Ewald Engelen

De schaduwelite voor en na de crisis :niets geleerd, niets vergeten
Amsterdam University press 2014, 248 pagina's - € 19,95

Lenen als E-book via bibliotheek.nl

Wikipedia: Ewald Engelen (1963) en Twitter

Korte beschrijving
De financiële sector heeft eigenlijk niets geleerd van de crisis die nu toch wel achter ons ligt – dat is in grote lijnen de inhoud van dit boek. In heldere taal wordt de aanleiding tot de crisis van ruim voor 2008 geschetst, alsmede de gevolgen van die crisis, niet in de laatste plaats voor de financiële sector zelf. De maatregelen om de financiële sector weer gezond te maken, worden uitgebreid besproken, maar ook de weerstand daartegen in financiële kringen en het succes van de lobby om niet werkelijk door te pakken nu de geesten daar rijp voor zijn. Lessen geleerd? Nou nee – eigenlijk niet, is des schrijvers conclusie in een alleszins leesbaar boek

Aankondiging op website uitgever
De gevolgen van de financiële crisis van 2008 zijn gigantisch geweest. Niet alleen voor de Nederlandse economie, de schatkist en de leefomstandigheden van honderdduizenden burgers, maar ook voor de sector zelf. De banken zijn nog slechts een schim van wat ze geweest zijn en de hoop van Amsterdam om als financieel centrum ooit nog eens Londen naar de kroon te steken is een ijdele droom gebleken.

In de twee decennia tot aan de crisis werd in Nederland een financieel waterhoofd gecreëerd dat mondiaal zijn gelijke niet kent. Met desastreuze gevolgen: toonaangevende banken die met geld van de belastingbetalers van de ondergang gered moesten worden, een dramatische toename van het aantal huishoudens met torenhoge hypotheekschulden en een alsmaar stijgende werkloosheid.

Desondanks probeert een hecht netwerk van bankiers, accountants, advocaten, trustboeren, lobbyisten, toezichthouders en een enkele verdwaalde politicus de geoliede geldmachine zoveel mogelijk te beschermen tegen in wetgeving verpakte volkswoede.

Dit boek gaat over hen: de schaduwelite, die niets heeft geleerd en niets is vergeten. En over de middelen - lobbyen, dreigen, chanteren, verwarren, spinnen, framen, verhullen, verdraaien, verzwijgen - die zij gebruikt om alles zoveel mogelijk bij het oude te laten.

"Ewald Engelen begrijpt hoe het werkt met de banken, hij is onafhankelijk, niet bang om te zeggen wat hij denk en hij schrijft het ook nog begrijpelijk op. " - Joris Luyendijk
Ewald Engelen

Ewald Engelen is hoogleraar financiële geografie aan de Universiteit van Amsterdam. Als columnist schrijft hij voor De Groene Amsterdammer, Follow the Money en De Correspondent.

Fragment uit 7. De ontwijkingsindustie
Redacties mochten dan nog steeds fiscalisten als Peter Kavelaars van Deloitte uitnodigen om te komen uitleggen 'hoe het nou echt zit' en ze toestaan dat te doen als de bijzonder hoogleraar die ze in deeltijd zijn en niet als de partner van het commerciële bedrijf die ze eigenlijk waren. Het Financieel Dagblad spant hierin de kroon. Ook al staan Siem Eikelenboom en Gaby de Groot die de Nederlandse ontwijkingsindustrie al jaren kritisch op de voet volgen, er op de loonlijst. De opinieredactie geeft fiscalisten en trustbestuurders al jaren ruim baan om de lof op de eigen ontwijkingsindustrie te zingen. Sinds 2010 heeft de krant uitsluitend voorstanders aan het woord gelaten, nimmer tegenstanders. Maar het grote publiek had al lang in de gaten dat dit preken voor eigen parochie was en begon te begrijpen dat wat er zich aan de Zuidas afspeelde, belastingverlaging voor multinationals en belastingverhoging voor burgers betekende.
Internationaal had Nederland weinig in de melk te brokkelen. De G20 van 2010 in Canada was de laatste waarvoor Nederland was uitgenodigd. Dus moest in ieder geval worden voorkomen dat de internationale aandacht voor de Nederlandse dubbelfunctie - doorsluisparadijs en schaduwbancair centrum, belastingontwijking en toezichtsontduiking - tot binnenlandse onrust zou leiden. Geen fictieve vrees. In een tijd van lastenverzwaringen en bezuinigingen kunnen goedbetaalde fiscalisten en advocaten die banken en multinationals helpen hun belastingplichten te ontwijken, immers op weinig electorale sympathie rekenen. Een partij als Groen Links en de SP, en ngo's als Oxfam-Novib, Somo en Tax Justice aasden op buitenlandse affaires om daarnaast binnenlands stampij te maken. (pagina 189)

