Veertien missies voor Europa

Veertien missies voor Europa : nieuwe denkers over een vrije, gelijke en democratische toekomst
Redactie: Thijs van Aken, Suzanne van den Eynden & Afke Groen  - € 24,90
Boom 2024, 159 pagina's 

Korte beschrijving
Een engagerende essaybundel over de toekomst van Europa. In het boek beschrijven veertien denkers hun vernieuwende ideeën en voorstellen over de toekomst van Europa en de Europese Unie. Het boek volgt het voorbeeld van de bekende econoom Mariana Mazzucato, die stelt dat de EU missies zou moeten formuleren om tot innovatieve oplossingen voor grote uitdagingen te komen. Het boek biedt antwoorden op urgente vragen waar de Europese Unie vandaag de dag mee te maken heeft, zoals klimaatverandering, oorlog en groeiende ongelijkheid. Het boek doorbreekt de discussie over 'voor' of 'tegen' Europa en biedt inspiratie voor de toekomst van het continent. Geschreven in essayistische, intelligente en betogende stijl. Met enkele schema’s in zwart-wit. Met name geschikt voor een geoefend lezerspubliek. Met bijdragen van David Bokhorst, Yasmine Bouzoraa, Josette Daemen, Lynn Hillary, Justin Lindeboom, Ellen Mangnus en acht anderen. Redacteuren Thijs van Aken, Suzanne van den Eynden en Afke Groen zijn verbonden aan de Mr. Hans van Mierlo Stichting, het wetenschappelijk bureau van D66.

Tekst op website uitgever
De gevolgen van klimaatverandering, de oorlog op het Europese continent en de groeiende ongelijkheid: de Europese Unie staat voor immense vraagstukken. Hoe willen we de toekomst van Europa vormgeven? Wat kan en moet Europees beleid betekenen voor Europeanen? De grote problemen van vandaag vragen immers om gezamenlijke antwoorden.

In Veertien missies voor Europa presenteren nieuwe denkers hun vernieuwende ideeën en voorstellen voor een vrije, gelijke en democratische toekomst. Ze volgen daarbij het voorbeeld van econoom Mariana Mazzucato. Zij stelt dat de Europese Unie missies zou moeten formuleren om tot innovatieve oplossingen voor grote uitdagingen te komen — net zoals bij de maanmissies in de jaren zestig. Veertien missies voor Europa geeft gehoor aan deze oproep van Mazzucato. Wat is bijvoorbeeld het belang van sociale investeringen voor gelijkheid tussen Europeanen? En hoe kan een Europese Defensie Unie bijdragen aan onze veiligheid?

Veertien missies voor Europa biedt frisse, hedendaagse antwoorden op de urgente vragen waar de Europese Unie mee te maken heeft, en doorbreekt de discussie over ‘voor’ of ‘tegen’ Europa. Daarmee biedt het onmisbare inspiratie voor de toekomst van Europa.

Auteurs
David Bokhorst, Yasmine Bouzoraa, Josette Daemen, Lynn Hillary, Justin Lindeboom, Ellen Mangnus, Marieke Meesters, Joris Melman, Yf Reykers, Daniel Scholten, Sven Schreurs, Nynke Schulp, Vincent Stuer, Tom Theuns, Laura de Vries & Birgit Wouters schreven de hoofdstukken. 

De redacteuren Thijs van Aken, Suzanne van den Eynden & Afke Groen zijn verbonden aan de Mr. Hans van Mierlo Stichting, het wetenschappelijk bureau van D66.

