Waarom Piketty lezen?

Waarom Piketty lezen? : 49 reflecties op 'Kapitaal in de 21e eeuw' (red. Robert Went)
Amsterdam University Press 2014, 226 pagina's - € 17,95

Lenen als E-book via bibliotheek.nl

Robert Went (1955) publiceert wekelijks een overzicht van zijn meest interessante tweets (@went1955)

Thomas Piketty. Kapitaal in de 21e eeuw

Korte beschrijving
'Kapitaal in de 21ste eeuw'* van Thomas Piketty geeft op basis van statistisch materiaal een overzicht van de vermogensverdeling in de wereld. De centrale stelling is dat als het rendement op vermogen hoger is dan de economische groei de houders van vermogen steeds rijker worden en de vermogensverdeling steeds schever wordt. Het boek van Piketty is 700 pagina's dik, wordt goed verkocht maar vaak niet uitgelezen. Robert Went heeft 49 artikelen samengebracht van verschillende auteurs die allemaal reageren op het boek van Piketty. Door deze stukken te lezen, krijgt de lezer een goede indruk van de actuele discussie die woedt om Piketty's analyse. Belangrijke onderwerpen daarbij: belasting op vermogen en arbeid, de (on)wenslijkheid van hoger erfrecht, wenselijke inkomens/vermogensverhoudingen. De lezer krijgt een goed overzicht van de discussie die in Nederland onder andere invloed zal hebben op het nieuwe belastingstelsel. Voor de echt geïnteresseerde lezer een aansporing het boek van Piketty helemaal uit te lezen..

Tekst op website uitgever
In de Verenigde Staten wordt zijn snelle opkomst vergeleken met die van The Beatles en is hij gekscherend de Justin Bieber van de economie genoemd. De Franse econoom Thomas Piketty verdeelt met zijn vuistdikke boek van 1,2 kilo 'Capital in the 21st Century' economen, journalisten en politici in Pikettystas en anti-Pikettystas.

Inmiddels zijn al meer dan 500.000 exemplaren van 'Capital' verkocht, en in veel landen, waaronder Nederland, moet de vertaling nog verschijnen. Piketty is hot op blogs, websites en twitter, waar honderden commentaren en beschouwingen zijn verschenen. Dit boek biedt onder meer een selectie uit de interessantste en grappigste stukken die over 'Capital' en zijn auteur zijn gepubliceerd. Om naast het boek te lezen. Of om er in elk geval over mee te kunnen praten.

Uit eigen land schrijven:
Esther Bijlo (Trouw), Hella Hueck (RTL Nieuws), Bas Jacobs (hoogleraar openbare financiën en economisch beleid EUR), Maarten Schinkel (NRC), Sheila Sitalsing (freelance journaliste voor o.a. de Volkskrant), Hans Stegeman (hoofd internationaal onderzoek Rabobank), Martin Visser (De Financiële Telegraaf) en Bas ter Weel (onderdirecteur Centraal Planbureau) speciaal voor dit boek een bijdrage over Piketty. Robert Went, volgens De Correspondent 'de best geïnformeerde econoom van Nederland', selecteerde de stukken en schreef de inleiding.

"Van links tot rechts wordt ongelijkheid geproblematiseerd. Maar om van een gevoel van onbehagen naar een geïnformeerd standpunt te komen, zijn data en analyses nodig. Piketty levert een standaardwerk af. Mijn wens is dat hij zijn scherpzinnigheid gebruikt om ook de ongelijkheid in ontwikkelingslanden te duiden. Deze bundel bewijst trouwens dat er geen Frans monopolie op scherpzinnigheid is, Robert Went heeft ook denkers van Nederland uitgedaagd. U, ik en Piketty zelf kunnen daar wijzer van worden!" - Lilianne Ploumen, minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.