Terug naar Overzicht alle titels

Evgeny Morozov

Om de wereld te redden, klik hier 
De Wereld 2014, pagina's - € 24,95

Oorspronkelijke titel: To save everything, click here (2013)

Wikipedia: Evgeny Morozov (1984) en zijn website

Korte beschrijving
In de samenleving bestaat een sterk geloof in de positieve waarde van het internet en andere technologieën. In dit boek, dat zeer polemisch is geschreven, wordt dat geloof krachtig aan de kaak gesteld. De auteur, die verbonden is aan de Stanford Universiteit in Californië en zichzelf 'digitale ketter' noemt, verdedigt in dit goed leesbaar geschreven boek dat niet iedere innovatie een verbetering is. Het boek, dat een Nederlandse vertaling is van een spraakmakend Engels werk, ligt op het raakvlak van technologie, politiek, filosofie en sociale vraagstukken. Daarmee heeft het boek een veelzijdig karakter. De opvattingen van de auteur, die tevens vele publicaties op zijn naam heeft staan, zijn uitdagend en niet vanzelfsprekend. Het boek is geschikt voor een ieder die verder wenst na te denken over vraagstukken op het gebied van technologie en samenleving..

Tekst op website uitgever
Dit keiharde boek stelt dat mensen slaven geworden zijn van de apparaten waarmee ze communiceren. Het is scherpzinnig en prachtig geschreven; of u het met Morozov eens bent of niet, hij zet u flink aan het denken.Richard Sennett In Silicon Valley denken ze dat alle problemen op te lossen zijn - en dat is volgens Evgeny Morozov een groot probleem. "Het internet" is niet overal de oplossing voor. Morozov behandelt in dit boek de belangrijkste kwesties rondom digitale technologieën, privacy en politiek. Hij ontmaskert valse voorstellingen en naïeve opvattingen. Het denken dat het internet uniek is en dat techniek een eigen wil heeft, haalt hij overtuigend onderuit. Hij is geestig, snel, actueel en keihard. Door velen wordt Morozov gezien als de jongste en belangrijkste criticus van de vooruitgang en het internetoptimisme - een moderne Voltaire.Om de wereld te redden, klik hier is een klassiek werk voor filosofen, beleidsmakers, ondernemers, wetenschappers en iedereen die de democratie een warm hart toedraagt.

Fragment uit hoofdstuk negen. Slimme apparaten, domme mensen
Radio's, rupsen en lampen
Wij mensen leiden geen elegante, door ingenieurs ontworpen levens, goed vormgegeven en na technische tests aangepast om imperfecties te verwijderen. In plaats daarvan hebben we concurrerende verplichtingen en gecompliceerde levenslopen. We doen vanwege trots, altruïsme of patriottisme vaak dingen die niet in ons belang zijn. We reageren niet op prikkels - of we omarmen de prikkels zozeer dat we nergens anders meer op reageren. We leven in een wereld die sterk en stabiel lijkt, maar die dat niet blijkt te zijn. Veel van wat we gewoon zijn te doen, is slecht voor de planeet, voor onze buren, voor de tieners ineen fabriek in Cambodja, voor de kwartels in Tadzjikistan of voor een nog onbekende gemeenschap die haar verzet tegen onze manier van leven begint te benoemen.
Onze wereld zit vol conflicten en tegenstellingen - vaak is dat goed, want het zorgt ervoor dat niet één groep de hegemonie te lang bezit - en onze wetten zijn per definitie niet volmaakt en behoeven constante herziening en herinterpretatie. Al onze acties hebben onvoorspelbare consequenties, maar in plaats van uit deze netelige situatie weg te vluchten, moeten we proberen onze sociale en politieke structuren aan te passen. We worden gemakkelijk misleid door verschillende technologieën - zelfs de meest simpele. We herkennen zelden dat het gebruik ervan slechts mogelijk is door enorme sociotechnologische systemen, zoals de watervoorziening en tegenwoordig de cloud, die meestal onzichtbaar blijven. (pagina 343-344)

Youtube: Evgeny Morozov: The Risks of Advanced Information Technology (1:07:49)



Tegenlicht: Het einde van de internet-utopie  (26-9-2011) (60 min.)