Fragment uit 11. Een Europees humanitair visum : Baseer migratiebeleid op mensenrechten
Europees humanitair visumsysteem
Een Europees humanitair visumsysteem is geen nieuw idee, maar wel een idee dat meer aandacht nodig heeft. Vanwege een gebrek aan overeenstemming in het Europees Parlement mislukten pogingen om een humanitair visum toe te voegen aan de Europese Visumcode. Ook een voorgestelde verordening over een Europees humanitair visum heeft het daglicht nooit gezien. In 2020 heeft de Europese Commissie wel voorgesteld om hervestiging op Europees niveau te regelen. Hervestiging gaat over selectie door de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Vluchtelingen van kwetsbare vluchtelingen, die vervolgens worden uitgenodigd door een Europese lidstaat en daar een asielvergunning krijgen. Het voorstel van de Commissie was onderdeel van het nieuwe migratie- en asielpact, waarin de Commissie verschillende voorstellen bundelen om migratie doeltreffend en humaan te regelen.
  Dat de voorstellen zich ook richten op het creëren van legale, veilige routes voor mensen om bescherming te krijgen in Europa klinkt wellicht hoopgevend, maar het valt op dat het pact voornamelijk maatregelen bevat om de aantallen migranten die naar Europa komen te verminderen. De Europese afspraken over de afschrikkende maatregelen aan de grenzen en de verwachte toenemende druk op de lidstaten aan de buitengrenzen krijgen veel aandacht. Ten minste een deel van die aandacht zou echter moeten gaan naar het creëren van veilige, legale routes voor bescherming in Europa. Een Europees humanitair visumsysteem is daar een voorbeeld van.
  Vanuit mensenrechtelijk perspectief biedt een Europees humanitair visumsysteem meerdere voordelen. Een daarvan is dat mensen vrij snel duidelijkheid krijgen over een mogelijk verblijfsrecht in Europa. Dat voorkomt natuurlijk niet volledig dat sommigen alsnog de gevaarlijke oversteek over de Middellandse Zee zullen maken, maar een humanitair visumsysteem biedt mensen die internationale bescherming zoeken wel een andere, veel veiligere mogelijkheid om een asielverzoek in te dienen.
  Ook kan een Europees humanitair visumsysteem de huidige versplintering tussen de verschillende nationale humanitaire visumsystemen tegengaan. Voorwaarde is wel dat het Europese systeem de nationale systemen vervangt.
  Een Europees humanitair visumsysteem zou niet vrijblijvend mogen zijn, maar een duurzaam onderdeel moeten zijn van het Gemeenschappelijk Europees Asielsysteem. Het al dan niet verlenen van humanitaire visa onder een Europees humanitair visumsysteem mag niet afhankelijk zijn van de goede wil van de lidstaten, maar zou - net zoals bij de 'gewone' Schengenvisa - een kwestie moeten zijn van de vraag of de betrokkene aan de vereiste criteria voldoet.
  Het Europees humanitair visumsysteem zou ook aan een aantal procedurele voorwaarden moeten voldoen. Zo moet de procedure duidelijk zijn vastgelegd, zodat het zowel voor de lidstaten als voor de derdelander duidelijk is waar deze de aanvraag kan indienen, wie de aanvraag behandelt en tot welke rechterlijke instantie een derdelander zich kan wenden bij een afgewezen aanvraag. Cruciaal is dat de rol van private actoren duidelijk is. Zo zouden ngo's in het land waar de aanvraag voor een humanitair visum wordt ingediend wel een voorstel kunnen doen voor de selectie, maar mag de aanvraagprocedure niet volledig afhankelijk zijn van een dergelijke private actor. De lidstaat moet dus vinger aan de pols houden. Daarom moet het in de procedure duidelijk zijn dat het de lidstaat is, niet de private actor, die het laatste woord heeft over het verlenen van een humanitair visum. (pagina 121-122)

Terug naar Overzicht alle titels

Andrew O'Hagan

Caledonian road
Prometheus 2024, 575 pagina's  - € 27,50

Oorspronkelijke titel: Caledonian road (2024)

Wikipedia: Andrew O'Hagan (1968)

Korte bespreking
Een vuistdikke (575 blz.) satirische roman over klasse, privilege en de val van een gevierde academicus. Campbell Flynn, kunsthistoricus en intellectuele celebrity, betreedt het rijk van de middelbare leeftijd. Gevoed door een behoefte aan bewondering en de fijnere dingen van het leven neemt hij mensen niet half zo serieus als zij zichzelf nemen. Zijn student Milo Manghasa komt uit een onbekende wereld en heeft ervaringen en ideeën die Flynn prikkelen. Milo heeft echter ook een plan. Gedurende een gevaarlijk jaar komt een web van misdaden, geheimen en schandalen aan het licht, en het is de vraag of Flynn zich zal kunnen beschermen tegen de ontmaskering die hij zo vreest. In levendige, gedetailleerde stijl en met gevoel voor ironie geschreven. Met name geschikt voor een literaire lezersgroep. Andrew O’Hagan (1968) is een Britse schrijver, geboren in Glasgow. Drie van zijn boeken werden genomineerd voor de Booker Prize. Zijn werk is vertaald in vijftien talen. 'Caledonian Road’ wordt beschouwd als zijn magnum opus en zal worden bewerkt tot tv-serie.

Tekst op website uitgever
Londen, mei 2021. Campbell Flynn is kunsthistoricus en een intellectuele celebrity. Gevoed door een behoefte aan bewondering en de geneugten van het leven neemt hij mensen niet half zo serieus als zij zichzelf nemen. Wat de eerste van zijn vele fouten zal blijken.

De tweede? Milo Mangasha, zijn briljante en provocerende student. Milo komt uit een andere wereld, hij heeft ervaringen en ideeën die zijn docent prikkelen. Maar hij heeft ook een plan.

In de loop van één jaar wordt een web van misdaden, geheimen en schandalen ontsluierd en het is nog maar de vraag of Campbell Flynn zich zal kunnen beschermen tegen de ontmaskering die hij zo vreest. Ook de wereld om Flynn heen bruist en kolkt. Een wereld waarin Russische mobsters, kunsthandelaren, drillrappers, mensensmokkelaars en gelukzoekende migranten rakelings langs Flynn schampen.

