Paul Goossens

De ongelijkheidsmachine : een verborgen Europese geschiedenis
EPO 2023, 580 pagina's  - € 34,90

Wikipedia: Paul Goossens (1943)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Goossens onderzoekt de permanente botsing en de onmogelijke pacificatie tussen voorstanders van een meer egalitaire samenleving en elites die hun privileges willen behouden.

Hoe kan het dat een handvol mensen meer bezit dan de helft van de wereldbevolking en waarom wordt die obscene concentratie van rijkdom niet weggehoond? Vragen die ertoe doen. Zeker in tijden van grote en kleine cultuuroorlogjes rond de roerselen van de nationale identiteit is kritisch onderzoek naar de pijlers van de ongelijkheid een must. Extreme ongelijkheid gaat immers over meer dan waanzinnige bankrekeningen. Het is een machine die haar territorium voortdurend uitbreidt, samenlevingen omwoelt, de verzorgingsstaat ontrafelt en uiteindelijk ook de democratie uitholt. In 'De ongelijkheidsmachine' onderzoekt Paul Goossens de permanente botsing en de onmogelijke pacificatie tussen voorstanders van een meer egalitaire samenleving en elites die hun privileges willen behouden. Europa stond daarbij steevast aan de zijde van de 1%, zo ook zijn religieuze leiders en vele van zijn gelauwerde denkers. Vandaag komt het erop aan de code van de financiële industrie te kraken, dan pas kan de ongelijkheidsmachine gestopt worden. ‘Het is kiezen’, aldus Goossens, ‘tussen de koopkracht van de bevolking of de privileges van de nieuwe feodale heersers, de geldaristocratie.’ Zoveel is zeker, de bankiers zullen 'De ongelijkheidsmachine' niet op gejuich onthalen. Met illustraties van GAL Paul Goossens, een gediplomeerd econoom, is stichtend hoofdredacteur van 'De Morgen'. In het begin van de jaren 1990, na zijn vertrek, verlegde hij zijn focus naar de Europese Unie. Eerst bij 'Knack', dan bij het persagentschap Belga. Sinds 2009 is Goossens columnist van 'De Standaard'.

Fragment uit (de) Ouverture. De 21ste eeuw en de nieuwe farao's
Bij elk gesprek over ongelijkheid vallen na enkele minuten de namen van Elon Musk, Jeff Bezos en Bill Gates. Daar is een reden voor. Op hun bankrekening staan zoveel nullen dat zelfs een geschoolde wiskundige naar adem hapt en zich afvraagt of deze mensen wel nog tot de wereld behoren. In het universum van de multimiljardairs gelden andere criteria. In een jaarlijkse update over wereldwijde ongelijkheid vlooide Oxfam uit dat de 10 rijkste miljardairs in minder dan 2 jaar hun reeds fenomenale bankrekening meer dan verdubbeld hadden. In maart 2020 waren ze 'slechts' 700 miljard dollar waard, eind 2021 was dat 1.500 miljard. Het extraatje van 119 procent is des te merkwaardiger, omdat de hele planeet toen onder Covid-19 kreunde.

Terwijl miljoenen hun baan en spaargeld verloren, de economie een flinke krimp kreeg en de overheden zich diep in de schulden staken om het schip drijvende te houden, genoten de ultrarijken van een bonanza zonder voorgaande. Negen Amerikaanse heren en de Fransman Bernard Arnault zijn samen 1.500 miljard dollar waard, het is zowel surrealistisch als stuitend. Niemand kan er zich veel bij voorstellen, maar iedereen is het erover eens dat 1.500 miljard waanzinnig veel geld is. Je kunt er meer dan 11.000 fonkelnieuwe gevechtsvliegtuigen mee kopen of 2,6 miljoen Ferrari's tegen 500.000 euro per stuk. Je kunt er ook 6,6 miljoen sociale woningen mee bouwen. Mochten de 10 farao's een staat kopen, ze zouden met hun 1.500 miljard dollar op de bbp-ranking op de elfde plaats komen. Net na Canada, voor Zuid-Korea, Rusland, Australië, Spanje en ook voor België, dat met zijn 515 miljard in 2020 goed was voor een eervolle 26ste plaats.

