven hoog op van de deugden moed, wijsheid en gematigdheid. Het vroege christendom spoorde gelovigen aan het leven van Christus na te volgen om één te worden met God. In de tijd van de Verlichting kregen we de raad onze gevoelens ondergeschikt te maken aan de geboden van de rede. Sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog is de dominante boodschap geweest dat we onze persoonlijke verlangens en eigenbelang moeten nastreven, dit gebaseerd op de aanname dat we in wezen zelfzuchtig zijn en dat het goede leven gelegen is in consumentengenoegens en materiële welvaart.
  We hebben nu echter een alternatief binnen handbereik: empathie. Er is geen krachtigere manier om te ontsnappen aan de beperkingen van ons ego en om nieuwe perspectieven te krijgen op hoe we moeten leven dan door de ogen van anderen naar het leven te kijken. Bedenk slechts hoe empathie het leven veranderde van mensen als George Orwell, Harriet Beecher Stowe, Oskar Schindler en Patricia Moore. We dienen een betere balans te vinden tussen naar binnen en naar buiten kijken, tussen introspectie en uitrospectie. Zoals Goethe zei, moeten we proberen te begrijpen wie we zijn door buiten onszelf te treden en de wereld te ontdekken. (pagina 257-258)

TED-talk: How to start an empathy revolution: Roman Krznaric at TEDxAthens 2013



Andere boeken over hetzelfde onderwerp
Susan Cain. Stil : de kracht van introvert zijn in een wereld die niet ophoudt met kletsen (2012)
Brené Brown. De moed van imperfectie : laat gaan wie je denkt te moeten zijn (2013)
Brené Brown. De kracht van kwetsbaarheid : heb de moed om niet perfect te willen (2013)
Frans de Waal. Een tijd voor empathie : wat de natuur ons leert over een betere samenleving (2011)

Frans de Waal. De bonobo en de tien geboden : moraal is ouder dan de mens (2013)
Giovanni Frazzetto. Waarom we voelen wat we voelen : wat hersenwetenschap ons wel en niet kan vertellen over onze emoties (2014)

Dirk Verhofstadt. Atheïsme als basis voor de moraal (2013)
Joke Hermsen. Kairos : een nieuwe bevlogenheid (2014)

Terug naar Overzicht alle titels

Het derde seizoen is begonnen

Vanaf dinsdag 19 augustus 2014 kunt u zich aanmelden voor het derde seizoen van de Lezers van Stavast.

Klik hier voor een artikel over de ins en outs van dit project, de data waarop de bijeenkomsten worden gehouden en een link om u aan te melden .

Klik hier voor een terugblik op het tweede seizoen (Inspirerend).
Klik hier voor een artikel over het begin (juni 2012)
En klik hier voor een artikel over het begin van het tweede seizoen

Homepage achtergrondartikelen

Jacques Pijl

Het nieuwe normaal : de 21 spelregels om te overleven in de nieuwe economie
Uitgeverij Haystack 2014, 206 pagina's - € 16,50

Website van Turner, het bedrijf van  Jacques Pijl.

Korte beschrijving
Tijden veranderen. De tijd van voor de huidige economische crisis komt niet terug. De auteur, directeur van adviesbureau Turner, beschrijft vijf belangrijke veranderingen die er voor zorgen dat vroeger niet terug komt: de economische crisis is permanent, er is ook een maatschappelijke crisis, de technologische ontwikkelingen gaan steeds sneller, de globalisering en het verdwijnen van een uniforme markt. De auteur geeft vervolgens 21 spelregels voor organisaties aan die van belang zijn om met de toekomst mee te kunnen bewegen. Deze spelregels zijn geordend in zeven bedrijfskundige thematische hoofdstukken: strategievorming, strategie-executie, proposities en processen, HR en cultuur, organisatiestructuur en -besturing, (socio-) ICT, innovatie en kennis. Het boek is vlot geschreven, helder gestructureerd en bevat interessante verwijzingen naar video's van sprekers. Gebonden uitgave in pocketformaat; normale druk.