Acht jaar schreef Andrew O’Hagan aan Caledonian Road, zijn magnum opus over het Londen van nu: over Britse aristocraten en jongens van de straat, over Brexit en corona, over kunst en politiek, over zeven vinkjes en zeven hoofdzonden. Het is een roman van victoriaanse proporties en met haarscherp psychologisch inzicht: een monumentaal boek over onze tijd.

Andrew O’Hagan (1968) is een Britse schrijver, geboren in Glasgow. Drie van zijn boeken werden genomineerd voor de Booker Prize. Zijn werk is vertaald in vijftien talen. Caledonian Road zal worden bewerkt tot tv-serie onder regie van Johan Renck, die een Emmy Award won voor zijn serie Chernobyl.

‘Dit boek is een meesterwerk. Het is niet alleen O’Hagans grootste boek, maar ook de beste en grootste roman van een Britse schrijver sinds jaren. Ik heb het in één ruk uitgelezen. Flynn is een schitterend personage, ik leefde volkomen met hem mee. En de humor! Iedere pagina, zelfs iedere regel, is ongelooflijk geestig. Geweldig. Caledonian Road is buitengewoon.’ John Lanchester auteur van De schuld van het genot en Kapitaal

‘Ik vond deze roman geweldig: de ambitie, de omvang, de trefzekerheid, de zwier, de energie en het plezier in het schrijven. Het is Dickens, Wolfe, Thackeray, Hogarth en Amis ineen.’ Peter Morgan, maker van The Crown, Frost/Nixon en Rush

Fragment uit 5. De club
Onderweg naar Pall Mall moest Campbell aan De ambassadeurs van Holbein denken. De zon stond boven Westminster Palace toen hij de straat overstak op weg naar zijn herenclub. Tussen de spijlen bij de Duke of York-trappen zag hij de etherische, witte pluizenbollen van wat paardenbloemen tevoorschijn steken, waarvan de zaadjes als kleine parachuutjes wegzweefden. Hij hing zijn jas zoals altijd aan haak 98, links van een portret van T.S. Eliot. Hij ging naar de heren-wc op de begane grond en bewonderde een tekening van Osbert Lancaster die boven het urinoir hing. Na het plassen trok hij zijn stropdas recht en haalde zijn schoenen even door de poetsmachine. Weer in de hal stopte hij bij de leestafel om de voorpagina van The Times te bekijken. De kranten en tijdschriften waren nog maar net terug in de Club (de desserttrolley was nog buiten gebruik). Hij bladerde door de krant. Een kop luidde: 'Spanje worstelt met golf aan migrantenkinderen'.
  Aan de bar bestelde Campbell een negroni, terwijl Darwin vanaf een kopie van John Colliers origineel op hem neerkeek, de belangrijkste van de evolutionisten, die met zijn constante aanwezigheid de sfeer van de club en het nieuws van de dag kleurde. Er zou die avond een officieel diner zijn, gevolgd door een lezing van Sir Evelyn Chippault: 'Onze tijd in Jemen, of de herinneringen van een hoge bestuursambtenaar'. 'Niet echt mijn ding,' zei de norse barman.
  Een acteur met de stem van John Gielgud leidde zijn gast over de rode loper.
  'Afschuwelijke kerel.' zei de stem. 'Hij komt naar me toe en zegt: "Ik vergeet nooit je geweldige Dauphin in Saint Joan," waarop ik zei: "M'n beste, ik heb nooit in Saint Joan gestaan!"'  Zijn metgezel lachte en wees naar een streng portret van Walter Scott, vervolgens naar een van Matthew Arnold, beiden oud-leden, die boven de zwarte schoorsteenmantel hingen waarop een beduimeld exemplaar van Who's Who stond. De acteur leek te zoeken naar een zachtere toon voor commentaar. 'Arme Arnold,' zei hij. '"Het strand bij Dover".  De dichter die ons wegzette als een natie van winkeliers... "vulgaire trekjes", zei hij, in de Britten.'(pagina 52-53)

Lees ook: De butler van de wereld : hoe Groot-Brittannië handlanger werd van oligarchen, belastingontduikers en criminelen van Olivier Bullough (uit 2023) (dank: Michiel Krielaars, voor de tip).

Terug naar Overzicht alle titels

Antonio Scurati

Fascisme en populisme : Mussolini nu
Podium 2024, 91 pagina's - € 14,99

Oorspronkelijke titel: Fascismo e populismo (2023)

Wikipedia: Antonio Scurati (1969)