Zoveel fenomenale rijkdom in de handen van enkelen, het is onwezenlijk en zelfs beangstigend. Nauwelijks gehinderd door enige democratische controle kunnen ze hun gigantische geldsommen naar believen uitgeven. De een koopt er enkele voetbalclubs mee, de ander een stel raketten om even in de ruimte te toeren, een derde schaft zich een leger lobbyisten aan om de volksvertegenwoordigers in te peperen dat de winsten van vandaag de jobs van morgen zijn. Echt geruststellend is het niet, want in de wereld van de miljardairs is alles te koop, ook parlementsleden en misschien zelfs een democratie. Dat hier ene groot politiek conflict in de maak is, geen zinnig mens die daaraan twijfelt. Al even verontrustend is dat de exorbitante rijkdom van de club van 10 wereldwijd sociale springstof oplevert. Dat de 10 samen 6,5 keer zoveel bezitten als de armste 40 procent van de planeet, is het fatsoen ver voorbij.

Terwijl 3,1 miljard mensen aan de onderkant niet eens 80 dollar bezitten, zit de top van de piramide op een portefeuille van gemiddeld 150 miljard dollar. Om een paar dollar meer te verdienen trokken duizenden Aziaten en Afrikanen de voorbije jaren naar Quatar om er in erbarmelijke omstandigheden voetbalstadions te bouwen. Elementaire mensenrechten, zoals lidmaatschap van een vakbond, werden ontzegd. Ondertussen werden de ultrarijke 10 slapend rijker. Tussen maart en eind 2021, zo becijferde Oxfam, dikte hun bankrekening aan met 1,3 miljard dollar per dag. Dat is 15.000 dollar per seconde. (pagina 17-18)

Onderstaande titels staan in de lange literatuurlijst, én staan op dit blog

Hannah Arendt	Totalitarisme	2014	440
Anthony B. Atkinson	Ongelijkheid	2015	443
Maarten Boudry	Waarom de wereld niet naar de knoppen gaat	2019	288
Tony Judt	Het land is moe	2010	238
Geert Mak	Reizen zonder John	2012	573
Achille Mbembe	Kritiek van de zwarte rede	2015	288
Branko Milanovic	Wereldwijde ongelijkheid	2017	333
Geert Noels	Gigantisme	2019	236
Thomas Piketty	Kapitaal en ideologie	2020	1134
Thomas Piketty	Kapitaal in de 21e eeuw	2014	813
Steven Pinker	Verlichting nu	2018	920
Dani Rodrik	De globaliseringsparadox	2015	375
Joseph E. Stiglitz	De euro	2016	472
Joseph E. Stiglitz	Winst voor iedereen	2019	368
Wolfgang Streeck	Gekochte tijd	2015	273

 

Terug naar Overzicht alle titels

Rob Wijnberg 3

Voor ieder wat waars : hoe waarheid ons verdeelt en ons weer kan samenbrengen
De Correspondent 2023, 181 pagina's - € 22,--

Lenen als E-book via bibliotheek.nl 

Wikipedia: Rob Wijnberg (1982)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Terwijl onze schermen zich vullen met nepnieuws, complottheorieën en liegende politici, dringt zich voortdurend de vraag op: wat is waar? Geloven we nog in waarheid? Of geloven we alleen in onze eigen waarheid? Filosoof Rob Wijnberg laat zien hoe waarheid steeds meer privébezit werd en we langzaam maar zeker allemaal onze eigen feiten kregen. Het gevolg: een samenleving zonder solidariteit, waarin we politiek, media en wetenschap steeds minder vertrouwen en het cynisme hoogtij viert. Het enige dat daar iets aan kan veranderen, is een groter verhaal over vooruitgang in de 21ste eeuw dat laat zien dat we samen tot de veranderingen in staat zijn die nu nodig zijn. 

Rob Wijnberg is filosoof en oprichter van De Correspondent. Hij schreef zes boeken, waaronder Nietzsche en Kant lezen de krant (2009) en En mijn tafelheer is Plato (2010), waarvan samen meer dan 150.000 exemplaren zijn verkocht.