Terug naar Overzicht alle titels

Arthur Gotlieb

Operatie 'werk Arthur de deur uit' : dagboek van een ongewenste werknemer
(onder redactie van Joep Dohmen & Jeroen Wester)
Bertram+De Leeuw Uitgevers 2014, 315 pagina's - €18,95

Lenen als E-book via bibliotheek.nl

Wikipedia: klokkenluider

Korte beschrijving
Arthur Gotlieb (1963-2014) werkt jarenlang met veel toewijding en plezier bij de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Taak van de NZa is het toezicht houden op de zorgsector waarin jaarlijks 90 miljard euro omgaat. Zo rond 2007 verandert de cultuur bij Gotliebs werkgever en Gotlieb krijgt aanvaringen, voelt zich miskend en men wil hem eruit hebben. Dat gaat ver, is psychisch ingrijpend en Gotlieb besluit begin 2012 er een verslag van te maken, daarbij gebruikmakend van zijn eerdere aantekeningen. Een uitgebreid bezwaarschrift tegen zijn beoordeling en de behandeling op zijn werk schokt zijn managers. Hij wordt een klokkenluider tegen wil en dank. Geïntimideerd, vernederd en psychisch geterroriseerd, pleegt hij in januari 2014 zelfmoord. In overleg met Gotliebs familie bewerkten de auteurs (redacteuren van NRC Handelsblad die een reeks artikelen over de zaak schreven) het bezwaarschrift tot dit boek en voegden er inleidende en afsluitende hoofdstukken aan toe. Met lijst van gebruikte afkortingen en personen- en zakenregister. Onthutsend, dit 'dagboek van een ongewenste werknemer' dat veel aandacht in de media kreeg. Het tv-programma Zembla wijdde in september 2014 een aflevering aan de zaak Gotlieb..

Tekst van website uitgever
“Ik zit in een situatie die zo absurd is, dat ik mij gedeisd houd. Vóór alles ben ik geschrokken van hoe slecht mensen kunnen zijn. Mijn verontwaardiging probeer ik te bedwingen. Als je toegeeft aan je boosheid, ga je lijken op datgene waartegen je vecht.”

Jarenlang werkt Arthur Gotlieb (1963) met veel plezier bij de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), de toezichthouder die de besteding van 90 miljard euro in de zorg bewaakt. Een toegewijde en zorgvuldige ambtenaar, maar ook een begaafd fotograaf en pianospeler. Een intelligente, gevoelige man met een scherp observatievermogen. De cultuur op zijn werk verandert. Hij voelt zich niet meer gewaardeerd. Sterker, hij wordt genegeerd, tegengewerkt en buitengesloten. Ze willen hem kwijt, is zijn stellige overtuiging.

Arthur besluit zich te verzetten. In een uniek, uitgebreid en minutieus onderbouwd bezwaarschrift tegen zijn beoordeling legt hij op overtuigende wijze de schokkende acties van zijn managers vast. Hij wordt een klokkenluider tegen wil en dank. Begin 2014 pleegt Arthur zelfmoord. Met zijn verhaal staat Arthur symbool voor de ongewenste werknemer van vandaag.

Citaten uit een column/analyse van Marc Chavannes
Arthur Gottlieb verdient een monument. Zijn nagelaten beschrijving van de gang van zaken binnen de Nederlandse Zorgautoriteit hoort besproken te worden op alle jaarlijkse heidagen van deze tijd van het jaar in heel ambtelijk Nederland worden gehouden. Dit gaat over ons.
() Gotlieb's levenswerk is een haarscherpe MRI van de 'zorgmarkt'.  Een zedenschets van de typisch Nederlandse, door managementmodes en ons-kent-ons congressen gevormde kleine wereld die goed voor zichzelf zorgt en graag spreekt over de mondige patiënt. Kostenbewust als eerstelijns mantra, maar roekeloos in de opeenvolging van vernieuwingen. Met een gebrek aan vastgelegde of gedeelde normen, zoals blijkt in Gotliebs bericht van het front.

Lees ook: Marc Chavannes. Niemand regeert (2009)

Fragment uit 2. De krant in actie
Op deze manier komen wij, journalisten van NRC Handelsblad, in het bezit van Arthurs verweerschrift en alle onderliggende documenten. De krant heeft ervaring met klokkenluiders. Daarbij is voorzichtigheid geboden. Vaak gaat het om mensen met een arbeidsconflict en soms blijkt er een heel ander probleem te spelen dan datgene wat de klokkenluider meldt. De vraag is steevast of hetgeen gemeld wordt klopt en of het maatschappelijk relevant is. Is deze meneer of mevrouw betrouwbaar, een querulant, een fantast, een terechte klager of een combinatie hiervan?

