Chris Anderson

Makers : de nieuwe industriële revolutie
N'w Amsterdam 2013, 272 pagina's - € 19,95

Oorspronkelijke titel: Makers : the new industrial revolution (2012)

Wikipedia: Chris Anderson (1961)

Korte beschrijving
In dit boek neemt auteur Chris Anderson het op voor kleine ondernemers, uitvindingen en kleinschalige samenwerkingen die samen de 'Nieuwe Industriële Revolutie' vormen. In snel tempo komen zogenoemde 'makerbewegingen' ter sprake, 'makerbeurzen' en 'makerwerkplaatsen'. In de praktijk gaat het om het oprichten van softwarebedrijven, het op de markt brengen van uitvindingen, kleine projecten enzovoort. Er komen voorbeelden ter sprake hoe je van 'maker' tot miljonair kunt komen en de auteur legt uit hoe je winst maakt op de productie van een kleine hoeveelheid speelgoed. Ingegaan wordt ook op de transformatie (naar het nieuwe werken), financiering, organisatie en nieuwe concepten. Het werk van Anderson is niet echt moeilijk, maar ook niet zeer toegankelijk. Tenslotte gaat het om een visie ofwel een filosofie die hier en daar wel in de praktijk blijkt te zijn gebracht, maar nog lang niet doorgeklonken zal zijn in de wereld. Uit elke visie kan een mooi initiatief bloeien en dat is dan ook de waarde van 'Makers'. Beslist niet irriëel, maar elke visie moet de tijd worden gegund te groeien. Voor lezers die steeds nieuwe wegen zoeken naar beter ondernemerschap, een goed boek.

Staat op literatuurlijst van de Easycratische bibliotheek (Martijn Aslander & Erwin Witteveen).
Ze formuleren het zo:

Chris Anderson, de hoofdredacteur van het internationaal toonaangevende technologietijdschrift Wired, heeft opnieuw de Easycratische Bibliotheek gehaald. Na zijn boek ‘Free’ over freeconomics (hoe je geld kunt verdienen door diensten gratis weg te geven. Zie Easycratie.), schrijft Anderson in zijn nieuwste boek over de makersbeweging. Wat gaat er gebeuren als een miljoen hobbyknutselaars toegang krijgen tot een nieuwe laagdrempelige technologie en dan gaan samenwerken op eenzelfde manier zoals een miljoen amateurs samen aan Wikipedia werkten? De hoofdrolspeler in dit boek is de 3d-printer en het waarschijnlijke scenario is een nieuwe industriële revolutie die niet wordt geleid door grote machtige organisaties, maar die bottom-up wordt geïnitieerd door informele zwermen.

Korte beschrijving
In dit boek neemt auteur Chris Anderson het op voor kleine ondernemers, uitvindingen en kleinschalige samenwerkingen die samen de 'Nieuwe Industriële Revolutie' vormen. In snel tempo komen zogenoemde 'makerbewegingen' ter sprake, 'makerbeurzen' en 'makerwerkplaatsen'. In de praktijk gaat het om het oprichten van softwarebedrijven, het op de markt brengen van uitvindingen, kleine projecten enzovoort. Er komen voorbeelden ter sprake hoe je van 'maker' tot miljonair kunt komen en de auteur legt uit hoe je winst maakt op de productie van een kleine hoeveelheid speelgoed. Ingegaan wordt ook op de transformatie (naar het nieuwe werken), financiering, organisatie en nieuwe concepten. Het werk van Anderson is niet echt moeilijk, maar ook niet zeer toegankelijk. Tenslotte gaat het om een visie ofwel een filosofie die hier en daar wel in de praktijk blijkt te zijn gebracht, maar nog lang niet doorgeklonken zal zijn in de wereld. Uit elke visie kan een mooi initiatief bloeien en dat is dan ook de waarde van 'Makers'. Beslist niet irriëel, maar elke visie moet de tijd worden gegund te groeien. Voor lezers die steeds nieuwe wegen zoeken naar beter ondernemerschap, een goed boek.

Klik hier voor een filmpje waarin Chris Anderson over dit boek wordt ondervraagd (22 minuten).

Fragment uit hoofdstuk 3. De geschiedenis van de toekomst
Dus terug naar de toekomst. Vandaag zien we een terugkeer naar een nieuwe vorm van huisindustrie. Opnieuw geeft een nieuwe technologie individuen de macht over de productiemiddelen, en maakt deze een bottom-up-vorm van ondernemerschap en gedecentraliseerde innovatie mogelijk. Net zoals het web de productiemiddelen heeft gedemocratiseerd (van software tot muziek en alles daartussenin), waardoor het mogelijk werd in een studentenkamer een imperium te creëren of in een slaapkamer een succesvolle cd op te nemen, zijn de nieuwe gedemocratiseerde gereedschappen voor digitale productie de spinmachines van morgen. En de gilden die ze daarmee openbreken zijn nou precies de fabrieksmodellen zoals die in Manchester zijn ontstaan en drie eeuwen lang de economie hebben bepaald. (pagina 62)