Fragmenten
Jacques Pijl geeft vijf (hoofd)redenen aan 'die de basis vormen voor het nieuwe normaal', de wereld waarin we leven:
1. de permanente economische crisis
2. de maatschappelijke en culturele crisis
3. de steeds snellere technologische ontwikkelingen
4. de platte aarde
5. het verdwijnen van een uniforme markt

En geeft vervolgens 21 'tips' (beter: manieren om naar de werkelijkheid te kijken en een manier om anders naar die steeds veranderende werkelijkheid te kijken). Hij noemt het spelregels:
1.  Maak de definitieve omslag van een shareholder- naar een stakeholdergedreven waardesysteem
2. Forceer nieuwe verdien- en businessmodellen
3. Stel strategische slagkracht en wendbaarheid boven strategische maakbaarheid
4. Zie strategie-executie als een volwaardige discipline
5. Omarm standaardisatie en digitalisering van producten, diensten en processen
6. Houd rekening met de activistische klant
7. Werk samen met de keten aan wendbaarheid
8. Cultiveer excellentie
9. ...
10. Haal diversiteit uit het cliché
11. Laat structuren de strategie versterken in plaats van in de weg zitten
12. Zet de professional voor de manager. Maar verheerlijk hem niet
13. Stuur op betekenis én op cijfers
14. Maak plaats voor de spelverdelende leider
15. Kantel klassieke planning & control naar regie op bijdrage
16. Innoveer uw ondernemingsfinanciering
17. Omarm sociale media. Nuchter en met mate
18. Maak van transparantie een kracht in plaats van een rookgordijn
19. Richt kennismanagement opnieuw in
20. Innoveer innovatie
21. Scheid zin en onzin rondom het nieuwe werken

Terug naar Overzicht alle titels

Michael J. Sandel 2

Pleidooi tegen volmaaktheid : een ethiek voor gentechnologie
Ten Have 2012, 115 pagina's - € 16,99

Lenen als E-book via bibliotheek.nl 

Oorspronkelijke titel: The case against perfection : ethics in the age of genetic engineering (2007)

Wikipedia: Michael Sandel (1953)

Korte beschrijving
Sandel is filosoof in Harvard. In dit boek gaat hij in op de morele consequenties van moderne technologie, met name gentechnologie. Hij gebruikt duidelijke en aansprekende voorbeelden om de ethische vraagstukken aan de orde te stellen. Bijvoorbeeld: in hoeverre mag je ingrijpen in genetische eigenschappen van je kinderen? Of mag een atleet via genetische manipulatie zijn spierkracht verbeteren? En hoe verhoudt zich die gentechnologie ten opzichte van intensieve training en bijvoorbeeld dopinggebruik? Ook de 'nieuwe eugenetica' komt aan de orde evenals stamcelonderzoek. Een lezenswaardig boek, waarin stelling wordt genomen tegen het streven ideale mensen te creëren. Met onder meer literatuurverwijzingen in eindnoten.

Fragment uit hoofdstuk 5. Beheersing en talent
De impuls van Prometheus is besmettelijk. Zowel in ouderschap als in sport ondergraaft hij de gegeven aard van de menselijke ervaring. Wanneer doping gemeengoed wordt, denken sporters die er geen gebruik van maken dat ze 'naakt spelen'. Wanneer genetische tests standaard deel gaan uitmaken van zwangerschapsbegeleiding, krijgen ouders die hun kind niet laten testen het verwijt 'blind te vliegen', en worden ze voor elke erfelijke aandoening van hun kind verantwoordelijk gehouden.
  Paradoxaal genoeg zou de uitbarsting van verantwoordelijkheid voor ons eigen levenslot, en voor dat van onze kinderen onze solidariteit met mensen die het minder goed hebben getroffen dan wij weleens kunnen verminderen. Hoe meer wij openstaan voor de toevalligheid van onze levenssituatie, hoe meer aanleiding we hebben ons lot met anderen te delen. (pagina 75)

Youtube: Harvard Prof. Michael Sandel on Human Genetic Modification, Berkeley, CA



Terug naar Overzicht alle titels

Lone Frank 2

Mijn supergenen : opkomst van de huis-tuin-en-keukengenetica
Maven 2011, 334 pagina's - € 22,--

Oorspronkelijke titel: Mit smukke geniom : historier fra genetikkens (2010)

Website Lone Frank (Denemarken)

Korte beschrijving
De schrijver, een wetenschapsjournalist, geeft een aantal bespiegelingen, waaronder ook ethische, over ontwikkelingen in de moderne genetica, zoals DNA-diagnostiek en genetische bepaaldheid van gedrag, persoonlijkheid en psychiatrische aandoeningen. De benadering is populair en sterk persoonlijk gekleurd (zoals onder meer blijkt uit de ondertitel: 'de opkomst van de huis-tuin-en-keukengenetica'). Veel informatie wordt verstrekt via dialogen en interviews met wetenschappers. De wetenschappelijke basis van veel van de besproken onderwerpen wordt niet, onvolledig of onjuist uitgelegd. Voor het begrip van de behandelde onderwerpen noodzakelijke illustraties ontbreken vrijwel geheel. De voor de gemiddelde lezer benodigde genetische achtergrondinformatie wordt in dit boek niet geboden. Een verklarende woordenlijst, referenties en index worden node gemist.