  Wij onderzoeken de zaak en lezen het bezwaarschrift van Arthur. Zoiets hebben we nooit eerder gezien; liefst zeshonderd pagina's vertellen het verhaal van iemand die beetje voor beetje gekraakt wordt door zijn managers, gecombineerd met een gedetailleerde beschrijving van een reeks misstanden binnen de Nederlandse Zorgautoriteit. Het bezwaarschrift heeft bovendien een indrukwekkend notenapparaat. Elke pagina bestaat voor een derde uit verwijzingen naar e-mails, rapporten, film- en geluidsfragmenten. Als een proefschrift. Beschuldigingen worden onderbouwd met interne stukken. (pagina 18)

Terug naar Overzicht alle titels

Jan Schuurman Hess

Voettocht naar het hart van het land : hoe sociaal en democratisch zijn we nog?

Atlas Contact 2014, 301 pagina's - € 19,99

Lenen als E-book via bibliotheek.nl

Korte beschrijving
Jan Schuurman Hess (1956) schreef als journalist voor de Belgische krant De Morgen. Als lid van de PvdA en voor die partij werkzaam als redacteur vraagt hij zich af hoe sociaal en democratisch Nederland nog is. Hij wil dat te weten komen door met mensen te spreken die niet zo gauw als gast zullen worden uitgenodigd in een tv-programma als De Wereld Draait Door. Wat zijn hun ergernissen, hun dromen, hun verhalen? 'Om het te achterhalen ga ik op stap, tegen de geest en het tempo van de tijd in: te voet, twee dagen per week twee jaar lang door het hele land.' Tijdens zijn voettochten – ondersteunt door de Wiardi Beckman Stichting – ondervraagt hij toevallige passanten. In een soepel leesbare stijl constateert Schuurman Hess dat alle lagen van het openbaar bestuur te veel van bovenaf zijn georganiseerd en te weinig rekening houden met de behoeften vanuit de samenleving. Dat leidt tot een grotere sociale en economische tweedeling, met aan de ene kant mensen die gebukt gaan onder zware lasten en aan de andere kant een groep die profiteert van diezelfde mensen..

Tekst op website uitgever
Burgers zijn teleurgesteld in de politiek. `Gewone mensen voelen zich door bestuurders in de steek gelaten of zelfs verraden. Het zijn bekende uitspraken.
Maar wat is er nou precies aan de hand in ons land? Om daar achter te komen trok Jan Schuurman Hess de wandelschoenen aan en liep twee jaar lang door Nederland. Van de Hedwigepolder tot aan de Wadden, van de Eems tot aan het drielandenpunt. Onderweg sprak hij talloze burgers, huisvrouwen, kostwinners, bejaarden en tieners; leraren, mantelzorgers, vissers en fabrieksarbeiders. En een orgeldraaier. Hij noteerde de ergernissen en de dromen van jong en oud, rijk en arm in de steden en op het platteland.

Wat gaan we doen om de kloof tussen hoog- en lager opgeleiden niet nóg groter te laten worden? Hoe zorgen we ervoor dat straks de helft van Nederland niet buiten boord valt, omdat werk en inkomen steeds minder vanzelfsprekend zijn? Kortom, hoe sociaal zijn we nog? De antwoorden zijn te vinden in de gesprekken onderweg.

Fragment uit Vooraf
Hoe kunnen zulke dingen gebeuren? Wat is er aan de hand wanneer het politici aan macht en gezag ontbreekt om een oplossing voor eenvoudige problemen te verzinnen? Wat is er aan de hand wanneer een school met vele duizenden leerlingen verzandt in organisatorische chaos, waarvan de verhalen van mijn zoon en zijn vrienden dagelijks getuigen?
 De partij van de Arbeid krijgt bij verkiezingen, keer op keer, de rekening gepresenteerd. De boodschap van de partij: opkomen voor eenvoudige mensen, voor gelijke rechten en gelijke kansen, staat meer en meer op gespannen voet met de decadentie in het openbaar bestuur en in de samenleving. Gaat het niet vaak om het eigenbelang, om ijdelheid en macht, niet alleen in het gemeentehuis maar ook in de grote zorginstellingen, in de scholen, in al die publieke diensten die in de voorbije decennia zijn geprivatiseerd en verzelfstandigd.  
  Er is nog iets anders. De wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog heeft niet alleen geleid tot een enorme vrijheidsdrang maar ook tot algemene toepassing van nieuwe technologieën. Gezinnen bezitten twee, drie auto's, vliegverkeer wordt steeds goedkoper. De computer en het internet veroorzaken een maatschappelijke revolutie. Lekker jezelf zijn is al enkele generaties ene levensmotto, en tegelijk maken steeds meer mensen geen deel uit van die economische en sociale dynamiek.