Youtube - Chris Anderson, "The New Industrial Revolution," 4/10/12 International House @ U.C. Berkeley (52:41)



Lees ook: Free : hoe het nieuwe gratis de markt radicaal verandert (2009)

Terug naar Overzicht alle titels

Thomas Decreus

Een paradijs waait uit de storm : over markt, democratie en verzet
EPO 2013, 159 pagina's - € 15,--

Korte beschrijving
Dit boek biedt een indringende analyse van de verhouding tussen de vrije markt en de democratie, c.q. de democratische idealen. Het relativeert de verdiensten van het vrije ondernemerschap en van de privatisering, vermarkting, van collectieve diensten. De 'vrije markt' produceert een mensbeeld dat het egoïsme van de mens niet ziet als een te beteugelen aandrift, doch als een positief gegeven. De schrijver wijst op de grote gevaren van deze ideologie. Verder betoogt hij dat het primaat van de markt de democratie bedreigt en dat het de materiële en maatschappelijke ongelijkheid tussen mensen bevordert. Veel aandacht gaat uit naar de manieren waarop in de Griekse oudheid met volharding werd gestreefd naar gelijkheid, gelijkwaardigheid tussen mensen. Het boek wil een bijdrage zijn tot het doordenken van de stand en gang van zaken in ons maatschappelijk bestel. Het verwijst naar relevante literatuur uit vroegere en actuele tijden. Het is prikkelend geschreven en goede literatuur voor een ieder die wil (mee)denken over onze politieke en sociaal-economische toekomst.

Klik hier voor een gesprek dat Wim Brands op zondag 2 maart 2013 had met Thomas Decreus (1984). Klik hier voor zijn blog.

Klik hier voor een artikel uit De Morgen (21 februari 2013) - 'Niet bang van de botsing'

Fragment uit hoofdstuk 1. Triomf van het marktdenken
De nieuwe bestuurder: de technocraat
Wanneer de markt de nieuwe soeverein wordt, treedt ook een nieuw type bestuurder op de voorgrond die in staat is de soevereiniteit van de markt zo goed mogelijk te dienen.
De technocraat is precies dit type bestuurder. De technocraat is iemand die politieke taken uitvoert, maar niet langer als politicus optreedt. Hij is veeleer een specialist die economische en sociale processen op objectieve en wetenschappelijke wijze weet te analyseren om daar vervolgens een al even objectief en wetenschappelijk verantwoord beleid op te enten. Hierdoor verheft de technocraat zich boven het partijpolitieke gekakel en verwordt de politiek tot een soort management. (pagina 47)

Nieuwe vijanden
Het marktdenken wijst niet enkel werklozen met de vinger vanwege hun 'onproductiviteit.' Het bekijkt met toenemende argwaan ook zachtere sectoren zoals de (socio)culturele sector. Ook het populair-politieke discours stelt deze sector steeds vaker voor als wereldvreemd en claimt dat hij teert op subsidiegeld. Het is een van de redenen waarom de zachtere sectoren aan toenemende disciplinering worden onderworpen. Onder het mom van professionalisering dringen beleidsmakers marktprincipes op aan organisaties en sectoren waarop dergelijke principes niet van toepassing zijn. Soms gaan ze nog verder, en beginnen ze drastisch te snoeien in budgetten voor bijvoorbeeld cultuur. Nederland vormt er een  tragisch voorbeeld van. En Vlaanderen lijkt hetzelfde pad op te volgen. De fundamentele logica is dezelfde als diegene die achter de heksenjacht op werklozen schuilt: zachtere sectoren steken stokken in de economische wielen. Ze verteren meer dan ze opbrengen, en moeten dus zo snel mogelijk verdwijnen. (pagina 52-53)

Fragment uit hoofdstuk 2. Markt versus democratie
Net zoals de victoriaanse seksuele moraal uitermate beklemmend was en aanleiding gaf tot tal van psychosociale stoornissen in de klassen waarin deze moraal dominant was, zo is ook de hedendaagse cultuur van permanente competiviteit en flexibiliteit simpelweg beklemmend en ondraaglijk. De hysterici en neuroten van de Victoriaanse tijd zijn de borderliners en burn-outs van nu. Het is geen toeval dat we een toename zien van psychische aandoeningen in een cultuur die het sociale heeft gereduceerd tot het individuele en het individu tot zijn meetbare prestaties. Het is evenmin toeval dat een dergelijke cultuur aanzet tot escapisme in de vorm van toenemend drugmisbruik, pornografie en zinloos geweld. Deze uitspattingen zijn de schaduwzijde van een maatschappij die falen en verliezen uit haar symbolisch vocabularium heeft geschrapt en enkel nog oog heeft voor winnen, scoren en presteren. (pagina 60)

Terug naar Overzicht alle titels

Bijeenkomst 7 maart 2013

Op donderdag 7 maart wordt de zevende bijeenkomst voor de lezers van Stavast gehouden. Onderstaand bericht stuurden we naar de deelnemers.