Klik hier voor de inhoudsopgave

Fragment uit de Inleiding
Datzelfde gebrek aan aandacht voor ongelijkheid zag je terug in beleidskringen en in internationale organisaties. Zo bracht ik enkele jaren geleden, tijdens het odnerzoek voor het WRR-rapport Minder pretentie, meer ambitie (2010) over de toekomst van ontwikkelingshulp, met collega Peter van Lieshout een bezoek aan Branko Milanovic bij de Wereldbank. Hij was de deskundige daar over ongelijkheid, we hadden zijn werk goed gelezen en hadden daar een hoge pet van op. Onze expert bleek op een klein achteraf kamertje weggestopt te zijn, en vertelde dat hij binnen de bank een marginale positie bekleedde. Zijn homepage op de site van de Wereldbank was nauwelijks te vinden, er was weinig waardering voor zijn onderzoek. Ongelijkheid was binnen de bank, met een understatement, geen prioriteit.
  Maar dat is snel veranderd. Als gevolg van de crisis en de in veel landen toegenomen inkomensverschillen - ongeveer driekwart van de wereldbevolking woont volgens de Verenigde Naties nu in een land waar dit het geval is -, is ongelijkheid een belangrijk thema geworden. De paus, de Amerikaanse president Obama, het Internationaal Monetair Fonds, de Wereledbank, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, het World Economic Forum en anderen noemen het een of zelfs hét kernprobleem voor deze tijd. En Milankovic? Die is inmiddels weg bij de Wereldbank en een internationale autoriteit over ongelijkheid. Hij reist de hele wereld af om presentaties te geven en aan conferenties deel te nemen, en twitterde onder andere vanaf een conferentie over ongelijkheid in het Vaticaan. Het boek van Piketty heeft de opkomende aandacht voor ongelijkheid een enorme boost gegeven: het is het juiste boek op het juiste moment. (pagina 14-15)

Andere titels
Thomas Piketty. Kapitaal in de eenentwintigste eeuw (2014)
Victor Broers. Thomas Piketyty's Kapitaal : samengevat in Nederlands perspectief (2014)
Willem Vermeend. Arm & rijk in Nederland : hoe het echt zit met inkomen en vermogen (2014)
Paul de Grauwe. De limieten van de markt : de slinger tussen overheid en kapitalisme (2014)
Wouter van Bergen & Martin Visser. De kleine Piketty : het kapitale boek samengevat (2014)

Terug naar Overzicht alle titels

Klaas Mulder

Pakkenproletariaat
ISVW 2014, pagina's - € 24,95

Korte beschrijving
De schrijver, naast publicist ook docent filosofie aan de hogeschool in Utrecht, probeert met zijn boek invulling te geven aan de wijze waarop het nieuwe tijdperk na de financiële crisis dient te worden ingericht. Zowel de algehele economie, het onderwijs en de samenleving als geheel komen aan bod. In het eerste deel wordt aan de hand van diverse theorieën en praktijkvoorbeelden uit het recente verleden ingegaan op de wijze waarop de rijkdom in zijn algemeenheid voor de werkende klasse en de witteboordensector in het bijzonder toenam tijdens de intrede van de automatisering begin jaren zestig. In het tweede deel wordt onder meer stilgestaan bij de inrichting van een efficiënte economie, zinvol werk en worden modellen besproken voor waardecreatie. In het derde en laatste deel wordt ingezoomd op onderwijs. Ondanks de vele theoretische en filosofische uiteenzettingen leest het boek goed weg. Het geeft je stof tot nadenken en wil onder meer beleidsbepalers aanzetten tot nieuwe ideeën op het gebied van aanpak van werkeloosheid en waardecreatie.

Fragment uit Genoeg!
Ik heb nogal wat van u gevraagd. Ik heb ruim de tijd genomen om uit te leggen waarom ik niet verwacht dat er de komende jaren ene regering zal komen die iedereen weer aan het werk krijgt. Niet omdat politici niet competent zijn, maar omdat de economie ene keerpunt heeft bereikt waardoor die volledige werkgelegenheid volledig onrealistisch is.
Ik realiseer me heel goed - ook uit eigen ervaring (Ik was in de jaren 80 twee keer twee jaar werkloos) - dat het een persoonlijk drama is als je geen werk kunt vinden. Maar ik stel voor dat we dat probleem als een verdelingsvraagstuk gaan beschouwen. We kunnen allemaal een prachtig, rijk leven hebben als we een dag of drie per week de dingen doen die we moeten doen. Dan kan het leven zijn waar fervente consuminderaars van dromen, een leven waarin we afzien van materiële geneugten en economische groei, maar het hoeft niet. Als er manieren zijn om op een frisse, rechtvaardige manier onze welvaart te verhogen zou ik niet weten waarom we dat moeten laten. Maar ik denk dat we snel moeten ophouden met geloven in de illusie dat we allemaal weer fulltime kunnen werken. En we moeten al helemaal niet verwachten dat we dat herstel van de werkgelegenheid zouden kunnen bereiken door de publieke sector als aanjager van de economie te gebruiken. (pagina 229)

