Ten Have 2026, 159 pagina's - € 23,99
Oorspronkelijke titel: Dieu : La mémoire, la technoscience et le mal (2017)
Wikipedia: Mehdi Belhaj Kacem (1973)
Korte beschrijving
Een eigentijds filosofisch essay over de invloed van technologie op de menselijke ervaring en onze relatie tot de wereld in een tijd waarin technologie richting alwetendheid beweegt. Mehdi Belhaj Kacem gebruikt zijn pleonectisch systeem om te analyseren in welke mate de mens zijn omgeving aan zich toe-eigent. Dit is waar de technowetenschap zijn intrede maakt, een krachtige vorm van toe-eigening die Kacem techno-mimese noemt: het imiteren en technisch materialiseren van de natuur. Hier komt het fenomeen van het kwaad bij kijken, het vermogen om buitensporig lijden te veroorzaken. Door de grootschalige externalisering van onze ervaringen in een technisch geheugen ontstaat er een breuk met onze identiteit, wat Kacem ‘ontologische alzheimer’ noemt. Het boek is een urgente verkenning van de ethische, existentiële en ecologische implicaties van de technologische toekomst van de mens. Argumentatief en academisch geschreven. Geschikt voor een geoefende lezersgroep. Mehdi Belhaj Kacem (Parijs, 1973) is Frans-Tunesische filosoof en schrijver. Zijn werk wordt in meerdere landen uitgegeven.
Tekst op website uitgever
Prikkelende filosofische kritiek op technologie in de geest van Byung-Chul Han.
De Frans-Tunesische filosoof Mehdi Belhaj Kacem beschikt over een zeldzaam origineel tegengeluid. In dit boek schrijft hij over de rol van technologie in ons leven en in onze maatschappij, met een scherpte en radicaliteit die hem in Frankrijk al tot cultfilosoof maakte.
Deze Nederlandse vertaling introduceert een denker die de erfenis van Derrida en Badiou weet te verbinden met de urgentie van het heden – een onderscheidend werk voor de lezers van Byung-Chul Han en Markus Gabriel.
Fragment uit 6. God is technologie
Om aan de andere zijde van mijn stelling te komen, na die van de ontologische alzheimer, zal ik een originele bergsoniaan aanhalen, een fenomenoloog die in deze tweede, dubbel heterodoxe betekenis, die hier en daar ook belachelijk wordt gemaakt omdat hij een man van de kerk was, een priester. Dat is volkomen onterecht. Hij was een vooraanstaand wetenschapper (die daardoor zelfs problemen kreeg met de kerk: hij was een darwinistische bioloog...) en een zeer goed filosoof (en wanneer ik zijn boek Phénomène humain lees, aarzel ik niet om te zeggen: een groot filosoof). Het gaat over pater Teilhard de Chardin. Er zijn overigens veel christelijke bergsonianen (net als christelijke fenomenologen trouwens, wat niet zo toevallig is...) maar Teilhard was veruit de briljantste en creatiefste onder hen.
Maar waarom vertel ik u eigenlijk over hem? Heel eenvoudig: omdat ik dankzij hem eindelijk heb 'begrepen' wat ik nooit had begrepen, hoe hard ik er ook mijn best voor deed, bij Bergson of Deleuze: dit punt van het totale geheugen.
Want bij Teilhard is het tenminste duidelijk: de naam van het totale geheugen is simpelweg God.
Net zoals het darwinisme, de geschiedenis van de evolutie van de soorten, interpreteert als een zeer lange 'voorbereiding' tot het ontstaan van de mens, deze hogere vorm van bewustzijn en kennis, zo is de mens een wezen dat uitsluitend op aard eis om God voor te bereiden. Wat Teilhard de 'noösfeer' noemt is in zekere zin de kosmische samenvloeiing van al ons bewustzijn - dus van al onze herinneringen, van al onze kennis - tot een hogere, volmaakte entiteit die hij God noemt. De noösfeer zweeft, net als de ozonlaag, als het ware boven onze blauwe planeet als de gehypostaseerde 'optelsom', de elke dag weer aangevulde omhulling van alle creatieve en positieve gedachten die de mensheid sinds haar ontstaan heeft gehad. Ons lijden zelf is er, zoals we weten, alleen maar om verlost en opgeheven te worden in dit grote, hogere bewustzijn, waaraan elk van onze kleine 'bewustzijnen' zijn steentje bijdraagt. We zullen zien dat dit meer is dan een metafoor. Op een dag zal de optelsom van al deze bewustzijnen, al die cognitieve bijdragen en positieve geheugen-retenties, samenvloeien als mayonaise, en dan zal God daar zijn.
Laten we Teilhard voorlopig even tussen haakjes zetten, we komen snel op hem terug. De 'nieuwe' stelling waar ik het in het begin over had is niet zozeer die van 'oorspronkelijke alzheimer', ook al is dit de eerste keer dat ik een dergelijke negatieve fenomenologie van het geheugen presenteer. De soms moeizame zoektocht naar deze fenomenologie gedurende vele jaren bracht me vijf jaar geleden tot de volgende hypothese, die tegelijkertijd zowel overduidelijk is als nooit als zodanig geformuleerd: wat als degene wat we altijd God hebben genoemd... de technologie zelf is? (pagina 63-64)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten
De redactie behoudt zich het recht voor reacties te verwijderen