Op onze boekenlijst staan erg veel boeken waarin ingegaan wordt op de donkere tijden waarin we beland zijn.
Al in 2011 schreef oud-minister (en VVD-er) Joris Voorhoeve Negen plagen tegelijk : hoe overleven we de toekomst?
En onlangs verscheen oud-politicus Al Gore Onze toekomst : zes krachten die de wereld veranderen.

Marina en ik willen jullie de volgende vragen voorleggen:
* heb je de afgelopen zes maanden schrijvers leren kennen die ondanks de sombere tijden waarin we leven tóch optimistisch naar de toekomst kijken
* zo ja, wie zijn het en kun je een fragment meenemen naar de bijeenkomst (een treffende quote waaruit dat optimisme blijkt)
* of is er een (TED)filmpje dat je heeft getroffen, een liedje e.d.
* ben je door het lezen anders naar de complexe wereld gaan kijken en kun je aangeven waarom
* en ben je zelf optimistischer óf pessimistischer geworden

Graag van tevoren fragmenten e.d. doorgeven. Dan kan ik ze in een powerpoint verwerken. Hetzelfde geldt ook voor urls van filmpjes en/of liedjes.
Ik beloof niets, maar indien mogelijk nemen we jullie input mee voor de 7e maart

Ikzelf zal een poging doen het prentenboek van een rasoptimist te laten zien.

Op deze oproep kwamen onderstaande reacties


Bijdrage Aad van den Enden

Beste Hans,

Ik heb nagedacht over je oproep mededeling (kond vind ik zo'n raar woord) te doen van inspirerende en optimistische  fragmenten uit de literatuur, opbeurende essays uit de geesteswetenschappen of sappige afbeeldingen/sculpturen uit de beeldende kunst, ja misschien  wel van dergelijke voorbeelden in de architectuur, je weet het niet.

Ik heb zelf een beperkte belangstelling voor veel van de genoemde aandachtsgebieden, met uitzondering van de muziek en de literatuur, dus hieruit put ik mijn fragmenten.

Wat muziek betreft zijn er natuurlijk legio voorbeelden te vinden die optimisme enz. uitstralen, ik noem "de vier jaargetijden" Le quattro stagioni"  van Vivaldi, met name  het deel dat de lente bezingt. De titel  doet je aan een fijne pizza denken, dat alleen al maakt blij.

Maar ik heb gekozen voor een fragment uit het oratorium "Solomon" van Haendel; ik bedoel natuurlijk het meeslepende instrumentale intermezzo getiteld "the Arrival of the Queen of Sheba"

Op You Tube staan veel uitvoeringen, mijn voorkeur gaat uit naar de snelst gespeelde, in minder dan drie minuten lukt het het best om  de luisteraar in de juiste juichstemming te brengen. Bij mij lukt het altijd!

Bij de literatuur heeft het even geduurd voor ik een keus kon maken, ik zal niet uitweiden over alle mogelijkheden die me te binnen schoten, maar er is een schrijver die me altijd een opgewekt gevoel geeft en dat is Kees van Kooten.

Ik waag het nu om deze voorkeur publiek te maken omdat deze week Kees pontificaal op de omslag van VN staat en fijn geïnterviewd is door Koen Verbraak.

Hij zegt zelf dat hij veel te gelukkig is voor een mooi schrijverschap en kijk, dat vind ik nu weer te koket klinken, maar goed, ik vergeef een leeftijdgenoot uit den Haag bijna alles.

Hij heeft veel inspirerends geschreven; ik noem de "Treitertrends" die in het geheel niet treiteren, maar onder veel anders ook een voortdurend inventief spel met onze taal is.

Uit de bundel "Meer dan alle modermismen" kies ik als voorbeeld het verhaal "Dubo, Dubon, Dubonnet",(pp205-215) Omdat het een prachtig staaltje van nostalgische opmerkzaamheid is en eindigt met 

 "Vive la France!, proost ik - Vive la Vie! zegt Anglade.

Kijk dat doet een oud-leraar Frans goed!

Bijdrage Marieke Peters

‘Intensieve menshouderij’ van Jaap Peters en Judith Pouw heeft mij aangenaam verrast. Voor mij is dit boek het basisboek voor ‘nieuw organiseren’ en maakt daarmee vele boeken van onze leeslijst overbodig. Dit boek gaat over het Rijnlands model waarin People, Planet en Profit ofwel sociale, ecologische en economische duurzaamheid centraal staan. In plaats van de focus op geld en protocollen komt de mens in zijn samenhang weer centraal te staan.