Fragment uit de Proloog
Dat we nu eindelijk deze vragen kunnen gaan stellen komt doordat er iets bijzonder revolutionairs plaatsvindt. Genetica is niet langer alleen een zaak voor wetenschappers en experts, maar wordt iets heel alledaags. Iets waar iedereen zich mee bezig kan houden, omdat de genetica opeens echt voor iedereen een praktische mogelijkheid gaat worden. Er is een duidelijke parallel te trekken met de wereld van de computers. Oorspronkelijk waren computers grote, ingewikkelde apparaten - mainframes - die op universiteiten en bij privébedrijven stonden, goed afgeschermd van de gewone man en uitsluitend toegankelijk voor ingewijden en specialisten. Maar toen brak de technologische dijk, de prijzen daalden drastisch en computers werden een gereedschap voor de massa. De pc was geboren en de wereld was voor altijd veranderd.
  Over tien jaar zal bij pasgeborenen in de geïndustrialiseerde wereld puur automatisch de complete erfmassa worden geanalyseerd en ontcijferd. De trotse ouders krijgen die dan in de kraamkliniek op een cd mee naar huis. (pagina 17-18)

Terug naar Overzicht alle titels

Giovanni Frazzetto

Waarom we voelen wat we voelen : wat hersenwetenschap ons wel en niet kan vertellen over onze emoties
Atlas Contact 2014, 352 pagina's - €25,--

Lenen als E-book via bibliotheek.nl

Oorspronkelijke titel: How we feel (2013)|

Website Giovanni Frazzetto (1977)

Korte beschrijving
Dit boek beschrijft wat de hersenwetenschap ons wel en niet kan vertellen over onze emoties. De Siciliaanse auteur is een gepromoveerde hersenwetenschapper en werkt bij het Institute for Advanced Study in Londen en Berlijn en schrijft onder andere voor Nature en Psyche & Brein. Het boek is opgebouwd aan de hand van de zeven emoties boosheid, schuld, vrees, verdriet, empathie, vreugde en liefde. Per emotie laat de auteur zien in hoeverre de hersenwetenschap je kan helpen om deze emotie in jezelf te begrijpen. Hij laat ook zien waar de hersenwetenschap tekortschiet. De tekst is niet altijd even gemakkelijk te volgen en lijkt soms rommelig. Wel biedt het boek interessante informatie, voornamelijk voor lezers die over dit onderwerp nog weinig kennis hebben. Lezers die al veel kennis hebben over dit onderwerp zullen teleurgesteld zijn. Bevat een bibliografie, noten en verwijzingen en een register.

Citaat uit 1. Boosheid : woede-uitbarstingen
De neurowetenschapper Steven Rose schetst een fascinerende visie van menselijke wezens als levende organismen die hun eigen levensbaan gaan door tijd en ruimte en overeenkomstig hun biologie. Hij erkent de macht van de genen en van ons materiële ik zonder over te hellen naar determinisme. Wij zijn geen slaaf van onze genen. Rose noemt zulke levensbanen 'levenslijnen', want ze lijken op paden die we aanleggen en die we besluiten te volgen.
Tijdens onze gang langs deze levensbanen kunnen we de afstand tussen het gedrag dat we vertonen, de keuzes die we maken, de gevoelens die we hebben en wat we weten over at er in onze hersenen omgaat, verkleinen. De conclusie van dit hoofdstuk is dat gedragskenmerken voortkomen uit het biologische bouwsel dat ze mogelijk maakt en dat de variatie in het bouwsel aan ieder van ons persoonlijke en unieke nuances en verschillen toekent. De waarheid is echter dat ons handelen op meerdere niveaus kan worden verklaard, variërend van de individueel gebonden interactie tussen neuronen en de hoofdstukken uit onze persoonlijke levensgeschiedenis tot omgevingsfactoren en maatschappelijke context. (pagina 52-53)

Citaat uit column Marjoleine de Vos : Ruimte voor het onuitsprekelijke
De mens is "een robot-vehikel", geprogrammeerd om het blinde voortbestaan te dienen van die zelfzuchtige moleculen die we 'genen' noemen". Dat is, uiteraard, een citaat uit Richard Dawkins beroemde boek De zelfzuchtige genen, dat onlangs in De Groene Amsterdammer besproken werd als een van de spraakmakende boeken van de afgelopen decennia. Het is een uitspraak die lijkt op die van Dick Swaab: "Wij zijn ons brein". Zo'n uitspraak die erop gericht is de lezers te laten weten dat zij zich helemaal niet zoveel hoeven te verbeelden. De mens is echt geen godgelijk middelpunt van de wereld, hij is 'alleen maar' een robot-vehikel, een brein. Het is dezelfde onzin als beweren dat water 'alleen maar H2O  is.