Fragment uit 1. De grootste paradox van onze tijd
Zijn we ons geloof in de waarheid verloren?
Geen wonder dus dat onze maatschappij door politicologen en sociologen sinds een aantal jaren een post-truth society wordt genoemd - een samenleving die 'voorbij de waarheid' is geraakt. Waarheid, zo luidt de theorie achter deze term, is in onze maatschappij haar zeggingskracht verloren. Of iets waar is of niet, doet er steeds minder toe. Pathologische leugenaars grijpen de macht, de wetenschap en de rechtspraak worden steeds minder geloofd, de media zijn een bron van toenemende verdeeldheid en wantrouwen geworden.
  En inderdaad, wie het nieuw leest, de discussies op sociale media volgt of de debatten in de politiek bekijkt, kan zich moeilijk aan de indruk onttrekken dat waarheid aan zeggingskracht heeft ingeboet.
  Toch lijkt post-truth mij geen goede typering van deze ontwikkeling. Een samenleving die daadwerkelijk voorbij de waarheid is geraakt, zou namelijk geen manier meer hebben om dat vast te stellen. Constateren dat de waarheid haar zeggingskracht is verloren, kan alleen als er nog een notie van waarheid bestaat.
  Je kunt namelijk niet spreken van nepnieuws zonder het verschil te zien met waarachtig nieuws, Je kunt nier spreken van feitenvrije politiek zonder ter weten welke feiten dan worden weggelaten of verdraaid. je kunt niet spreken van leugens zonder een idee te hebben van wat wél eerlijk was geweest. Je kunt kortom, niet spreken van een samenleving voorbij de waarheid zonder een waarheid te veronderstellen.
  De term samenleving impliceert zelfs per definitie het bestaan van een waarheid. Samenleven betekent namelijk dat je een werkelijkheid deelt met elkaar. Een post-truth society is in die zin een tegenspraak: een samenleving voorbij de waarheid is als een taal die niemand spreekt.
  Maar belangrijker nog is dat de term post-truth society suggereert dat onze samenleving het geloof in waarheid als zodanig is verloren, terwijl het eerder een verlies van geloof in een van de belangrijkste functies van waarheid betreft. Veel kritiek van aanhangers van de post-truth-theorie is gebaseerd op het idee dat waarheid niets meer is dan de scheidsrechter tussen feit en fictie - tussen wat werkelijk of gelogen is. Maar waarheid is, zoals gezegd, meer dan dat: ze is ook een maatschappelijk vergezicht, een stip aan de horizon die de weg wijst.
  Door deze bril bekeken zijn we niet zozeer een post-truth society, een samenleving die haar geloof in waarheid als zodanig kwijt is, als wel een post-progress society, een samenleving die gaandeweg haar geloof in collectieve vooruitgang is kwijtgeraakt. Een samenleving waarin individuen nog wel vooruitgang kennen - in hun carrière, in koopkracht of op de sociale ladder - maar die als collectief geen perspectief heeft om naar te streven en daardoor, geconfronteerd met ongeëvenaard grote problemen en immense onzekerheden, steeds behoudzuchtiger wordt en zelfs gaat terugverlangen naar een verleden dat nooit heeft bestaan en ook niet terug kan keren. 
  De onwaarheden die het publieke debat nu kenmerken, en tot de term post-truth hebben geleid, komen immers stuk voor stuk voort uit een fundamentelere onwaarheid daaronder: dat vooruitgang achter ons ligt; in ons verleden in plaats van in de toekomst. Dat voouitgangsongeloof begon niet bij Trump, Baudet of Brexit, maar is het gevolg van een dieperliggende ontwikkeling die de westerse cultuur al langer kenmerkt en die de afgelopen decennia in een enorme stroomversnelling is geraakt.
  Die ontwikkeling zou ik de privatisering van waarheid willen noemen. Daarmee bedoel ik: ons tanende geloof in vooruitgang hangt in sterke mate samen met het feit dat onze waarheid steeds individualistischer is geworden - en daarmee steeds minder een collectief goed. Door de eeuwen heen, wil ik met dit boek laten zien, heeft de mens de waarheid steeds meer toegeëigend. Waarheid raakte geprivatiseerd en, onder invloed van het kapitalisme, zelfs gecommodificeerd, Ze werd een product dat je kunt maken, verhandelen en bezitten. Zo werd waarheid, als het ware, privébezit. Een geprivatiseerde waarheid die geen collectieve vooruitgang meer voorspiegelt.
  Wie onze tijd beter wil begrijpen, kan dan ook veel leren van hoe de waarheid zich in de afgelopen eeuwen heeft ontwikkeld. Hoe de privatisering van waarheid zich heeft voltrokken, hoe technologie, economie, ideologie en media daar een cruciale rol in hebben gespeeld en hoe deze ontwikkeling uiteindelijk heeft geleid tot een samenleving die weliswaar welvarender en gelukkiger is dan ooit, maar ook pessimistischer, wantrouwend en verdeeld door een chronisch gebrek aan verbeeldingskracht.
  Vanuit daar kunnen we op zoek naar een alternatief. Naar een nieuw soort waarheid dat iets aan het pessimisme, het wantrouwen en de verdeeldheid kan veranderen. naar een positiever, realistischer mensbeeld dat ons dichter bij elkaar kan brengen. Naar een groeiend besef van onderlinge afhankelijkheid en verbondenheid dat kan inspireren tot een betere omgang met de wereld en elkaar. Naar nieuwe vergezichten die ons kunnen laten verlangen naar de toekomst in plaats van het verleden.
  Naar een waarheid, kortom, als iets wat we delen in plaats van wat ons verdeelt, met een nieuw idee van vooruitgang als kern.
  Want als het verleden geen vooruitgang biedt, zullen we de toekomst opnieuw moeten verbeelden. (pagina 30-32)

