Maja Göpel 2

Waarden : kompas voor de toekomst
Pluim 2025, 173 pagina's - € 23,99

Oorspronkelijke titel: Werte : ein Kompass für die Zukunft (2025)

Wikipedia: Maja Göpel (1976)

Korte beschrijving
Een verdiepend en geëngageerd essay over hoe inzicht in maatschappelijke waarden de mens kan helpen om toekomstige uitdagingen aan te gaan. Maja Göpel onderzoekt de oorsprong en ontwikkeling van onze waarden, en hoe deze vormgeven aan burgers en maatschappij. Ze onderscheidt daarbij drie pijlers: vrijheid, solidariteit en rechtvaardigheid. Göpel stelt dat deze waarden in de huidige tijd steeds meer op het individu gericht zijn in plaats van op de gemeenschap. In het boek benadrukt ze het belang van collectieve actie voor een goed functionerende democratie, en onderzoekt of het herzien van de essentie van onze waarden ons kan helpen om toekomstige uitdagingen aan te gaan. Intelligent en onderzoekend geschreven. Vooral geschikt voor een geoefende lezersgroep. 

Maja Göpel (Bielefeld, 1976) is een Duitse politiek econoom en expert op het gebied van duurzame veranderingen in de samenleving. Ze is lid van onder andere de Club van Rome en was secretaris-generaal van de German Advisory Council on Global Change en onderzoeksdirecteur van The New Institute in Hamburg.

Tekst op website uitgever
Hoe bied je de crises van deze wereld het hoofd? Om die vraag te beantwoorden duikt Maja Göpel in de geschiedenis van onze waarden. Waar komen ze vandaan, en hoe hebben ze ons als burgers gevormd? Waaraan kennen we gewicht toe? Göpel identificeert drie pijlers: vrijheid, solidariteit en rechtvaardigheid. Alleen zijn we die waarden meer en meer op het ‘ik’ gaan betrekken, en minder en minder op het ‘wij’. Om onze democratie te laten functioneren is het noodzakelijk om gezamenlijk op te trekken. Kunnen we de uitdagingen van de toekomst het hoofd bieden door de essentie van onze waarden opnieuw te onderzoeken?

Fragment uit 5. Leefbaar fatsoen
Als daarentegen de leidinggevende posities alleen nog maar bekleed worden door mensen die voor een winner-takes-all-economie zijn opgeleid, dan gaat het zicht op de ware toegevoegde waarde achter de geldwaarden verloren - en het begrip voor waardigheid en waarden al net zo. Deze trend, die al heel goed gedocumenteerd is in de gezondheidszorg, is ook in andere sectoren terug te vinden. Hoewel bijvoorbeeld het Britse bedrijf OSR, dat in Duitsland vluchtelingenopvangcentra exploiteert, een jaarwinst van 26 miljoen euro boekt, berichten voormalige werknemers over vacatures, slecht eten en hoge kostendruk: 'De vluchteling wordt niet als mens waargenomen, maar slechts als factureerbare post.' De motivatie zou zijn: 'Rijk worden met vluchtelingen.'
  Het is tijd om klip-en-klaar te benoemen dat welvaart alleen op betrouwbare en duurzame wijze veiliggesteld kan worden als we mensen en hun behoeften loskoppelen van de narratieven van economische vertekening en technische almacht. Als we met cijfers en verhalen beschrijven die ons als levende wezens met lichamen zichtbaar maken, van wie de gezondheid afhankelijk is van schone lucht, schoon water, gezonde voeding, te verdragen temperaturen en goede, vitale relaties met andere levende wezens. We hebben een enorme kans op een duurzame welvaartsformule als we de technologische doorbraken van onze tijd in dienst stellen van levende systemen en hun regeneratie - in plaats van ze te willen vervangen omdat ze onvolmaakt zijn. Daartoe hebben wij vandaag de dag nog de vrijheid.
  In perioden van grote veranderingen onderhandelen we over wat het nieuwe normaal kan worden. Niet voor niets bieden wetenschappelijke benaderingen altijd meerdere scenario's aan, elk met een andere afloop en daarom met verschillende maatregelen om daar te komen, In de manifesten van de techjongens zijn er niet meerdere mogelijke paden, maar er is een uitgestippelde dag van morgen die vooral voor henzelf bedoeld is. De gigantische ecologische impact van hun reële experimenten stelt inmiddels het energie- en waterverbruik van hele landen in de schaduw en toch zou daar de vooruitgang liggen - alleen omdat er binnenkort eindeloos goedkope energie en technische compensatie voor overleden levende wezens zou zijn? Momenteel leidt de snelgroeiende energiebehoefte ertoe dat fossiele concerns een wedergeboorte beleven en de goudkoorts van de kortetermijnwinst gebruiken om hun invloed op het mediadiscours uit te bouwen, het liefst met beweringen dat 'de bevolking' geen klimaatbescherming wil, of middels populistische krachten, die van de bestaansvoorwaarden van de toekomst een levensstijloorlog van het heden maken. Door middel van narratieven en wereldbeelden worden mogelijkheidsruimten gevormd en regels gelegitimeerd.
  Momenteel is er een trend gaande om reactionair gedrag als een natuurwet uit te leggen, omdat 'woke' thema's en een te extreme klimaatbeweging dat nu eenmaal uitlokken. Ook hier geldt dat experts de waargenomen trends ofwel kunnen benoemen ofwel kunne neerzetten als onvermijdelijke gebeurtenissen. De zogenaamde triggers en pijnpunten die onze debatten naar verluidt zo vaak aanwakkeren, laten in eerste instantie namelijk alleen zien dat hier sterke emoties ontstaan - het zijn geen beschrijvingen van pavlovreflexen, waarbij een bepaalde prikkel ook ene bepaalde reactie móét uitlokken. Zo hoeft bijvoorbeeld niemand zich te laten triggeren door personen met een bepaalde genderidentiteit. Er is geen huurlijn van oor en oog naar het woedemonster; alleen omdat mij iets irriteert, hoef ik niet meteen te wensen dat het verdwijnt. In het geval van verschillende genders gaat het bovendien niet om activiteiten die de vrijheden van derden inperken. Dat is bij het verbranden van fossiele brandstoffen wel degelijk het geval. (pagina 139-141)

Lees ook: Onze wereld nieuw denken (2021)

Terug naar Overzicht alle titels