Korte beschrijving
Een essayistisch pamflet over fascisme, populisme en de nalatenschap van de Italiaanse dictator Benito Mussolini (1883-1945) in de Europese en Amerikaanse politiek. Het boek analyseert de populistische tactieken van Mussolini en hoe hij de mechanismen van politieke verleiding en politieke agitatie gebruikte. Besproken worden de geschiedenis van het fascisme en populisme en parallellen met het heden. De auteur benadrukt de noodzaak om de democratie te verdedigen en waarschuwt voor de gevaren van het niet herkennen van tekenen van fascisme en populisme. Met diepgang geschreven en relatief toegankelijk voor de complexiteit van het onderwerp. Geschikt voor een brede tot een geoefende lezersgroep. Antonio Scurati (Napels, 1969) is o.a. schrijver, publicist, academic en essayist. Hij schreef meerdere boeken, waaronder een aantal werken over Mussolini zoals 'M, de zoon van de eeuw', 'M, de man van de voorzienigheid' en 'M, de laatste dagen van Europa'. Zijn werk wordt in meerdere landen uitgegeven en won verschillende literaire prijzen, zoals de Ambrogino d'oro en de Viareggio Prize.Een essayistisch pamflet over fascisme, populisme en de nalatenschap van de Italiaanse dictator Benito Mussolini (1883-1945) in de Europese en Amerikaanse politiek. Het boek analyseert de populistische tact.

Tekst op website uitgever
In het pamflet Fascisme en populisme laat Antonio Scurati op fascinerende wijze zien hoe de populistische lessen van Mussolini doorwerken in de Europese en Amerikaanse politiek. De populist Mussolini begreep als weinig anderen de mechanismen van politieke verleiding en politieke agitatie. Volgens Scurati moeten Europeanen het gevecht voor de democratie opnieuw voeren. Voor het te laat is.

In het pamflet Fascisme en populisme laat Antonio Scurati op fascinerende wijze zien hoe de populistische lessen van Mussolini doorwerken in de Europese en Amerikaanse politiek. De populist Mussolini begreep als weinig anderen de mechanismen van politieke verleiding en politieke agitatie. Volgens Scurati moeten Europeanen het gevecht voor de democratie opnieuw voeren. Voor het te laat is.

De Italiaanse auteur, beroemd door zijn visionaire Mussolini romans, beziet in dit soepel geschreven en urgente pamflet de geschiedenis van het fascisme en populisme. Ondersteund door jarenlang onderzoek naar de wortels van het Italiaanse fascisme trekt hij fascinerende lijnen naar onze tijd. De toekomst is aan ons, zegt hij, maar dat vereist wel onze geschiedenis te kennen. Bestuderen we die niet dan zullen we steeds minder in staat zijn de tekenen van fascisme en populisme te herkennen en er krachtig en adequaat op te reageren.

Antonio Scurati (Napels, 1968) is schrijver, hoogleraar literatuur en columnist. Van het veelgeprezen eerste deel van zijn serie over Benito Mussolini, M. De zoon van de eeuw, zijn in Italië inmiddels meer dan 500.000 exemplaren verkocht. De roman werd in 2019 bekroond met de Premio Strega, de voornaamste literaire prijs in Italië. De Nederlandse vertaling door Jan van der Haar werd genomineerd voor de Europese Literatuurprijs. Ook zijn eerdere werken werden veelvuldig vertaald en bekroond.

Fragment uit II. Populisme
Anti-parlementaire polemiek
Maar voor het zover komt, brengt het mussoliniaanse populisme in zijn opmars een verwoede antiparlementaire  polemiek met zich mee. De retorische aanval op de democratie verloopt vis de propaganda tegen het parlementarisme. Waarom? Omdat het parlement veelheid in verscheidenheid betekent: het is de plaats van de talloze verschillen, de contrasterende belangen, de vele standpunten, het ene tegen het andere, tegengesteld, los van elkaar, onherleidbaar. Het parlement is de schoot van de trage, langdurige kunst van de democratie, de tempel van haar kwetsbare schoonheid. Maar, als ik het volk ben en het volk ben ik, dan wordt het parlement tijdverspilling, dan is het een corrupte, pathologische, ontoereikende plek van dieven, klassenprivileges, het centrum van een nutteloze, chronische bende. Dan staat het het lot te wachten van zwakkelingen, sukkels.
  Niet toevallig staat de felle anti parlementaire polemiek, die het parlement afschildert als iets overbodig ingewikkelds, als een oord van corruptie en bedrog, een rem op het politieke besluitvormingsproces, aan de basis van alle populistische bewegingen, van gisteren en vandaag, van links en rechts.
  Het archetype van iedere latere populistische leider, Benito Mussolini, bestempelt al in 1919 de toen net ontstane beweging van de Fasci di combattimento als een 'tegenpartij': een formule die precies honderd jaar later in ons heden naklinkt; de stichter van het fascisme zegt van zichzelf 'ik bedrijf geen politiek, ik bedrijf antipolitiek', een slogan van een eeuw geleden die nog altijd rondwaart in het nieuwe millennium; die het parlement in Rome afschildert als een naargeestig somber gebouw met de 'mummies van Montecitorio', die hij openlijk 'in de uitverkoop' wil doen (nog zo'n uitdrukking uit onze recente politieke berichtgeving). Zelfs het beeld van de politiek liberale klasse als een in zijn privileges opgesloten, naar zichzelf verwijzende en voor de stem van het volk dove 'kaste',  die in recente tijden zoveel geluk heeft gehad en blijft hebben, dateert  van honderd jaar geleden. Het vaderschap ervan komt niet Mussolini toe, maar Gabriele D'Annunzio ('een kaste van Indiase maharadja's  in hun luxepaleizen'), uit wiens vindingrijkheid de toekomstige Duce ruimschoots putte om de fascistische verbeeldingswereld in te richten. (pagina 60-62