Toelichting op website ISVW
Nu een miljoen mensen op zoek zijn naar meer of ander werk en honderdduizenden studenten zich voorbereiden op de arbeidsmarkt wordt het tijd om het eerlijk te zeggen: er is geen werk, en het komt er ook niet aan. In zijn boek Pakkenproletariaat schetst Klaas Mulder het onafwendbare verval van de witte-boordensector en het ontstaan van een klasse van hooggeschoolde werklozen. Meer scholing is geen oplossing. Niet het terugdringen van schooluitval, maar het beter voorbereiden van jongeren op de schorteneconomie is nodig om de lont uit het kruitvat te halen.

Klik hier voor meer (inclusief een Vimeo-filmpje)

Enkele citaten uit interviews met Klaas Mulder

Zijn veel banen niet ook een soort doggy balls, vraagt Mulder zich af in het onlangs verschenen Pakkenproletariaat. In zijn lezenswaardige boek voorspelt hij dat de automatisering de toch al kunstmatig hoog gehouden werkgelegenheid in de witteboordensector gaat wegvagen, met als gevolg geen hordes lompen-, maar pakkenproletariaat. 'We hebben momenteel ontegenzeggelijk een tekort aan werk, maar we hebben geen tekort aan eten', schrijft Mulder. 'Er zijn dan twee opties: geef het eten zonder dat ervoor hoeft te worden gewerkt (bijvoorbeeld in constructies als het basisinkomen) of bedenk werk om mensen bezig te houden. Deze doggy ball jobs leveren economisch helemaal niets op, maar geven ons een gevoel van nuttigheid.'

() Hoezeer politieke partijen het tij ook proberen te keren met de bezweringsformule 'banen, banen, banen', Mulder denkt dat de huidige werkloosheid slechts het begin is. In de toekomst zullen productieve sectoren als industrie en landbouw banenbronnen blijven, maar de kans is groot dat de werkgelegenheid verder zal teruglopen door automatisering en globalisering. Banen zullen er ook blijven in wat Mulder de 'schorteneconomie' noemt: noodzakelijk werk zoals dokters, kappers, loodgieters en schoonmakers dat ook in de toekomst niet (volledig) geautomatiseerd of verplaatst kan worden.

()Mulder zelf pleit voor een tweede oplossing: minder werken en arbeid eerlijker verdelen. De in 1930 door de econoom John Maynard Keynes voorspelde 15-urige werkweek is dankzij automatisering nu mogelijk of zelfs onontkoombaar, denkt Mulder. 'Misschien moeten we beginnen met vast te stellen dat we al bijna ene 15-urige werkweek hebben, alleen heel ongelijk verdeeld. Sommige mensen hebben een baan voor vijf dagen in de week, anderen zijn werkloos. Dat is de pijnlijkste boodschap van mijn boek: we moeten ons afvragen of het tweeverdienerschap wel past in een tijd waarin zo veel nulverdieners bestaan.'

(VK, 24 juli 2014 'De 15-urige werkweek kan, ze is er al')

Mulder verwijst impliciet naar een boek van vader en zoom Skidelsky. Hoeveel is genoeg? : geld en het verlangen naar een goed leven (2013)

Nee, stelt Mulder, het zal nooit meer worden zoals het afgelopen decennia was. "We hebben een economie gekend van uitbuiten, uitputten, en uitstellen. We hebben de lagelonenlanden gebruikt om bijvoorbeeld onze goedkope kleding te maken die wij voor goed geld door verhandelden. We hebben onze grondstoffen in rap tempo uitgeput: gas, hardhout, vissen uit de diepzee, alles raakt op. En we hebben veel geleend geld de economie in gepomp. Weet je wat de essentie van lenen is? Lenen is niet anders dan de meeropbrengsten van toekomstige generaties naar voren halen en nu al uitgeven. We lenen altijd van onze kleinkinderen."