De website van het nieuwe boek van Jaap Peters is daarbij erg interessant:

‘Waar aandacht is, zijn regels overbodig’ (H4 van ‘Bij welke reorganisatie werk jij?’)

Het lezen van ‘Intensieve menshouderij’ heeft me weer eens doen beseffen dat de stap die ikzelf het afgelopen jaar heb gezet, een goede is en niet zomaar uit de lucht komt vallen. Ik ben niet in een opwelling gestopt met mijn vaste baan in het onderwijs. De onvrede over de organisatie van het onderwijs is een breder maatschappelijk probleem. Ik voelde me verknipt door de vele taakjes en de grote berg administratie, terwijl ik vooral aandacht wilde besteden aan het primaire proces, werken aan de ontwikkeling van jongeren. Aandacht en vertrouwen, daar draait het om. En niet je proberen in te dekken en controle op de zaak proberen te houden door regels en protocollen. De menselijke maat moet weer terug in het onderwijs, en daarmee ook in andere organisaties.

Marieke Peters

Bijdrage van Marianna

Optimisme

Heb je de afgelopen zes maanden schrijvers leren kennen die ondanks de sombere tijden waarin we leven tóch optimistisch naar de toekomst kijken?

Nadat ik de eerste vraag van Hans en Marina had gelezen, kwam het onderstaande boek meteen in gedachten. De auteur, Dominique Moisi, is een vooraanstaand politiek denker, hoogleraar Internationale betrekkingen aan Harvard en de zoon van een overlevende van Auschwitz. Hij schreef het boek De geopolitiek van emotie: hoe culturen van angst, vernedering en hoop de wereld veranderen.

"Mijn benadering van de geschiedenis is gebaseerd op een combinatie van diepgeworteld optimisme en de overtuiging dat de wereld kan worden verbeterd, al was het maar een beetje, wanneer we ons terdege bewust zijn van de tragiek van historische processen."[pag. 234]

"Hoewel de het portret van de hedendaagse wereld die ik analyseer veel uiteenlopende tinten en kleurennuances te zien geeft, hoop ik dat het me lukt om aan te tonen dat de Aziatische wereld tegenwoordig vooral gekenmerkt wordt door hoop, de Arabisch-islamitsche vooral door de vernedering en de westerse wereld door angst.". [pag. 165]

In 2009 schreef hij over de westerse angst:

"Het is de angst voor de Ander, voor de buitenlander, die onze landen binnenvalt, onze indentiteit bedreigt en onze banen inpikt. In beide gebieden gaat het ook over angst voor terrorisme en massavernietigingswapens...angst voor economische onzekerheid en ineenstorting. Verder is er nog angst voor natuurgeweld, milieurampen en ziekte, van opwarmende aarde tot verspreiding van epidemieen.". [pag. 145]

"De energie en hoop in Europa zullen in eerste aanleg komen aan degenen met de grootste 'eetlust': de nieuwe landen, de nieuwe immigranten en vooral de vrouwen, die eindelijk zeggenschap hebben gekregen. ...

Een hernieuwd vertrouwen in in de waarden en opdracht van het Westen is essentieel om het voor elkaar te krijgen.". [pag. 230]

Ben je door het lezen anders naar de complexe wereld gaan kijken en kun je aangeven waarom?

Ik ben niet anders naar de complexe wereld gaan kijken, maar heb nu wel een beter idee wat de toekomst van de mensheid gaat brengen. Vooral de ideeën van briljante wetenschapper en futuroloog Ray Kurzweil in de singulariteit is nabij vind ik zeer spannend en geven me vertrouwen in het voortbestaan van de mensheid. Ook geven ze een zin aan mijn eigen leven. Het idee dat mijn opgebouwde kennis en ervaring straks eenvoudig door te geven is, vind ik een grote stap vooruit naar de ideale maatschappij, waarin iedereen bezig kan zijn met zelfontplooing en niet meer druk hoeft te maken over overleving, ziekte en geweld.


Hij zegt :

"Tot op de dag van vandaag blijf ik overtuigd van deze filosofie: wat het probleem ook is - zakelijk, relationeel, met de gezondheid, maar ook met de grote wetenschapplijke, sociale en culturele problemen van deze eeuw - er is altijd een idee dat het probleem kan oplossen. En we kunnen dat idee ook vinden. En als we het gevonden hebben, moeten we het implementeren. Mijn leven is gevormd naar deze imperatief. De kracht van een idee - is zelf een idee.". [pag. 24]

Ben je zelf optimistischer óf pessimistischer geworden?