  Zijn er meer Hedwigpolders in Nederland? Zijn er meer kinderen waarvoor het schoolsysteem niet past? En hoe wordt geld verdiend in het land? Wie vaart wel en wie valt buiten de boot? Hoe ziet het land er eigenlijk uit? En wat is de actualiteit en betekenis van de sociaaldemocratie? Wat zijn de ergernissen, de verhalen en dromen van mensen die je niet ziet in De Wereld Draait Door? Wat zijn de stemmen van de mensen die al slapen wanneer Pauw en Witteman de luiken van hun praathuisje openen, omdat zij de volgende ochtend om vijf uur opstaan en om zes uur naar het werk gaan? Die vragen dringen zich bij mij op, elke dag opnieuw? Wat te doen?  (pagina 10-11)

Fragment twee
Een van de vrijwilligers schuift aan. Hij probeert hier de draad van zijn leven weer op te pakken. Een paar jaar geleden was hij nog kraanmachinist in de Rotterdamse haven maar bij een reorganisatie verloor hij zijn werk. Na het faillissement van zijn volgende baas in Bergen op Zoom verloor hij niet alleen zijn werk maar ook de moed om door te gaan. Hij heeft zijn huis te koop gezet. 'Met 37 jaar kan het toch niet zo zijn dat je geen kant meer op kunt,' vraagt hij. Helpt het UWV dan niet, vraag ik. Hij haalt zijn schouders op. 'Het UWV is een computer. Het bestaat niet.' (pagina 270)

Korte aankondiging in Trouw (6-9-2014)
PvdA-lid Jan Schuurman Hess trok met steun van het wetenschappelijk bureau van zijn partij, de Wiardi Beckman Stichting, twee jaar lang te voet door Nederland op zoek naar 'burgers die teleurgesteld zijn in de politiek'. De Zeeuw wilde weten waar de schoen wringt, sprak met allerlei mensen, en peilde 'hoe sociaal en democratisch we nog zijn'.  In zijn boek belooft hij antwoord op de vraag wat de politiek te doen staat.

'Te voet heb je alle tijd voor een goed gesprek'
Een item uit een programma van Omroep Zeeland (2:38) geplaatst 3 september 2014


Opmerking
Dit boek is vooral ook bedoeld voor politici die niet snappen dat mensen geen begrip hebben voor hun voorstellen om Nederland 'beter te maken'. Ook interessant voor politici die niet begrijpen waarom er geëxperimenteerd moet worden met ons democratisch proces (zoals een G1000).

Lees vooral ook: Pleidooi voor populisme van David Van Reybrouck uit 2008
En lees ook: De brievenbus van mevrouw De Vries : gekmakende post van onze (semi)overheid van Stephan Steinmetz (2013)

Lees ook een column, waarin dit boek voorkomt: Naar het hart van het land (Brabants Dagblad, 4 oktober 2014)

Artikel: Het UWV - Is een computer. Het bestaat niet.' (september 2014)

Terug naar Overzicht alle titels

Arnold Heertje 2

Economie
Prometheus/Bert Bakker 2014, 357 pagina's - € 19,95

Wikipedia: Arnold Heertje (1934-2020)

Korte beschrijving
De auteur heeft een aantal bekende studieboeken over de economie op zijn naam staan. In dit werk zijn de economische inzichten aangevuld met de nieuwste ontwikkelingen. Uiteraard komen alle basisprincipes van de economische wetenschap aan bod. De auteur geeft aan dat handelen langs alleen economische richtlijnen niet automatisch leidt tot welvaart, welzijn en geluk. Het opofferen van een deel fraaie natuur voor een zeer winstgevende industrie is niet per definitie een gewenste vooruitgang. Uitvoerig wordt ingegaan op de rol van banken, Europa en het ingrijpen van politici om de economie een gewenste richting te sturen. Uiteraard is er aandacht voor de noodzakelijke integriteit in bestuur en uitvoering. Het boek geeft een goed overzicht van de stand van zaken in het economisch denken en handelen. Daarnaast zijn er voldoende aanwijzingen voor verdere zelfstudie. Met registers op namen en zaken.