Terug naar Overzicht alle titels

Mirjam de Rijk 2

Gekaapt door het kapitaal : zorg, onderwijs, wonen en kinderopvang
Uitgeverij Pluim 2024, 196 pagina's  - € 21,99 
Reeks: Vitale ideeën voor de wereld van morgen

Wikipedia: Mirjam de RijkMirjam de Rijk (1962)

Korte beschrijving
Een kritische analyse van de toenemende invloed van het kapitaal op basisbehoeften zoals zorg, kinderopvang en wonen in Nederland. Nederland is een rijk land, maar er piept en kraakt van alles, stelt Mirjam de Rijk. Basisbehoeften zijn in de laatste decennia een verdienmodel geworden voor grote kapitaalkrachtige partijen. De Rijk ontleedt de oorzaken en stuit daarbij op onder meer ongelijkheid, belastingwetgeving en inconsistent overheidsbeleid. Daarnaast biedt ze concrete maatregelen om het tij te keren. Helder en bevlogen geschreven. Geschikt voor een brede tot geoefende lezersgroep. Mirjam de Rijk (Amsterdam, 1962) is journalist en columnist voor De Groene Amsterdammer. Ze schreef ook voor de Volkskrant, Trouw en tal van andere media. Eerder publiceerde ze het boek '51 mythes over wat goed zou zijn voor de economie'.

Tekst op website uitgever
In dit boek schetst Mirjam de Rijk de onthutsende snelheid waarmee het kapitaal grip krijgt op onze basisbehoeften: de zorg, de kinderopvang, de woningmarkt. Nederland is een rijk land, maar er piept en kraakt van alles en het raakt ons allemaal. Onze basisbehoeften zijn een verdienmodel geworden voor grote kapitaalkrachtige partijen. De Rijk ontleedt de oorzaken en stuit daarbij op onder meer ongelijkheid, de belastingwetgeving en zwalkend overheidsbeleid. Toch is het niet te laat: ze biedt concrete maatregelen die het tij kunnen keren. ‘In deze toegankelijke, prikkelende analyse stelt Mirjam de Rijk terecht dat het de hoogste tijd is voor nieuwe spelregels: hoe krijgen we de regie weer terug nu essentiële voorzieningen speelbal zijn geworden van de jacht op rendement?’ – Jeroen Smit ‘Jarenlang is ons wijsgemaakt dat wanneer de koek zou groeien, iedereen een groter stukje koek kreeg. De Rijk prikt deze economische mythe vakkundig door.’ – Agnes Jongerius ‘Een pijnlijke confrontatie. Het hart van onze samenleving – zorg, wonen, leren – is door private equity ernstig aangetast. Mirjam de Rijk biedt een uitweg.’ – Marcia Luyten

Fragment uit hoofstuk 9. Naar een echt publieke sector
Les 4
Verdienmodel leegprikken
Wat te doen als private equity en andere grote commerciële partijen al volop aanwezig zijn? Dan werkt het leegprikken van hun verdienmodellen vaak het best. Dat blijkt althans uit ene recent onderzoek over de kinderopvang, dat ook van belang kan zijn voor andere sectoren. Het onderzoeks- en adviesbureau Decisio onderzocht in 2023 op verzoek van de verantwoordelijk minister hoe voorkomen kan worden dat kinderopvanggeld terechtkomt in de zakken van private-equitybedrijven en andere grote commerciële partijen. Dit gebeurde in het kader van de discussie over gratis (oftewel geheel publiek bekostigde) kinderopvang, maar is ook relevant in de huidige situatie.
  Het is lastig commerciële partijen te verbieden als ze er eenmaal zijn, is een van de conclusies. Dan moeten hoge afkoopsommen betaald worden. Dat komt doordat het eigendomsrecht, het ondernemingsrecht en het vrije verkeer van kapitaal in Nederland heel goed beschermd zijn. Bovendien is het juridisch lastig onderscheid te maken tussen rendementsjagende opkopers en kleine ondernemers; en de laatste wil je misschien niet per se kwijt. In zo'n geval kunnen het best heel harde randvoorwaarden worden gesteld, aldus de onderzoekers. Bijvoorbeeld totale transparantie over de begroting én de bv-structuur, harde normen voor een maximum aan schuld, voldoen aan de Wet normering topvermogens, verbieden van hoge fees voor het management, en er mag alleen geleend worden van erkende financiële instellingen. Zo wordt het voor grote rendementszoekers in feite oninteressant, Wie zich niet houdt aan de voorwaarden krijgt geen toegang tot collectieve financiering, de regel de nu ook al geldt voor particuliere scholen. (pagina 142-143)

Lees ook: 51 mythes over wat goed zou zijn voor de economie (2015)

Lees vooral ook: De ongelijkheidsmachine : een verborgen Europese geschiedenis van Paul Goossens (uit 2023) of Muiterij : hoe onze wereld kantelt van Peter Mertens (ook uit 2023, en ook een Belg).