(Trouw 17 juni 2014 - Witte boord is de nieuwe proletariër)

Artikel: Zevenhonderdduizend werkzoekenden komen niet vanzelf weer aan het werk (april 2015)

Terug naar Overzicht alle titels

Roman Krznaric

Empathie : een revolutionair boek
Ten Have 2014, pagina's - € 19,99

Lenen als E-book via bibliotheek.nl

Oorspronkelijke titel: Empathy : a handbook for revolution (2014)

Website Roman Krznaric (1971) en Twitter.

Korte beschrijving
Empathie is meer dan je in te leven in de gedachten van andere mensen, waardoor je hun gevoelens en standpunten beter leert begrijpen. Het is ook om vanuit die kennis je in je handelen te laten leiden. Na jarenlang onderzoek naar empathie en na vele gesprekken met hoogempathische mensen komt de schrijver met zes gewoonten die zij gemeenschappelijk hebben. Deze worden uitvoerig beschreven met verwijzingen naar praktische situaties die de theorie onderstrepen. Kijken naar de wereld door de ogen van anderen geeft ons nieuwe perspectieven; we creëren daardoor een betere balans tussen het naar binnen en naar buiten kijken. Een interessant en leerzaam boek voor mensen die belangstelling hebben voor de medemens en die hun eigen empathisch vermogen willen verbeteren..
Artikel: Life lessons from historian Roman Krznaric (2012)

Fragment De toekomst van empathie
Hoe te leven? Wat te doen? Elke cultuur heeft ideeën en oplossingen geboden voor de kunst van het leven. De oude Grieken gaven hoog op van de deugden moed, wijsheid en gematigdheid. Het vroege christendom spoorde gelovigen aan het leven van Christus na te volgen om één te worden met God. In de tijd van de Verlichting kregen we de raad onze gevoelens ondergeschikt te maken aan de geboden van de rede. Sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog is de dominante boodschap geweest dat we onze persoonlijke verlangens en eigenbelang moeten nastreven, dit gebaseerd op de aanname dat we in wezen zelfzuchtig zijn en dat het goede leven gelegen is in consumentengenoegens en materiële welvaart.
  We hebben nu echter een alternatief binnen handbereik: empathie. Er is geen krachtigere manier om te ontsnappen aan de beperkingen van ons ego en om nieuwe perspectieven te krijgen op hoe we moeten leven dan door de ogen van anderen naar het leven te kijken. Bedenk slechts hoe empathie het leven veranderde van mensen als George Orwell, Harriet Beecher Stowe, Oskar Schindler en Patricia Moore. We dienen een betere balans te vinden tussen naar binnen en naar buiten kijken, tussen introspectie en uitrospectie. Zoals Goethe zei, moeten we proberen te begrijpen wie we zijn door buiten onszelf te treden en de wereld te ontdekken. (pagina 257-258)

TED-talk: How to start an empathy revolution: Roman Krznaric at TEDxAthens 2013



Andere boeken over hetzelfde onderwerp
Susan Cain. Stil : de kracht van introvert zijn in een wereld die niet ophoudt met kletsen (2012)
Brené Brown. De moed van imperfectie : laat gaan wie je denkt te moeten zijn (2013)
Brené Brown. De kracht van kwetsbaarheid : heb de moed om niet perfect te willen (2013)
Frans de Waal. Een tijd voor empathie : wat de natuur ons leert over een betere samenleving (2011)

Frans de Waal. De bonobo en de tien geboden : moraal is ouder dan de mens (2013)
Giovanni Frazzetto. Waarom we voelen wat we voelen : wat hersenwetenschap ons wel en niet kan vertellen over onze emoties (2014)

Dirk Verhofstadt. Atheïsme als basis voor de moraal (2013)
Joke Hermsen. Kairos : een nieuwe bevlogenheid (2014)

Terug naar Overzicht alle titels

Het derde seizoen is begonnen

Vanaf dinsdag 19 augustus 2014 kunt u zich aanmelden voor het derde seizoen van de Lezers van Stavast.