Lees ook: Nietzsche & Kant lezen de krant : denkers van vroeger over dilemma's van nu (2009) en  De nieuwsfabriek : hoe media ons wereldbeeld vervormen (2013)

Rob Wijnberg verwijst in zijn boek naar verschillende artikelen die eerder op De Correspondent verschenen. Ook noemt hij onderstaande boeken die op dít blog staan. 

Auteur	Titel	jaar	Pag
Lynn Berger	Zorg	2022	226
Rutger Bregman	De meeste mensen deugen	2019	512
Rutger Bregman	Waarom vuilnismannen meer verdienen	2015	101
Jesse Frederik	Zo hadden we het niet bedoeld	2021	388
Yuval Noah Harari	Sapiens	2014	556
Thomas Oudman	Uit de shit	2023	156
Matt Ridley	De rationele optimist	2010	445
Willem Schinkel	De nieuwe democratie	2012	367
Tomás Sedlácek	De economie van goed en kwaad	2012	407

 Artikel: Maar wat beoogt ónze waarheid nog, behalve dan het eindeloos bevredigen van onze behoeften? (juni 2014) De rode draad in dit boek is zijn betoog over hoe 'waarheid' door de eeuwen heen langzaam van karakter is veranderd. De eerste gedachten daarvoor komen uit een artikel dat al in 2014 op De Correspondent verscheen: Hoe waarheid een product werd (mei 2014)

In zijn laatste roman laat Ilja Leonard Pfeijffer zijn hoofdpersoon, Alkibiades, op zeker moment een (fictief) gesprek voeren met Socrates. Over het verschil tussen waarheid, het verschil tussen een feit en een mening. Klik hier voor een artikel over dat gesprek, in boek negen (onwelkome feiten).