Terug naar Overzicht alle titels

Chaja Polak

Brief in de nacht : gedachten over Israël en Gaza
Cossee 2024, 92 pagina's  - € 14,99

Wikipedia: Chaja Polak (1941)

Korte beschrijving
Een diepgravend essay over strijd en het conflict tussen Israël en Palestina. Chaja Polak biedt een genuanceerde blik op het complexe conflict tussen Israël en Gaza. Het boek benadrukt de noodzaak van empathie en begrip bij het lezen van de talloze verhalen van beide kanten. Polak erkent de pijn en radeloosheid van alle betrokken partijen en pleit voor oplossingen die verder gaan dan geweld. Aangrijpend, gelaagd en verhalend geschreven. Met name geschikt voor een geoefende lezersgroep. Chaja Polak (Den Haag, 1941) is een bekende Nederlandse schrijver. Ze schreef vele boeken. Haar werk wordt in meerdere landen uitgegeven.

Tekst op website uitgever
In tijden van politieke aardbevingen en oorlog waarin we naar oriëntatie zoeken, blijft er bitter weinig ruimte over voor nuance. Het complexe conflict, en de overweldigende hoeveelheid historische feiten, maken het bijkans onmogelijk een eenduidige morele houding te bepalen. Al snel worden redenaties zwart of wit, ook om de ja-maar-valkuil te omzeilen. Goed te begrijpen, vindt Chaja Polak, maar voor het slepende conflict tussen Israël en Gaza moet er naar andere oplossingen worden gezocht dan die van geweld. We hebben de talloze verhalen van vriend en vijand. Verhalen die gelezen zouden moeten worden met empathie en begrip. Verdriet bevindt zich immers aan beide kanten van de grens. Slachtoffers en daders bevinden zich eveneens aan beide kanten van de grens. Chaja Polak herkent pijn en radeloosheid van alle partijen en zoekt de nuance. Ook en vooral wanneer ze ziet dat haar familie in Israël daartoe nauwelijks meer in staat is. Dit essay is een humanistische, noodzakelijke toevoeging aan een verhard debat.

Chaja Polak (1941) is schrijver en beeldend kunstenaar. Als kind van een slachtoffer en een overlevende van Auschwitz is haar leven in hoge mate bepaald door wat haar ouders is aangedaan. Ze doorliep de Rietveld Academie en debuteerde in de literatuur in 1989. Ze schreef romans, verhalen en poëzie. Een aantal van haar boeken was genomineerd door de Libris Literatuurprijs en werd vertaald in het Engels, Deens en Italiaans. Op bol.com vind je alle boeken van Chaja Polak, waaronder het nieuwste boek van Chaja Polak.

Fragment uit V
Auteur Benjamin Moser gaat nog een stap verder. Hij verwoordt in Trouw op 16 december 2023 mijn diepste gevoel. Zijn uitspraak staat in de serie 'De tien geboden' van Arjan Visser, onder het kopje Gij zult niet doodslaan, en luidt: 'Joden, júíst Joden, zouden empathie moeten voelen met het Palestijnse volk.'
  Vervolgens veroordeelt Moser Israëls politiek zo genadeloos dat het mij pijn doet met zijn uitspraken te lezen. Omdat ze waar zijn. Daar heb je het weer, denk ik, die ongewenst maar blijkbaar onontkoombare verknoping van Joods zijn in de galoet - de Joodse diaspora - en Joods-zijn in Israël. Een verknoping die me verantwoordelijk doet voelen voor wat daar gebeurt, een onredelijke, onterechte gedachte, ik weet het. Maar weten helpt niet om me uit die verknoping te bevrijden.
  De onontkoombare verknoping een Jood te zijn buiten Israël zorgt er ook voor dat wandaden - ja, wandaden - van Israëlische, Joodse kolonisten op de Westbank, van Israëlische, Joodse bewakers van Palestijnse gevangenen in Israëlische gevangenissen - waarover regelmatig wordt bericht in Ha'aretz - dat die bij mij een gevoel van ontzetting veroorzaken, van bijna niet kunnen lezen wat er geschreven staat.
  Moser's kritiek doet pijn, ook omdat niet alleen Israël schuldig is. Hamas koos bewust níét voor het opbouwen en tot bloei laten komen van Gaza, koos bewust níét voor het welzijn van z'n burgers, en onderdrukt hen. Hamas koos voor een fanatiek religieus-politieke strijd om Israël van de kaart te vegen.
  Een religieuze strijd. Zou je inmiddels niet kunnen stellen dat de regering Netanyahu met z'n ministers die een Groot Bijbels Israël voorstaan en honderdduizenden kolonisten de hand boven het hoofd houden zodat die hun verwerpelijke en gevaarlijke gang kunnen gaan, eveneens een religieuze oorlog voert?