Ik ben een realist en heb geen grote aspiraties om grote maatschappelijke veranderingen in gang te zetten. Met heel mijn hart geloof ik in de kracht van de individuele mens, die na kritisch nadenken in zijn eigen leven richting geeft door kleine veranderingen aan te brengen. Veranderingen die een aanzet geven nieuw gedrag van je naasten.
Een gedachte is een steen die je in de zee gooit. De ontstane golf reist naar de andere kant van de oceaan en kan daar een tzunami van daden veroorzaken. De intentie zal bepalen of dat goed of slecht uitpakt.
Jouw veranderend denken kan het begin kan zijn voor grotere gedragsveranderingen in de samenleving. Kritisch reflecteren over je normen, waarden en bijbehorend gedrag is daarbij belangrijk. Het lezen van goede non-fictie boeken is daarbij verrijkend omdat je met de opgedane kennis een afgewogen mening te vormen. Het goede voorbeeld geven en de theorie in praktijk brengen kan anderen inspireren om ook te gaan leven met echte waarden.

Ik ben optimistisch over de aard van de mens. In ons hart zijn we immers sociale dieren die samen willen delen en leven...

Marianna van Vugt (klik hier voor een andere bijdrage)

Evaluatie

Voor de bijeenkomst van donderdag 7 maart stuurde lezer van Stavast Marianna van Vugt de volgende bijdrage door. Deze avond praten we met elkaar over de vraag of de gelezen boeken de deelnemers pessimistischer of optimistischer over de toekomst hebben gemaakt.

Evaluatie

Na 6 maanden lezen ervaar ik vooral dat de oppervlakkigheid uit mijn leven is verdwenen. Ik ga nu voor de verdieping. Elk gesprek met gezin, vrienden en collega's kruid ik met mijn nieuwe kennis. Deze nieuwe ingrediënten maken het tot een smaakvol gerecht dat met genot genuttigd wordt, door alle disgenoten. Ik ben een interessante gesprekspartner geworden en heb gemerkt dat ik met mijn enthousiasme anderen inspireer om meer te gaan lezen over het besproken onderwerp.

Guus Kuijer met Hoe wordt ik gelukkig? en Susan Cain met Stil waren twee boeken die me vooral persoonlijk flink geraakt hebben. Door Susan ben ik mijn introversie als een kwaliteit gaan ervaren en Guus heeft me duidelijk gemaakt hoe belangrijk passies zijn voor een gelukkig en zinvol leven. Lezen is de passie, die alle lezers van stavast met elkaar delen.
Een citaat uit Hoe wordt ik gelukkig? [pag. 23] waar ik me helemaal in kan vinden:
"Het voordeel van het lezen van boeken is dat je in korte tijd met honderden levens kunt meeleven. Je ontwikkeling gaat sneller dan wanneer je niet leest. Je komt in allerlei culturen terecht, in verschillende tijdperken en zelfs in het andere geslacht. Goede verhalen nestelen zich in je geheugen en gaan tot je eigen geschiedenis behoren Voor iemand, die leest, duurt het leven niet kort, daarvoor gebeurt er te veel.".

Na het lezen van Dieren eten van Jonathan Safran Foer ben ik, zoals velen voor mij, gestopt met het eten van vlees. De bio-industrie produceert met veel dierenleed vlees. Dat strookt niet met de visie van mijn overleden vader, een keuterboer van de Brabantse zandgrond met een gemengd bedrijf. Hij at vlees van een beest dat een goed leven op de boerderij had gehad. Hij hield immers met hart en ziel van zijn gezin, zijn beesten en het land, dat hij zoals zijn voorouders met liefde bewerkte. Het was geen vetpot, maar we hadden altijd goed en genoeg te eten.
Mijn ouders aten uit de eigen moestuin, maar wij hebben besloten om de biologische groenten van de 2 Linden te Reek te betrekken toen we op de verbouwde boerderij gingen wonen. Mijn recente beslissing om geen vlees te eten zorgde ervoor dat groenten belangrijker worden tijdens de maaltijden. Een vleesarme maaltijd is nu een aanleiding voor gezinsleden en gasten om een goed gesprek met mij over de bio-industrie te voeren. De gesprekspartners worden zich bewust van een keuze die iedereen individueel kan maken. De discussie over de plofkip wordt ondertussen niet alleen meer aan onze keukentafel gevoerd.

Heel veel boeken heb ik dit laatste halfjaar gelezen over het brein. Dit boek staat niet eens op de lijst van de lezers van stavast, maar gaat over mijn meest interessante ontdekking: de spiegelneuronen. Het spiegelende brein van Marco Iacoboni heeft het over empathie, inlevingsvermogen en imitatiegedrag. Dit boek maakt ons duidelijk hoe we de gedachten en de gevoelens van anderen begrijpen. De ontdekking van de spiegelneuronen verandert ons begrip over taal, filosofie, cultuur, autisme, psychotherapie en vrije wil.
Het belang voor onze maatschappij wordt verwoord in onderstaand citaat [pag. 222]:
"Het onderzoek naar spiegelneuronen suggereert dat onze gemeenschapszin, misschien wel de grootste prestatie van de mens, ook een beperkende factor van onze autonomie als individu is. Dit betekent dat we oude opvattingen drastisch moeten herzien. Traditioneel staat biologisch determinisme van individueel gedrag tegenover de opvatting dat mensen in staat zijn boven hun biologische aard uit te stijgen om zichzelf via hun ideeen en sociale codes definiëren. Onderzoek naar spiegelneuronen suggereert echter dat onze sociale codes grotendeels door biologie worden gedicteerd. Wat doen we met deze pas verworven kennis?
...haar gebruiken om beleid te maken dat onze samenleving beter maakt?".