Fragment uit het Voorwoord
Er waart een misverstand door Europa. Het misverstand dat het in de economie uitsluitend gaat om geld. Tot het ontstaan en in stand houden van dit misverstand leveren economen zelf een belangrijke bijdragen. De gedachte dat economische gezichtspunten in geld moeten worden uitgedrukt, wordt door velen van hen onderschreven. En niet alleen door bedrijfseconomen, die van nature niet geneigd zijn over de grondslagen van hun vak na te denken, maar zich in dienst stellen van het streven naar winst en het opvoeren van de rendementen van ondernemingen. Zij beseffen niet voldoende dat het maken van winst veeleer te danken is aan de creativiteit van technici dan aan economen. Bedrijfseconomen en accountants doen zelden meer dan achteraf registreren waarom het in het verleden verkeerd is gegaan. Maar ook de algemene economen vervallen in de fout de economische kant van de maatschappelijke verschijnselen te beperken tot een financiële calculatie. Zij menen buiten het terrein van de economie te treden, indien deze werkwijze niet meer mogelijk is. Als de economen zelf al moeite hebben met het uitgangspunt van hun wetenschap, dan neemt men buitenstaanders nauwelijks kwalijk dat zij menen dat de economie in onze samenleving beperkt is tot het meten der dingen in geld. Bovendien zijn  buitenstaanders en ingewijden al zo lang gewend om te gaan met geld en in geldprijzen  te rekenen dat het een tweede natuur is geworden. Dat deze gewoonte tot ingrijpende maatschappelijke misrekeningen leidt is een inzicht dat niet van de ene op de andere dag gemeengoed is. (pagina 13-14)

Lees ook: Echte economie : een verhandeling over schaarste en welvaart en over het geloof in leermeesters en lernen (uit 2006)

Terug naar Overzicht alle titels

Waarom Piketty lezen?

Waarom Piketty lezen? : 49 reflecties op 'Kapitaal in de 21e eeuw' (red. Robert Went)
Amsterdam University Press 2014, 226 pagina's - € 17,95

Lenen als E-book via bibliotheek.nl

Robert Went (1955) publiceert wekelijks een overzicht van zijn meest interessante tweets (@went1955)

Thomas Piketty. Kapitaal in de 21e eeuw

Korte beschrijving
'Kapitaal in de 21ste eeuw'* van Thomas Piketty geeft op basis van statistisch materiaal een overzicht van de vermogensverdeling in de wereld. De centrale stelling is dat als het rendement op vermogen hoger is dan de economische groei de houders van vermogen steeds rijker worden en de vermogensverdeling steeds schever wordt. Het boek van Piketty is 700 pagina's dik, wordt goed verkocht maar vaak niet uitgelezen. Robert Went heeft 49 artikelen samengebracht van verschillende auteurs die allemaal reageren op het boek van Piketty. Door deze stukken te lezen, krijgt de lezer een goede indruk van de actuele discussie die woedt om Piketty's analyse. Belangrijke onderwerpen daarbij: belasting op vermogen en arbeid, de (on)wenslijkheid van hoger erfrecht, wenselijke inkomens/vermogensverhoudingen. De lezer krijgt een goed overzicht van de discussie die in Nederland onder andere invloed zal hebben op het nieuwe belastingstelsel. Voor de echt geïnteresseerde lezer een aansporing het boek van Piketty helemaal uit te lezen..

Tekst op website uitgever
In de Verenigde Staten wordt zijn snelle opkomst vergeleken met die van The Beatles en is hij gekscherend de Justin Bieber van de economie genoemd. De Franse econoom Thomas Piketty verdeelt met zijn vuistdikke boek van 1,2 kilo 'Capital in the 21st Century' economen, journalisten en politici in Pikettystas en anti-Pikettystas.

Inmiddels zijn al meer dan 500.000 exemplaren van 'Capital' verkocht, en in veel landen, waaronder Nederland, moet de vertaling nog verschijnen. Piketty is hot op blogs, websites en twitter, waar honderden commentaren en beschouwingen zijn verschenen. Dit boek biedt onder meer een selectie uit de interessantste en grappigste stukken die over 'Capital' en zijn auteur zijn gepubliceerd. Om naast het boek te lezen. Of om er in elk geval over mee te kunnen praten.

Uit eigen land schrijven:
Esther Bijlo (Trouw), Hella Hueck (RTL Nieuws), Bas Jacobs (hoogleraar openbare financiën en economisch beleid EUR), Maarten Schinkel (NRC), Sheila Sitalsing (freelance journaliste voor o.a. de Volkskrant), Hans Stegeman (hoofd internationaal onderzoek Rabobank), Martin Visser (De Financiële Telegraaf) en Bas ter Weel (onderdirecteur Centraal Planbureau) speciaal voor dit boek een bijdrage over Piketty. Robert Went, volgens De Correspondent 'de best geïnformeerde econoom van Nederland', selecteerde de stukken en schreef de inleiding.

"Van links tot rechts wordt ongelijkheid geproblematiseerd. Maar om van een gevoel van onbehagen naar een geïnformeerd standpunt te komen, zijn data en analyses nodig. Piketty levert een standaardwerk af. Mijn wens is dat hij zijn scherpzinnigheid gebruikt om ook de ongelijkheid in ontwikkelingslanden te duiden. Deze bundel bewijst trouwens dat er geen Frans monopolie op scherpzinnigheid is, Robert Went heeft ook denkers van Nederland uitgedaagd. U, ik en Piketty zelf kunnen daar wijzer van worden!" - Lilianne Ploumen, minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.