Klik hier voor een artikel over de ins en outs van dit project, de data waarop de bijeenkomsten worden gehouden en een link om u aan te melden .

Klik hier voor een terugblik op het tweede seizoen (Inspirerend).
Klik hier voor een artikel over het begin (juni 2012)
En klik hier voor een artikel over het begin van het tweede seizoen

Homepage achtergrondartikelen

Jacques Pijl

Het nieuwe normaal : de 21 spelregels om te overleven in de nieuwe economie
Uitgeverij Haystack 2014, 206 pagina's - € 16,50

Website van Turner, het bedrijf van  Jacques Pijl.

Korte beschrijving
Tijden veranderen. De tijd van voor de huidige economische crisis komt niet terug. De auteur, directeur van adviesbureau Turner, beschrijft vijf belangrijke veranderingen die er voor zorgen dat vroeger niet terug komt: de economische crisis is permanent, er is ook een maatschappelijke crisis, de technologische ontwikkelingen gaan steeds sneller, de globalisering en het verdwijnen van een uniforme markt. De auteur geeft vervolgens 21 spelregels voor organisaties aan die van belang zijn om met de toekomst mee te kunnen bewegen. Deze spelregels zijn geordend in zeven bedrijfskundige thematische hoofdstukken: strategievorming, strategie-executie, proposities en processen, HR en cultuur, organisatiestructuur en -besturing, (socio-) ICT, innovatie en kennis. Het boek is vlot geschreven, helder gestructureerd en bevat interessante verwijzingen naar video's van sprekers. Gebonden uitgave in pocketformaat; normale druk.

Fragmenten
Jacques Pijl geeft vijf (hoofd)redenen aan 'die de basis vormen voor het nieuwe normaal', de wereld waarin we leven:
1. de permanente economische crisis
2. de maatschappelijke en culturele crisis
3. de steeds snellere technologische ontwikkelingen
4. de platte aarde
5. het verdwijnen van een uniforme markt

En geeft vervolgens 21 'tips' (beter: manieren om naar de werkelijkheid te kijken en een manier om anders naar die steeds veranderende werkelijkheid te kijken). Hij noemt het spelregels:
1.  Maak de definitieve omslag van een shareholder- naar een stakeholdergedreven waardesysteem
2. Forceer nieuwe verdien- en businessmodellen
3. Stel strategische slagkracht en wendbaarheid boven strategische maakbaarheid
4. Zie strategie-executie als een volwaardige discipline
5. Omarm standaardisatie en digitalisering van producten, diensten en processen
6. Houd rekening met de activistische klant
7. Werk samen met de keten aan wendbaarheid
8. Cultiveer excellentie
9. ...
10. Haal diversiteit uit het cliché
11. Laat structuren de strategie versterken in plaats van in de weg zitten
12. Zet de professional voor de manager. Maar verheerlijk hem niet
13. Stuur op betekenis én op cijfers
14. Maak plaats voor de spelverdelende leider
15. Kantel klassieke planning & control naar regie op bijdrage
16. Innoveer uw ondernemingsfinanciering
17. Omarm sociale media. Nuchter en met mate
18. Maak van transparantie een kracht in plaats van een rookgordijn
19. Richt kennismanagement opnieuw in
20. Innoveer innovatie
21. Scheid zin en onzin rondom het nieuwe werken

Terug naar Overzicht alle titels

Michael J. Sandel 2

Pleidooi tegen volmaaktheid : een ethiek voor gentechnologie
Ten Have 2012, 115 pagina's - € 16,99

Lenen als E-book via bibliotheek.nl 

Oorspronkelijke titel: The case against perfection : ethics in the age of genetic engineering (2007)

Wikipedia: Michael Sandel (1953)

Korte beschrijving
Sandel is filosoof in Harvard. In dit boek gaat hij in op de morele consequenties van moderne technologie, met name gentechnologie. Hij gebruikt duidelijke en aansprekende voorbeelden om de ethische vraagstukken aan de orde te stellen. Bijvoorbeeld: in hoeverre mag je ingrijpen in genetische eigenschappen van je kinderen? Of mag een atleet via genetische manipulatie zijn spierkracht verbeteren? En hoe verhoudt zich die gentechnologie ten opzichte van intensieve training en bijvoorbeeld dopinggebruik? Ook de 'nieuwe eugenetica' komt aan de orde evenals stamcelonderzoek. Een lezenswaardig boek, waarin stelling wordt genomen tegen het streven ideale mensen te creëren. Met onder meer literatuurverwijzingen in eindnoten.