Als ik naar mijn lezerslijst van meer dan 40 non-fictie titels kijk, kan ik nog veel meer schrijven...

Marianna van Vugt

Als ik aandachtig wil lezen, moet het een boek zijn

Op dinsdag 26 februai 2013 plaatste het Brabants Dagblad (regio Oss) onderstaand artikel van Henri van der Steen. De weergave van een gesprek dat hij had met Lezer van Stavast Tiny Gevers.

Tien maanden lezen 40 mensen elke week een boek en daar praten ze samen over. Vandaag: Tiny Gevers over 'Heerlijk - oneerlijk'.

We zijn allemaal tot fraude in staat, maar beschouwen onszelf niettemin als eerlijk. Maar: eerlijke mensen bestaan niet en dat is maar goed ook. De ene mens is natuurlijk wel iets oneerlijker dan de ander, de omstandigheden bepalen niet zelden het verschil. Dan Ariely schreef erover: Heerlijk oneerlijk. Tiny Gevers las het, als Lezer van Stavast. Gevers: "Ariely laat zien dat er meer redenen zijn waarom mensen oneerlijk zijn dan we vaak aannemen. het is niet altijd een kwestie van ego, soms ben je zelfs oneerlijk om altruïstische redenen, bijvoorbeeld omdat je een collega een voordeeltje gunt. En je gaat gemakkelijker over de schreef als je de gelegenheid krijgt. Het Enronschandaal is net als het bankenschandaal: jezelf verrijken omdat iedereen het doet. Frauduleus gedrag besmet.

Haar eigen moraal is ook weer wat aangescherpt. "Een leugentje om bestwil, witte leugentjes, ja, dat doet iedereen wel eens. In de zakelijke wereld is dat toch een ander verhaal, vind ik.
Het is min of meer komisch hoe gemakkelijk we over onze eigen oneerlijkheid hen stappen. "Ik las het en dacht, verdomd, dat klopt. We hebben altijd een reden waarom we oneerlijk zijn. Als ik in een restaurant geholpen word door een sikkeneurige ober en het eten is ook al niet geweldig, zal ik me niet melden als ik zie dat er op de rekening twee wijnen te weinig staan. Dan wordt oneerlijkheid al bijna een kwestie van vergelding.

Met haar eigen oneerlijkheid valt het ook reuze mee, natuurlijk.
"Een e-book illegaal downloaden of zeggen dat je geen tijd (hebt) voor een visite als je gewoon geen zin hebt, veel verder kom ik niet." Anderen wel, bijvoorbeeld lui in nepmerkkleding. Die zijn aantoonbaar eerder oneerlijk, aldus Ariely. Het klinkt als het onderzoekje van Diederik Stapel die 'bewees' dat vleeseters eerder overgaan tot hufterig gedrag. Tiny gevers moet even passen. "Ik ben niet van de merken." Maar: "Ik heb vaker in dit boek aan Stapel gedacht; het zijn ook vaak erg kleine groepjes waarmee onderzoek wordt gedaan, dat levert mij niet in alle gevallen een overtuigend bewijs op."
Sinds het project 'Lezers van Stavast' startte las gevers al 22 boeken. Thrillers leest ze op een e-reader, "maar als ik aandachtig wil lezen, moet het een boek zijn." Ik moet dingen kunnen opschrijven, ik moet kunnen bladeren en de inhoudsopgave bij de hand hebben."

Homepage Artikelen uit het Brabants Dagblad

Zo prikkelt u uw brein

José van der Sman
José van der Sman schrijft in Elsevier regelmatig over resultaten van wetenschappelijk onderzoek. Ze heeft het vaak over hersenonderzoek en wat mensen kunnen doen om 'beter' te worden. Op 23 februari 2013 verscheen het korte artikel Zo prikkelt u uw brein.
José van der Sman ontving al in 2003 van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen een oeuvreprijs voor haar journalistieke werk. Ze is als wetenschapsjournalist in staat kort en krachtig 'haar lezers' op een bepaald terrein bij te praten. En - nog belangrijker - om hen aan het denken te zetten. In dit artikel wordt kort ingegaan op haar stuk, de relevantie daarvan voor Lezers van Stavast, Openbare Bibliotheken en andere mensen die over hetzelfde onderwerp ook iets te melden hebben. Ze begint haar artikel als volgt:

Om uit de crisis te komen, moeten we innoveren. Maar hoe doe je dat? Door kennis en ervaring te paren aan nieuwsgierigheid, bevlogenheid en lef.