Klik hier voor de inhoudsopgave

Fragment uit de Inleiding
Datzelfde gebrek aan aandacht voor ongelijkheid zag je terug in beleidskringen en in internationale organisaties. Zo bracht ik enkele jaren geleden, tijdens het odnerzoek voor het WRR-rapport Minder pretentie, meer ambitie (2010) over de toekomst van ontwikkelingshulp, met collega Peter van Lieshout een bezoek aan Branko Milanovic bij de Wereldbank. Hij was de deskundige daar over ongelijkheid, we hadden zijn werk goed gelezen en hadden daar een hoge pet van op. Onze expert bleek op een klein achteraf kamertje weggestopt te zijn, en vertelde dat hij binnen de bank een marginale positie bekleedde. Zijn homepage op de site van de Wereldbank was nauwelijks te vinden, er was weinig waardering voor zijn onderzoek. Ongelijkheid was binnen de bank, met een understatement, geen prioriteit.
  Maar dat is snel veranderd. Als gevolg van de crisis en de in veel landen toegenomen inkomensverschillen - ongeveer driekwart van de wereldbevolking woont volgens de Verenigde Naties nu in een land waar dit het geval is -, is ongelijkheid een belangrijk thema geworden. De paus, de Amerikaanse president Obama, het Internationaal Monetair Fonds, de Wereledbank, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, het World Economic Forum en anderen noemen het een of zelfs hét kernprobleem voor deze tijd. En Milankovic? Die is inmiddels weg bij de Wereldbank en een internationale autoriteit over ongelijkheid. Hij reist de hele wereld af om presentaties te geven en aan conferenties deel te nemen, en twitterde onder andere vanaf een conferentie over ongelijkheid in het Vaticaan. Het boek van Piketty heeft de opkomende aandacht voor ongelijkheid een enorme boost gegeven: het is het juiste boek op het juiste moment. (pagina 14-15)

Andere titels
Thomas Piketty. Kapitaal in de eenentwintigste eeuw (2014)
Victor Broers. Thomas Piketyty's Kapitaal : samengevat in Nederlands perspectief (2014)
Willem Vermeend. Arm & rijk in Nederland : hoe het echt zit met inkomen en vermogen (2014)
Paul de Grauwe. De limieten van de markt : de slinger tussen overheid en kapitalisme (2014)
Wouter van Bergen & Martin Visser. De kleine Piketty : het kapitale boek samengevat (2014)

Terug naar Overzicht alle titels

Klaas Mulder

Pakkenproletariaat
ISVW 2014, pagina's - € 24,95

Korte beschrijving
De schrijver, naast publicist ook docent filosofie aan de hogeschool in Utrecht, probeert met zijn boek invulling te geven aan de wijze waarop het nieuwe tijdperk na de financiële crisis dient te worden ingericht. Zowel de algehele economie, het onderwijs en de samenleving als geheel komen aan bod. In het eerste deel wordt aan de hand van diverse theorieën en praktijkvoorbeelden uit het recente verleden ingegaan op de wijze waarop de rijkdom in zijn algemeenheid voor de werkende klasse en de witteboordensector in het bijzonder toenam tijdens de intrede van de automatisering begin jaren zestig. In het tweede deel wordt onder meer stilgestaan bij de inrichting van een efficiënte economie, zinvol werk en worden modellen besproken voor waardecreatie. In het derde en laatste deel wordt ingezoomd op onderwijs. Ondanks de vele theoretische en filosofische uiteenzettingen leest het boek goed weg. Het geeft je stof tot nadenken en wil onder meer beleidsbepalers aanzetten tot nieuwe ideeën op het gebied van aanpak van werkeloosheid en waardecreatie.

Fragment uit Genoeg!
Ik heb nogal wat van u gevraagd. Ik heb ruim de tijd genomen om uit te leggen waarom ik niet verwacht dat er de komende jaren ene regering zal komen die iedereen weer aan het werk krijgt. Niet omdat politici niet competent zijn, maar omdat de economie ene keerpunt heeft bereikt waardoor die volledige werkgelegenheid volledig onrealistisch is.
Ik realiseer me heel goed - ook uit eigen ervaring (Ik was in de jaren 80 twee keer twee jaar werkloos) - dat het een persoonlijk drama is als je geen werk kunt vinden. Maar ik stel voor dat we dat probleem als een verdelingsvraagstuk gaan beschouwen. We kunnen allemaal een prachtig, rijk leven hebben als we een dag of drie per week de dingen doen die we moeten doen. Dan kan het leven zijn waar fervente consuminderaars van dromen, een leven waarin we afzien van materiële geneugten en economische groei, maar het hoeft niet. Als er manieren zijn om op een frisse, rechtvaardige manier onze welvaart te verhogen zou ik niet weten waarom we dat moeten laten. Maar ik denk dat we snel moeten ophouden met geloven in de illusie dat we allemaal weer fulltime kunnen werken. En we moeten al helemaal niet verwachten dat we dat herstel van de werkgelegenheid zouden kunnen bereiken door de publieke sector als aanjager van de economie te gebruiken. (pagina 229)