De Israëlische historicus Moshe Zimmerman zegt hierover, ik parafraseer: Het verhaal van een Groot Israël met zijn nederzettingen is het verhaal van een samenleving die gegijzeld wordt dor Bijbelse romantiek waardoor de hele gemeenschap in de afgrond wordt gestort. (pagina 25-27)

Terug naar Overzicht alle titels

Tim 'S Jongers 2

Armoede uitgelegd aan mensen met geld
De Correspondent 2024, 192 pagina's  - € 22,--

Lenen als E-book via bibliotheek.nl

Wikipedia: Tim 'S Jongers (1981)

Korte beschrijving
Een relaas waarin de misvattingen over armoede worden ontkracht. Het boek is een spoedcursus over armoede, geschreven door Tim ’S Jongers die zelf in armoede is opgegroeid, uiteindelijk ging studeren, onderzoek deed naar armoede en nu beleidsvoorstellen doet om het tegen te gaan. Het boek daagt de gangbare opvattingen over armoede uit en stelt dat deze vaak onjuist zijn. Het doel is om mensen met geld anders te laten kijken naar armoede, als eerste stap in de bestrijding ervan. In heldere en onderhoudende stijl geschreven. Geschikt voor een brede tot geoefende lezersgroep. Tim 'S Jongers (1981) is een Nederlandse politicoloog, bestuurskundige en directeur van de Wiardi Beckman Stichting. Voor De Correspondent schrijft hij over armoede.

Tekst op website uitgever
In een land geregeerd door welvarende, hogeropgeleide mensen wordt op een beperkte en soms zelfs schadelijke manier naar armoede gekeken.

Tim ’S Jongers groeide op in armoede, ging uiteindelijk studeren, deed onderzoek naar armoede en doet nu beleidsvoorstellen om het tegen te gaan. Hoe de meeste mensen denken over armoede, ontdekte hij, klopt van geen kant.

In deze spoedcursus bedoeld voor mensen met geld laat Tim ’S Jongers zien: armoede bestrijden kan pas als zij anders leren kijken.

Fragment uit 8. De potentie van ervaringskennis
Wat als we de vragen omdraaien?
Nu armoede is herontdekt als maatschappelijk thema, valt er bijna niet meer te ontsnappen aan de aandacht van politici, beleidsmakers en onderzoekers. Hoe meer aandacht, hoe beter zou je kunnen denken. De grote vraag is wat voor aandacht het betreft. Bewoners van achterstandswijken worden tegenwoordig overspoeld door ambtenaren die een wijksafari gaan houden, armoedetayloristen die het gezonde en gelukkige leven komen belijden of onderzoekers die hongerig zijn naar data.
  Ik vraag me af: hoe zou het omgekeerd werken?
  Stel dat ik met mensen uit een achterstandswijk een wijksafari houd in een rijke wijk. Dat we vervolgens mensen gaan bevragen om te snappen hoe het kan dat in een welvarend land als Nederland dat zij zo rijk zijn geworden terwijl anderen zo arm zijn. En dat we vervolgens aanbevelingen gaan oden om hen anders te laten leven.
  Hoeveel aanbevelingen zullen opgevolgd worden, denk je? Inderdaad: nul. Het zou daarom geen verrassing mogen zijn dat bewoners van achterstandswijken zich regelmatig klein gehouden voelen door onderzoekers en beleidsmakers.
  Marieke Breed en Fenna van Marle deden onderzoek naar de effecten van studies in achterstandswijken. Breed en Van Marle stellen dat er bij bewoners sprake is van participatiemoeheid en wantrouwen richting onderzoekers en professionals en dat er een gevoel heerst dat men alleen maar komt 'halen'.  Een van de jonge bewoners zei: 'Het is dat Den Haag geen dierentuin heeft zeker, dus nemen ze ons maar.'
  Bewoners voelen volgens Breed en Van Marle perfect aan wat de bedoelingen zijn. In al dat onderzoek schuilt de boodschap dat bewoners niet aan de normen van het goede leven voldoen. In de zin van: 'Ik ben nooit arm geweest, maar zou ik arm zijn, dan zou ik het tien keer beter doen dan jij.' Veel succes.
  En daarbij: zit je in de shit, dan komen mensen je niet helpen, maar onderzoeken. Met overheidsgeld uiteraard, in de vorm van subsidies. Van oprechte interesse gesproken. (pagina 153-154)

Lees ook: Beledigende broccoli 2.0 : over de kloof tussen hoopvollen en hooplozen (2022/2023)

Artikel: Starry night aan het eind van de Shifttalks 2023 (november 2023)