Terug naar Overzicht alle titels

Thomas Oudman

Uit de shit : pleidooi voor meer boeren en minder vee
De Correspondent 2023, 156 pagina's - €15,-- 

Lenen als E-book via bibliotheek.nl 

Korte bio van Thomas Oudman (1984)

Korte beschrijving
Een boek over de stikstofcrisis en hoe deze opgelost zou kunnen worden. De auteur biedt een hoopvolle analyse van de crisis, waarin hij laat zien hoe deze is veroorzaakt en wat er gedaan kan worden om uit de crisis te komen. Hij legt uit wat de problematiek precies omvat en waarom de overheid het stikstofprobleem nog niet heeft opgelost, en pleit ervoor dat de natuur het werk moet doen. Informatief en essayistisch geschreven. Geschikt voor een brede tot geoefende lezersgroep. Met één zwart-witschema van de stikstof in- en uitstroom.  Thomas Oudman (1984) is een Belgische bioloog en journalist. Hij schreef een klein aantal boeken. Zijn vorige boek, ‘De ontsnapping van de natuur’ stond op de shortlist van de Jan Wolkers Prijs voor beste natuurboek.

Tekst op website uitgever
In een glasheldere en hoopgevende analyse laat bioloog en journalist Thomas Oudman zien hoe we het stikstofprobleem samen hebben veroorzaakt, en hoe we er samen weer uit kunnen komen.

Het kan: de stikstofcrisis oplossen én boeren perspectief geven. In een glasheldere en hoopgevende analyse laat bioloog en journalist Thomas Oudman zien hoe we het stikstofprobleem samen hebben veroorzaakt, en hoe we er samen weer uit kunnen komen. Thomas Oudman schrijft voor De Correspondent over voedsel. Zijn vorige boek, De ontsnapping van de natuur met Theunis Piersma, stond op de shortlist van de Jan Wolkers Prijs voor beste natuurboek. Reacties: ‘Manifest en encyclopedie ineen: wie Uit de shit leest weet alles.’ - Tommy Wieringa, schrijver 'Thomas Oudman vertelt pakkend en onderbouwd hoe we ‘in de shit’ terecht zijn gekomen. Zijn visie over hoe we daar weer uit komen, biedt uitkomst. Hopelijk leest de politiek mee.' - Barbara Baarsma, hoogleraar Toegepaste Economie 'Thomas Oudman biedt wat we missen in de politiek: een visie op landbouw en natuur. Wie eenmaal ziet hoe aantrekkelijk zijn vooruitzicht is, zal geen minuut langer willen neuzelen over de deadline en zo snel mogelijk aan de slag willen.' - Roos Vonk, hoogleraar Sociale Psychologie 'Zonder kunstmest en geïmporteerd krachtvoer zijn we snel uit de shit. Dit geweldige boek is een aanrader, ook voor mensen die meer willen weten hoe we in de shit zijn gekomen.' - Jan Willem Erisman, hoogleraar Milieu en Duurzaamheid

Fragment uit 6. Uit de shit
Het stikstofprobleem mag dan maar één van de problemen met de huidige veeteelt zijn, het is wel een urgent politiek probleem dat onmiddellijke actie vereist. De stikstofneerslag moet om verschillende redenen zo snel mogelijk worden gehalveerd. De politiek  steggelt momenteel over de vraag in welk jaar dit doel bereikt moet zijn, maar hoe dan ook is er haast bij.
  Hebben we dan wel tijd voor de allesomvattende transitie die noodzakelijk is voor het afzweren van krachtvoer en kunstmest in de veehouderij? En waar moet het geld vandaan komen om dat te bekostigen?

Tijd voor transitie
Om te beginnen: wat is eigenlijk de planning van de huidige aanpak? Op dit moment is forse reductie van de uitstoot met liefst onmiddellijke ingang noodzakelijk, omdat er gene enkele ruimte voor nieuwe uitstoot mogelijk is - de reden waarom zelfs belangrijke bouwprojecten nu stil liggen. Dat er geen énkele uitstoot meer bij mag komen, komt doordat de Europese Unie het vertrouwen in ons rekenmodellenbeleid is verloren. Begrijpelijk, gezien het feit dat die ingewikkelde modellen en het bijbehorende handelssysteem sinds de invoering een decennium geleden gene verlaging hebben gerealiseerd.
  Vandaar dat stikstofminister Christianne van der Wal (VVD) heeft besloten tot het uitkopen van de bedrijven die de meeste neerslag veroorzaken - zogenaamde 'piekbelasteraars'. Desnoods met dwang.
  Dat zijn bijna allemaal intensieve veehouderijen in de buurt van overbelaste Natura 2000-gebieden. Die willen grotendeels helemaal niet weg. En het is nog niet duidelijk of de overheid daadwerkelijk zal overgaan tot onteigening, en of dit op korte termijn wel tot reductie leidt - zulke procedures kunnen door slepende rechtszaken jaren duren.