Toelichting op website ISVW
Nu een miljoen mensen op zoek zijn naar meer of ander werk en honderdduizenden studenten zich voorbereiden op de arbeidsmarkt wordt het tijd om het eerlijk te zeggen: er is geen werk, en het komt er ook niet aan. In zijn boek Pakkenproletariaat schetst Klaas Mulder het onafwendbare verval van de witte-boordensector en het ontstaan van een klasse van hooggeschoolde werklozen. Meer scholing is geen oplossing. Niet het terugdringen van schooluitval, maar het beter voorbereiden van jongeren op de schorteneconomie is nodig om de lont uit het kruitvat te halen.

Klik hier voor meer (inclusief een Vimeo-filmpje)

Enkele citaten uit interviews met Klaas Mulder

Zijn veel banen niet ook een soort doggy balls, vraagt Mulder zich af in het onlangs verschenen Pakkenproletariaat. In zijn lezenswaardige boek voorspelt hij dat de automatisering de toch al kunstmatig hoog gehouden werkgelegenheid in de witteboordensector gaat wegvagen, met als gevolg geen hordes lompen-, maar pakkenproletariaat. 'We hebben momenteel ontegenzeggelijk een tekort aan werk, maar we hebben geen tekort aan eten', schrijft Mulder. 'Er zijn dan twee opties: geef het eten zonder dat ervoor hoeft te worden gewerkt (bijvoorbeeld in constructies als het basisinkomen) of bedenk werk om mensen bezig te houden. Deze doggy ball jobs leveren economisch helemaal niets op, maar geven ons een gevoel van nuttigheid.'

() Hoezeer politieke partijen het tij ook proberen te keren met de bezweringsformule 'banen, banen, banen', Mulder denkt dat de huidige werkloosheid slechts het begin is. In de toekomst zullen productieve sectoren als industrie en landbouw banenbronnen blijven, maar de kans is groot dat de werkgelegenheid verder zal teruglopen door automatisering en globalisering. Banen zullen er ook blijven in wat Mulder de 'schorteneconomie' noemt: noodzakelijk werk zoals dokters, kappers, loodgieters en schoonmakers dat ook in de toekomst niet (volledig) geautomatiseerd of verplaatst kan worden.

()Mulder zelf pleit voor een tweede oplossing: minder werken en arbeid eerlijker verdelen. De in 1930 door de econoom John Maynard Keynes voorspelde 15-urige werkweek is dankzij automatisering nu mogelijk of zelfs onontkoombaar, denkt Mulder. 'Misschien moeten we beginnen met vast te stellen dat we al bijna ene 15-urige werkweek hebben, alleen heel ongelijk verdeeld. Sommige mensen hebben een baan voor vijf dagen in de week, anderen zijn werkloos. Dat is de pijnlijkste boodschap van mijn boek: we moeten ons afvragen of het tweeverdienerschap wel past in een tijd waarin zo veel nulverdieners bestaan.'

(VK, 24 juli 2014 'De 15-urige werkweek kan, ze is er al')

Mulder verwijst impliciet naar een boek van vader en zoom Skidelsky. Hoeveel is genoeg? : geld en het verlangen naar een goed leven (2013)

Nee, stelt Mulder, het zal nooit meer worden zoals het afgelopen decennia was. "We hebben een economie gekend van uitbuiten, uitputten, en uitstellen. We hebben de lagelonenlanden gebruikt om bijvoorbeeld onze goedkope kleding te maken die wij voor goed geld door verhandelden. We hebben onze grondstoffen in rap tempo uitgeput: gas, hardhout, vissen uit de diepzee, alles raakt op. En we hebben veel geleend geld de economie in gepomp. Weet je wat de essentie van lenen is? Lenen is niet anders dan de meeropbrengsten van toekomstige generaties naar voren halen en nu al uitgeven. We lenen altijd van onze kleinkinderen."

(Trouw 17 juni 2014 - Witte boord is de nieuwe proletariër)

Artikel: Zevenhonderdduizend werkzoekenden komen niet vanzelf weer aan het werk (april 2015)

Terug naar Overzicht alle titels