Terug naar Overzicht alle titels 

Anton Jäger

Hyperpolitiek : extreme politisering zonder politieke gevolgen
Athenaeum, Polak & Van Gennep 2024, 143 pagina's -  € 16,--

Wikipedia: Anton Jäger (1994)

Korte beschrijving
Een verzameling politiek filosofische opstellen over het huidige maatschappelijke klimaat waarin bijna alles onder politieke hoogspanning staat. De auteur introduceert de term 'hyperpolitiek' om deze situatie te beschrijven. Jäger merkt op dat golven van opwinding zich zelden vertalen in collectieve daden: politisering resulteert niet in politieke actie. Dit wijt hij aan digitale eenzaamheid, waardoor mensen niet langer via traditionele instituties zoals politieke partijen en vakbonden betrokken zijn bij het politieke proces. Helder en met diepgang geschreven. Met een zwart-witfoto. Met name geschikt voor een geoefende lezersgroep. Anton Jäger (Brussel, 1994) is historicus met een bijzondere interesse in de geschiedenis van het politieke denken. Hij promoveerde in Cambridge en werkt momenteel zowel als onderzoeker en lector aan de KU Leuven als aan de Universiteit van Oxford. Jäger schrijft voor kranten en tijdschriften als De Morgen, New Left Review en Jacobin. Eerder verscheen van hem 'Kleine anti-geschiedenis van het populisme'

Tekst op website uitgever
Iedereen die wel eens aan verhitte discussies deelneemt, kan bevestigen dat de politiek terug is in het dagelijks leven en dat debatten over corona, ‘wokeness’ en identiteit al lang buiten de oevers van X (Twitter) zijn getreden. Na een tijdperk van postpolitiek, waarin technocratisch bestuur plaatsvond terwijl burgers hooguit vanaf de bank commentaar konden leverden, staat inmiddels bijna álles onder politieke hoogspanning.

Anton Jäger muntte hiervoor de term ‘hyperpolitiek’. Hij merkt op dat golven van opwinding zich zelden vertalen in collectieve daden: politisering resulteert niet in politieke actie. Volgens Jäger is dit het gevolg van digitale eenzaamheid, waardoor mensen niet langer via de klassieke instituties zoals partijen en vakbonden betrokken zijn bij het politieke proces.

Fragment uit 3. Het antipolitieke decennium
2010 was een goed jaar voor Michel Houellebecq. Zijn roman De kaart en het gebied stond maandenlang boven aan de bestsellerlijst en werd vervolgens bekroond met de meest prestigieuze van alle Franse literaire prijzen. 'In 2010 won ik de Prix Goncourt, Frankrijk deed het niet zo goed op het wereldkampioenschap voetbal en Apple bracht zijn iPad op de markt,' zei de auteur, terugkijkend op een nogal onbewogen agenda.
  Houellebecq verdween echter weer snel naar de achtergrond, en niet lang erna stond het boek van een nogal onwaarschijnlijke concurrent centraal: in oktober 2010 publiceerde de drieënnegentigjarige verzetsveteraan en voormalig VN-diplomaat Stéphane Hessel een klein pamflet getiteld Indignez-vous! (Neem het niet!). Daarvan werden er binnen een paar weken een miljoen exemplaren verkocht en ook in veel andere landen werd het een bestseller. Daarin sloeg Hessel een uiterst onhoullebecqiaanse toon aan: hij riep de burgers van het Westen op om in opstand te komen tegen hun politieke elites en de dramatische toename van sociale ongelijkheid in het westen een halt toe te roepen. 'De ergste van alle houdingen is onverschilligheid,' schreef Hessel, het 'ik kan er niets aan doen, en red mezelf wel': 'Als jullie je zo gedragen, verliezen jullie een van de meest wezenlijke eigenschappen waardoor de mensheid zich kenmerkt. Een van de onmisbare eigenschappen: het vermogen om in opstand te komen en het engagement dat daaruit voortvloeit.'
  Waarnemers waren verbijsterd: 'Op het moment dat het sinistere orakel Michel Houellebecq naar de top van de literaire hitlijsten stormt met zijn zenuwzwakke, gemusealiseerde Frankrijk,' merkte een journalist op, 'staat een verbazingwekkend boekje van slechts 30 pagina's, een soort Asterix in het land van de Goncourt, al weken op nummer één in de non-fictiebestsellerlijst.'
  Hessel had zijn boek gelanceerd in een politiek landschap dat met horten en stoten aan het veranderen was. In februari 2009 had verslaggever Rick Santelli live vanaf een beursvloer opgeroepen tot een zogenaamde 'Chicago Tea Party', uit verontwaardiging over de reddingsplannen van de regering-Obama. Vervolgens had de de Tea Party-beweging Republikeinse parlementsleden ertoe aangezet om, tegen Obama's plannen in, een verlaging van het begrotingstekort af te dwingen, waardoor de Verenigde Staten in de zomer van 2011 aan de rand van de financiële afgrond kwamen te staan. (pagina 73-74)

Terug naar Overzicht alle titels