Als Nederland, zoals hier voorgesteld, besluit om krachtvoer en kunstmest in de veehouderij uit te faseren en daarvoor strikte wetgeving introduceert, dan liggen de kaarten ineens heel anders. Dan pakken we het probleem bij de bron aan, en dat geeft zekerheid. Zo ontstaat er ruimte in onze onderhandelingen met de EU en over de mogelijkheid om noodzakelijke bouwprojecten door te laten gaan, en misschien zelfs om onteigening voor een deel overbodig te maken. Het is namelijk een oplossing die aansluit bij de wensen van de EU.
  De Europese Unie hamert keer op keer op het belang van bronmaatregelen. Door met concrete maatregelen te komen met meetbaar resultaat, verdienen we wisselgeld. Dat zei Eurocommissaris Virginijus Sinkevičius van Milieu in mei 2022, toen een delegatie van vier Nederlandse ministers in Brussel was om meer stikstofruimte te vragen (die ze niet kregen). Ook al denkt de EU daarbij vooral aan het verkleinen van de veestapel, je hebt geen complexe modellen nodig om te begrijpen dat het dichtdraaien van de krachtvoer- en kunstmestkraan een verkleining van de veestapel als resultaat geeft. (pagina 117-119)

Al die kosten die boeren besparen op de industrie om hen heen betekent wel dat de bijdrage van díé industrie - nu zo'n  2,7 procent van het bbp - ook zal dalen. Dat kun je zien als een economisch verlies, maar in feite is het een verlegging van economische waarde. Geld dat iedereen op dit moment via de dagelijkse boodschappen aan de industrie betaalt, wordt verlegd naar de verzorging van het ecosysteem. Een post die gemeten naar zijn aandeel in het bbp alleen maar geld kóst, maar die in werkelijkheid een grotee concrete waarde heeft. Want het moge nu duidelijk zijn: het systeem is de basis waar de mens, en dus ook de economie op draait. (pagina 129)

Terug naar Overzicht alle titels

Boeken over onze nieuwe omgang met niet-dieren en dingen - een overzichtslijst

 In het eerste decennium van deze eeuw verschenen er kort na elkaar verschillende boeken waarin wetenschappers én wetenschapsjournalisten een poging deden te schrijven over het onderzoek naar hoe de hersenen van de mens werken. Niet dat zij toen wisten - net als zij nu, anno 2023 weten - hoe die werken, maar er was voldoende reden om daarover te gaan schrijven. Ook verschenen er veel boeken waarin duidelijk werd dat dé mens in de meeste gevallen als het ware geleid wordt door 'ons gevoel', en dat 'onze ratio' vaak er achteraan hobbelt. Klik hier voor een overzicht van dat soort boeken (laatste update februari 2021)

De laatste jaren verschijnen er - een nieuwe trend? - steeds meer boeken waarin wederom wetenschappers, journalisten, betrokken burgers én filosofen pleiten voor ene andere omgang met dieren (beter: niet menselijke dieren), 'dingen' en 'de aarde'. Op deze pagina worden ze samengebracht. Het is (a) een momentopname, en (b) geenszins een overzicht van alles wat de laatste jaren in het Nederlandse taalgebied is verschenen. Al in december 2021 plaatste ik een aanzet tot deze lijst.

Verschillende titels staan ook in de lijst met boeken over onze hersenen en gedrag. In die boeken wordt zelden gepleit voor een nieuwe omgang met niet-dieren en dingen. In die boeken wordt wél gepleit voor een ietwat deemoediger houding: 'dé mens' is niet zo slim als we vaak geneigd zijn te denken. Ook andere dieren doen er toe en vertonen gedrag dat vaak op het onze lijkt.