(() Onlangs verscheen Waarom we voelen wat we voelen, van hersenwetenschapper Giovanni Frazzetto. Zijn boek heeft een heel verfrissende ondertitel: Wat de hersenwetenschap ons wel en niet kan vertellen over onze emoties.
Er staan mooie dingen in over de werking van het brein en over experimenten die laten zien welke hersengebieden actief zijn bij welke emoties en wat die voor invloed hebben. Maar na een passage over angst bij ratten en mensen en over de emotionele signalen die angstreacties activeren, staat er wel dat "het afschuwelijke gevoel hulpeloos te zijn, het gevoel dat je toekomst onzeker en onvoorspelbaar is" een gevoel is dat moeilijk moleculair te bevatten is, laat staan dat het nagebootst kan worden in een experiment met ratten. De ervaring van angst en onzekerheid is iets totaal anders dan een wetenschappelijk experiment met 'universele, meetbare en reproduceerbare feiten' schrijft Frazzetto.
Dat is precies het punt. Ervaringen zijn heel moeilijk te vangen en te beschrijven, en reductionistische oneliners helpen ons niet bepaald verder. (NRC, vrijdag 15 augustus 2014)

Youtube: Are we our brains? (7:04) (januari 2014)




Terug naar Overzicht alle titels

Bas Heijne

De betovering van de wereld
Prometheus 2014, 45 pagina's - € 15,--

Dit 'boekje' bevat de zogenaamde Huizinga-lezing (de 42e)

Wikipedia: Bas Heijne (1960)

Korte beschrijving
De mens zal altijd willen ontdekken, zelfs als hij zich bewust is van het risico te zullen falen. Hij wil beperkingen overwinnen. Dat streven is sterker geworden door de rationaliteit die in de plaats is gekomen van een magische wereld waarin de wil van God bepalend was. In die oude opvatting zag men de val van Icarus als bewijs van hoogmoed; in het rationalisme als een bewijs van heldhaftigheid. Door het rationele denken over de maakbaarheid van de wereld en de berekenbaarheid van ons bestaan is die magische wereld 'onttoverd'. Maar ook de mens van nu kan niet zonder verbeelding en dromen. Dat toont publicist en columnist Bas Heijne aan in deze uitgave van zijn Huizinga-lezing 2013. Hij bouwt zijn betoog op met verwijzingen naar Weber (van wie de term 'onttovering' stamt), La Mettrie, Dennett, het marktdenken, Huizinga en romantische voorstellingen in bijvoorbeeld films. Ook de rationele mens zoekt een betovering om zin aan zijn bestaan te kunnen toekennen. Het boekje geeft een kernachtige beschouwing die aanzet tot verder nadenken. Met korte literatuurlijst. Een interessant essay voor een redelijk breed publiek.

Max Weber

Fragment
Die gedachte, zegt Weber, heeft de moderne mens opgegeven. 'Hoe zit dat tegenwoordig? Als we afzien van een paar grote kinderen, zoals die juist in de natuurwetenschappen rondlopen, wie gelooft er dan tegenwoordig nog dat kennis van de astronomie, de biologie, de natuurkunde of de scheikunde ons ook maar iets kan leren over de zin van de wereld, laat staan dat ze ons leert hoe we die zin - als er al zoiets bestaat - op het spoor kunnen komen? Als die kennis al ergens goed voor is, dan is het om het geloof dat er zoiets is als een zin van de wereld tot in de wortel te laten afsterven!'
  Anders dan iemand als Dennett lijkt Weber dus wel het netelige probleem te erkennen - dat met het magisch denken over de wereld ook de inherente zin van de wereld is verdwenen. Wat Dennett lijkt te beschouwen als een lastig, hardnekkig misverstand, dat met redelijk denken uit de weg kan worden geruimd, ziet Weber als een uitdaging van formaat - een uitdaging niet voor de wetenschap, maar voor de mens. Hij citeert Tolstoj, die stelde dat de wetenschap in essentie zinloos is. Waarom? 'Ze is zinloos omdat ze de enige vraag die voor ons van belang is, namelijk "Wat moeten wij doen? Hoe moeten zij leven?' geen antwoord geeft.'

Terug naar Overzicht alle titels