Om uit onze huidige crises (meervoud) te komen hebben we behoefte aan innovatie. Vernieuwing. Andere modellen. Inventiviteit.

Maar de vraag die zich opdringt bij ieder die wil bijdragen aan innovatie is natuurlijk: 'Hoe verzin ik iets nieuws?

Welnu, daarvoor is creativiteit nodig, een eigenschap die we vooral toedichten aan romanschrijvers, beeldend kunstenaars en componisten, maar niet zo snel bij onszelf vermoeden. Onterecht misschien, want als we kijken naar wat wetenschappelijk onderzoek heeft te zeggen over creativiteit, dan wordt al snel duidelijk dat wie uit zijn comfort zone durft te stappen, tot meer in staat is dan gedacht.

Eerst even de definitie van creativiteit. Iemand is, simpel gezegd, creatief als hij of zij in staat is iets te bedenken of te maken wat voorheen nog niet was bedacht of gemaakt. Dat kan een kunstwerk zijn, een boek, een muziekstuk, een nieuwe wetenschappelijke theorie, maar ook een stoel, een gerecht of een winkelformule. Creativiteit beperkt zich dus niet tot bepaalde domeinen. Het is natuurlijk wel prettig als de nieuwe vondst toepasbaar is.

José van der Sman noemt in haar artikel geen namen. Dus kunnen we alleen gissen naar welke wetenschappers ze verwijst. Twee namen komen bij bovenstaande zinnen meteen bovendrijven. Twee Lezers van Stavast-auteurs: sir Ken Robinson en Seth Godin

Sir Ken
Ken Robinson definieert creativiteit als: the process of having original ideas, that have value. Creativiteit is het proces waarin originele ideeën ontstaan, die zinvol zijn. Waarde hebben. Waardevol zijn. Of om een andere zin te gebruiken (niet van Robinson, maar gebruikt in een filmpje om 'de' MBA Oath te illustreren): create real value. Het doel van MBA-ers (zeg: directeuren) is om bij te dragen aan het proces om échte waarde te creëren. Slaagt zo'n baas daarin niet dan zou die meneer of mevrouw zich achter de oren behoren te krabben: "Waar ben ik mee bezig?!"
Helaas zijn dat soort bazen schaars. Maar er zijn uitzonderingen.

Marqt
Een voorbeeld van zo'n MBA-er is Quirijn Bolle (37 jaar oud), oprichter van Marqt. Die in het NRC van zaterdag 23 februari uitlegt waar zijn (kleine) supermarktketen voor staat. Kort gezegd: voor kwalitatieve producten, van het seizoen, uit de buurt, zonder hulpstoffen , geen bio-industrie.

Vraag: Wat stemden uw ouders?

Quirijn Bolle: "Ik denk VVD. En zelf..."hij lacht, ... stem ik geen VVD. Ik geloof in liberalisme, maar we moeten onder ogen zien dat het systeem faalt. Iedereen weet dat er echte hervormingen nodig zijn en de politiek zou daar een plan voor moeten hebben: waar willen we over twintig jaar zijn? Dan weet je welke maatregelen je moet nemen. Dat plan is er niet. De maatregelen komen neer op blind snijden in een gekrompen taart die daarmee echt niet groter wordt."

Vraag: Moet die wel groter worden?

QB: "Hij moet kwalitatief groter worden. Maar waarom zou je dat aan de politiek overlaten? je kunt het ook zelf doen. In de hoop dat ik met Marqt een blueprint heb gemaakt van de supermarkt zoals die over twintig jaar zou kunnen zijn. En dan heb je een andere samenleving, waarin mensen die iets maken of produceren normaal betaald krijgen en waarin de winsten niet naar een kleine bovenlaag vloeien, die er vervolgens macht mee uitoefent. Nu is het voordelig om een machine die bediend wordt door twee technici vijfduizend broden per uur te laten uitspugen. Ik denk dat het voor de samenleving in alle opzichten beter is als je twee bakkers zeshonderd echte broden per dag laat bakken. Dan heb je een product dat met aandacht gemaakt is, dus waardevoller is, er waar meer werkgelegenheid uit voortkomt."

Vloeken in de economische kerk?
Dat doet Quirijn Bolle. Niet ten kost van alles de winst steeds maar blijven opschroeven. Nog meer rendement halen. Ten koste van werkgelegenheid én minder plezier in je werk voor de overblijvende werknemers. En trots op het feit dat je iets presteert. Maakt. Creëert. Voorspelling: dit interview én de daarin verwoorde levenshouding zal de komende jaren steeds nadrukkelijker op de agenda komen. Meer naarmate onze politici doorgaan op het jaren geleden ingeslagen traject om de samenleving als een bedrijf te runnen.