Fragment uit hoofdstuk 5. Beheersing en talent
De impuls van Prometheus is besmettelijk. Zowel in ouderschap als in sport ondergraaft hij de gegeven aard van de menselijke ervaring. Wanneer doping gemeengoed wordt, denken sporters die er geen gebruik van maken dat ze 'naakt spelen'. Wanneer genetische tests standaard deel gaan uitmaken van zwangerschapsbegeleiding, krijgen ouders die hun kind niet laten testen het verwijt 'blind te vliegen', en worden ze voor elke erfelijke aandoening van hun kind verantwoordelijk gehouden.
  Paradoxaal genoeg zou de uitbarsting van verantwoordelijkheid voor ons eigen levenslot, en voor dat van onze kinderen onze solidariteit met mensen die het minder goed hebben getroffen dan wij weleens kunnen verminderen. Hoe meer wij openstaan voor de toevalligheid van onze levenssituatie, hoe meer aanleiding we hebben ons lot met anderen te delen. (pagina 75)

Youtube: Harvard Prof. Michael Sandel on Human Genetic Modification, Berkeley, CA



Terug naar Overzicht alle titels

Lone Frank 2

Mijn supergenen : opkomst van de huis-tuin-en-keukengenetica
Maven 2011, 334 pagina's - € 22,--

Oorspronkelijke titel: Mit smukke geniom : historier fra genetikkens (2010)

Website Lone Frank (Denemarken)

Korte beschrijving
De schrijver, een wetenschapsjournalist, geeft een aantal bespiegelingen, waaronder ook ethische, over ontwikkelingen in de moderne genetica, zoals DNA-diagnostiek en genetische bepaaldheid van gedrag, persoonlijkheid en psychiatrische aandoeningen. De benadering is populair en sterk persoonlijk gekleurd (zoals onder meer blijkt uit de ondertitel: 'de opkomst van de huis-tuin-en-keukengenetica'). Veel informatie wordt verstrekt via dialogen en interviews met wetenschappers. De wetenschappelijke basis van veel van de besproken onderwerpen wordt niet, onvolledig of onjuist uitgelegd. Voor het begrip van de behandelde onderwerpen noodzakelijke illustraties ontbreken vrijwel geheel. De voor de gemiddelde lezer benodigde genetische achtergrondinformatie wordt in dit boek niet geboden. Een verklarende woordenlijst, referenties en index worden node gemist.

Fragment uit de Proloog
Dat we nu eindelijk deze vragen kunnen gaan stellen komt doordat er iets bijzonder revolutionairs plaatsvindt. Genetica is niet langer alleen een zaak voor wetenschappers en experts, maar wordt iets heel alledaags. Iets waar iedereen zich mee bezig kan houden, omdat de genetica opeens echt voor iedereen een praktische mogelijkheid gaat worden. Er is een duidelijke parallel te trekken met de wereld van de computers. Oorspronkelijk waren computers grote, ingewikkelde apparaten - mainframes - die op universiteiten en bij privébedrijven stonden, goed afgeschermd van de gewone man en uitsluitend toegankelijk voor ingewijden en specialisten. Maar toen brak de technologische dijk, de prijzen daalden drastisch en computers werden een gereedschap voor de massa. De pc was geboren en de wereld was voor altijd veranderd.
  Over tien jaar zal bij pasgeborenen in de geïndustrialiseerde wereld puur automatisch de complete erfmassa worden geanalyseerd en ontcijferd. De trotse ouders krijgen die dan in de kraamkliniek op een cd mee naar huis. (pagina 17-18)

Terug naar Overzicht alle titels