George Akerlof	Animal spirits	2009	271
David Attenborough	Een leven op onze planeet	2020	256
Jonathan Balcombe	Het geheime leven van vissen	2018	333
John Bargh	Het verborgen brein	2018	463
Simon Barnes	De groene planeet	2022	319
Sanne Bloemink	De wilde wereld	2020	111
Vincent Blok	Van wereld naar aarde	2022	239
Philipp Blom	De onderwerping	2023	381
Robbert Bodegraven	Radicaal anders	2022	205
Imke de Boer	Past het dier nog op ons bord?	2022	125
Madelaine Böhme c.s.	Hoe we mensen werden	2020	268
Peter Bos	Verbonden	2020	317
René ten Bos	Extinctie	2019	160
René ten Bos	Het geniale dier	2008	302
Rutger Bregman	De geschiedenis van de vooruitgang	2013	413
Rutger Bregman	De meeste mensen deugen	2019	512
James Bridle	Manieren van zijn	2023	424
David Brooks	Het sociale dier	2011	508
Laura Burgers c.s.	De stem van de Noordzee	2020	126
Colin Butfield c.s.	Earthshot	2021	334
Rachel Carson	De zee	2022	277
Rachel Carson	Verstild voorjaar	2022	288
Melanie Challenger	Het dier in ons	2021	302
Nicholas Christakis	Het goede in de mens	2019	439
Lewis Dartnell	Oorsprong	2019	398
Lorraine Daston	Tegen de natuur in	2020	94
Geertrui Meike De Ketelaere	Mens versus machine	2020	204
Midas Dekkers	Wat loopt daar?	2021	367
Govert Derix	De boom	2021	629
Jeremy DeSilva	Eerste stappen	2021	366
Vinciane Despret	Wat zouden dieren zeggen als we ze …	2022	334
Laurence Devillairs	Een kleine filosofie van de zee	2023	144
Jared Diamond	Zwaarden, paarden en ziektekiemen	2000	465
Lisa Doeland	Apocalypsofie	2023	174
Sue Donaldson c.s.	Zoöpolis	2022	542
Karen Duve	Fatsoenlijk eten	2012	333
Stephen Emmott	Tien miljard :	2013	208
Kristoffer Hatteland Endresen	Het varken	2021	270
Ewald Engelen	De kanarie in de kolenmijn	2016	255
Erno Eskens	Een beestachtige geschiedenis van de filosofie	2015	478
Albert Faber	De gemaakte planeet	2018	300
David Farrier	Voetafdrukken	2020	334
Jonathan Safran Foer	Het klimaat zijn wij	2019	280
Charles A. Foster	Leven als een mens	2021	491
Bill François	De begaafde sardine	2020	219
Hannah Fry	Algoritmes aan de macht	2018	272
Erica Fudge	Huisdieren	2023	192
Mo Gawdat	Griezelig slim	2021	343
Amitav Ghosh	De vloek van de nootmuskaat	2023	367
Peter Godfrey-Smith	Buitengewoon bewustzijn	220	296
Jane Goodall	Het boek van hoop	2021	270
Dave Goulson	Stille aarde	2021	497
Pierre Hadot	De sluier van Isis	2022	392
Jonathan Haidt	Het rechtvaardigheidsgevoel	2021	461
Clive Hamilton	De provocerende aarde	2018	176
Yuval Noah Harari	21 lessen voor de 21ste eeuw	2018	448
Yuval Noah Harari	Homo Deus	2017	444
Yuval Noah Harari	Sapiens	2014	556
Donna J. Haraway	Als soorten elkaar ontmoeten	2023	480
Hal Herzog	We aaien ze, we haten ze, we eten ze	2011	326
Medard Hilhorst	Rachel Carson, op de bres voor de aarde	2022	224
Jan van Hooff	Gebiologeerd	2019	283
Melanie Joy	Waarom we van honden houden …	2021	247
Daniel Kahneman	Ons feilbare denken	2011	527
Daniel Kahneman e.a.	Ruis	2021	447
Erik Kaptein	Rechtsgelijkheid voor de natuur	2021	96
Ewoud Kieft	De onvolmaakten	2020	336