Een alternatief
José van der Sman heeft het in haar artikel níet over Quirijn Bolle. Noch over dit debat. Dat zal ook niet zo snel gebeuren, want Elsevier is hét blad dat in Nederland gelooft dat onze maatschappij wél als een onderneming zou moeten worden gerund. Met als ultiem doel: zo veel mogelijk rendement, met minimale inspanningen. En dat dit ten koste gaat van mensen die niet meekunnen. Soit.

Een beter alternatief
José van der Sman noemt niet sir Ken Robinson. Noch Seth Godin. Terwijl vooral de laatste onlangs een boek heeft uitgebracht dat bijna naadloos aansluit op haar artikel. Seth Godin is een Amerikaans marketeer die zich al jaren nadrukkelijk in het maatschappelijke debat manifesteert. Hij publiceert dagelijks een miniblog (gratis), schrijft veel boeken en houdt vaak toespraken. Kern van zijn verhaal is dat we in de 21e eeuw (de connected age) allemaal kunstenaar zullen moeten worden of zijn. Iedereen heeft in zijn visie kwaliteiten en zou daar binnen zijn werk iets mee moeten (gaan) doen. De tijd waarin je als werknemer veertig jaar bij een baas kon blijven 'hangen' en alleen dat te doen waarvoor je opdracht had gekregen is voorbij. Komt ook niet meer terug. In de meeste beroepen en banen zul je in de 21e eeuw doorlopend in staat moeten zijn om te vernieuwen, met verfrissende ideeën te komen. Dat is aan de ene kant heel vervelend (want brengt onzekerheid met zich mee, frustratie als het mislukt e.d.) maar levert aan de andere kant ook veel positiefs op.

Al Gore 2

Onze toekomst : zes krachten die onze wereld veranderen
Spectrum 2013, 496 pagina's - € 29,90

Oorspronkelijke titel: The future : six drivers of global change (2013)

Wikipedia: Al Gore (1948) en zijn website

Korte beschrijving
Beschouwingen van de voormalige vicepresident van de Verenigde Staten en winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede over de toekomst van de wereld. Hij beschrijft de zes grote veranderingen die zijns inziens die toekomst grotendeels zullen bepalen: De BV Aarde (almaar groeiende economische globalisering), Het mondiale denken (de wereldwijde digitale communicatie gekoppeld aan de ontwikkeling van robots), Onzekere machtsverhoudingen (het Westen verliest zijn invloed aan anderen), Wildgroei (groeiende wereldbevolking, uitputting grondstoffen, milieuvervuiling en overconsumptie), Heruitvinding van leven en dood (veranderingen en kennisgroei in (bio)wetenschappen die de mens de evolutie kunnen laten manipuleren) en De grote vraag (hoe de botsing tussen de menselijke beschaving en de ecosystemen op Aarde op te lossen). Boeiende, doorwrochte, met veel kennis van zaken en helder geschreven analyse, ondersteund door diagrammen, van de complexe problematiek waar de wereld nu voor staat. Gore kijkt vaak terug in de geschiedenis om het heden beter te kunnen begrijpen. In de conclusie draagt hij oplossingen aan. Met uitgebreide bibliografie, notenapparaat en register. Van Al Gore verschenen eerder 'De wereld in de waagschaal' (1993), 'Onze keuze' (2009) en 'Een ongemakkelijke waarheid' (2007)

Fragment uit de Inleiding
Psychologen en neurowetenschappers hebben onderzoek gedaan naar een verschijnsel dat selectieve aandacht wordt genoemd: mensen concentreren zich zo hardnekkig en intensief op bepaalde beelden dat ze andere beelden binnen hun gezichtsveld niet opmerken.
We selecteren de dingen waaraan we aandacht besteden niet alleen op grond van nieuwsgierigheid, voorkeur en gewoonte, maar ook op grond van onze selectie uit de observatie-instrumenten, - technieken en - systemen die we gebruiken als we keuzes maken. En die instrumenten markeren sommige dingen als significant en overschaduwen andere zodanig dat we ze totaal negeren. Met andere woorden: de instrumenten die we gebruiken, kunnen zelf ook selectieve aandachtsvervorming met zich meebrengen.
Om een voorbeeld te geven: het systeem voor het meten van economische waarde dat bruto binnenlands product of bbp wordt genoemd, omvat een aantal waarden en sluit andere waarden geheel willekeurig buiten. Bekijken we economische activiteiten door de lens van het bbp, dan letten we op wat er wordt gemeten en zijn we geneigd om wat niet wordt gemeten over het hoofd te zien. De Britse wiskundige en filosoof Alfred North Whitehead noemde die obsessie voor meten 'de drogreden van misplaatste concreetheid'.  (pagina 23)

Lees ook De aanval op de redelijkheid (2007)

Lees ook  Negen plagen tegelijk : hoe overleven we de toekomst van Joris Voorhoeve. Of Helden uit noodzaak : hoe onze generatie dankzij de ecologische en economische crisis de wereld gaat redden van Paul Gilding.

Terug naar Overzicht alle titels