Michiel Korthals	Goed leven als aardbewoners	2023	311
Bruno Latour	Het parlement van de dingen	2020	192
Bruno Latour	Oog in oog met Gaia	2017	432
Bruno Latour	Waar ben ik?	2021	156
Bruno Latour	Waar kunnen we landen?	2018	132
Ton Lemaire	Onder dieren	2017	508
James Lovelock	Welkom in het Novaceen	2020	172
Anna Lowenhaupt Tsing	De paddenstoel aan het einde van de wereld	2021	429
Neil MacGregor	Leven met goden	2018	487
Andri Snær Magnason	Over tijd en water	2022	333
Stefano Mancuso	Bomen van de wereld	2022	222
Stefano Mancuso	De universele rechten van de plant	2020	133
Stefano Mancuso	Plantenrevolutie	2018	255
Stefano Mancuso	Reizend groen	2019	160
Charles Mann	De tovenaar en de profeet	2018	688
Emma Marris	Waarom wilde natuur niet meer bestaat	2022	368
Virginie Marris	Het wilde deel van de wereld	2021	224
Lieke Marsman	Het tegenovergestelde van een mens	2017	175
Jeffrey Masson	Het verborgen leven van boerderijdieren	2023	192
Eva Meijer	De soldaat was een dolfijn	2017	124
Eva Meijer	Vuurduin	2021	88
Eva Meijer	Zee Nu	2022	236
Koert van Mensvoort	Next nature	2019	240
Baptiste Morizot	Het levende laten opvlammen	2022	221
Desmond Morris	De kale aap	2018	271
Timothy D. Morton	Ecologisch wezen	2018	256
Jos de Mul	Kunstmatig van nature	2014	206
Hans Mulder	De ontdekking van de natuur	2021	256
Martha Nussbaum	Gerechtigheid voor dieren	2022	464
Esther Ouwehand	Dieren kunnen de pest krijgen. En dan?	2021	127
Henny van der Pluijm	Rechten en plichten van robots	2013	250
David Quammen	Zoönose	2020	562
Ben Rawlence	De boomgrens	2022	414
Maarten Reesink	Mens en dier	2021	374
Tom Regan	Pleidooi voor dierenrechten	2022	768
Jelle Reumer	Teveel	2020	96
Matthieu Ricard	Waarom ik mijn vrienden niet opeet	2015	351
Adam Rutherford	Een kleine geschiedenis van iedereen die …	2018	485
Adam Rutherford	Het boek over de mensheid	2019	264
Norbert Sachser	De mens in het dier	2019	247
Henry S. Salt	Dierenrechten en maatschappelijke vooruitgang	2021	119
Mounir Samuel	Jona zonder walvis	2022	191
Minocuhe Shafik	Samen	2021	272
Suzanne Simard	Op zoek naar de moederboom	2021	395
Carolyn Steel	Wat gaan we eten	2021	496
Anne Sverdrup-Thygeson	Op de schouders van de natuur	2021	270
Jan Terlouw	Natuurlijk	2018	64
Marianne Thieme	Groeiend verzet	2019	160
Chris D. Thomas	Erfgenamen van de aarde	2018	320
Valerie Trouet	Wat bomen ons vertellen	2020	296
Peter-Paul Verbeek	De grens van de mens	2011	144
Dirk Verhofstadt	In gesprek met Johan Braeckman	2021	416
Willem Vermaat	Waarom we geen hondenmelk drinken	2021	151
Janneke Vink	De open samenleving en haar dieren	2023	504
Roanne van Voorst	Ooit aten we dieren	2019	255
Frans de Waal	De bonobo en de tien geboden	2013	286
Frans de Waal	Een tijd voor empathie	2009	311
Frans de Waal	Mama's laatste omhelzing	2019	366
David Wallace-Wells	De onbewoonbare aarde	2019	363
Alan Weisman	Aftellen	2014	496
Alan Weisman	De wereld zonder ons	2007	359
Peter Wohlleben	Het verborgen leven van bomen	2016	222
Richard Wrangham	De goedheidsparadox	2021	491
Andrea Wulf	De uitvinder van de natuur	2016	572