Mark Earls

De ultieme kudde : het begrijpen en beïnvloeden van massagedrag
Maven Publishing 2010, 416 pagina's - € 22,50

Lenen als E-book via bibliotheek.nl

Oorspronkelijke titel: Herd : how to change mass behaviour bij harnessing our true nature (2009)

Verslag optreden Mark Earls in Rotterdam (september 2010)

Korte bespreking
Een boek over massagedrag, geschreven voor mensen die het gedrag van andere mensen willen veranderen: van hun klanten, van hun werknemers of van consumenten/burgers. De auteur is van mening dat ons gedrag grotendeels het gevolg is van gedrag van andere mensen. Dat betekent volgens hem dat pogingen om massagedrag te veranderen vaak mislukken omdat marketeers en managers denken dat mensen onafhankelijk denkende en handelende individuen zijn. Volgens hem kan massagedrag succesvol beïnvloed worden wanneer je gelooft in de 'kuddetheorie'. In het boek geeft hij aan hoe massagedrag begrepen en beïnvloed kan worden volgens de kuddetheorie, hoe marketeers en managers dit kunnen toepassen en hoe ze daarbij hun houding naar klanten of medewerkers moeten veranderen. Hij baseert zich op inzichten uit diverse wetenschappen en op wat hij de laatste jaren om zich heen heeft gezien aan massagedrag zoals het massaal in het openbaar herdenken van overledenen en kledinggedrag van jongeren. De auteur is werkzaam in de reclame en communicatie en geeft lezingen over zijn theorie. Met notenapparaat, een literatuurverwijzing en register.

Fragment uit de Inleiding
Slechte theorie, slecht plan. Betere theorie, beter plan?
In dit boek verdedig ik een eenvoudige stelling: we hebben meer kans massagedrag te veranderen als we opnieuw beginnen bij onze eerste beginselen, als we teruggaan tot waar we vandaan komen en een beter begrip krijgen van de menselijke soort; als we ons gebruikelijke denken opgeven en aanvaarden dat wij mensen geen onafhankelijke individuen zijn die onze eigen beslissingen nemen, ook al zeggen ons brein en onze cultuur van wel.
 Ons gedrag is grotendeels - inclusief verschijnselen als bloemenmomentjes en ghostbikes - het gevolg van onze interactie met andere mensen, aangezien we een buitengewoon sociale soort zijn. Een kuddedier, zo je wilt. We doen wat we doen vanwege de mensen om ons heen. (pagina 28)

Terug naar Overzicht alle titels

Jan Derksen

Het narcistisch ideaal : opvoeden in een tijd van zelfverheerlijking
Bakker 2009, 215 pagina's - € 19,95

Interview met Jan Derksen (1953) in Intermediair (maart 2008)

Korte bespreking
De identiteit van de mens groeit uit zelfgevoel. Narcisme (eigenliefde) is iets goeds, wanneer het gezond is. Bij hen die een overdosis ik-gevoel hebben, loopt het narcisme de spuigaten uit. Het boek begint met een aardig testje om een indicatie te krijgen van jezelf. De naam narcisme komt van Narcissus, die verliefd werd op zichzelf. Het narcistische verschijnsel wordt vooral geplaatst binnen de opvoeding en als tijdsbeeld. Ouders krijgen adviezen om hun kinderen een gezonde dosis narcisme mee te geven om te kunnen overleven. Het gaat om een goede oriëntatie op de realiteit en minder om de fantasie van de eigen grootsheid. De huidige maatschappij stimuleert ook narcistisch gedrag. De narcistische, succesvolle ondernemer of manager wordt alom bewonderd. De hulpverlening moet met goede diagnoses werken en jongeren tot zelfredzaamheid brengen. Een belangrijk, handzaam boek voor opvoeding en onderwijs, geschreven door een hoogleraar klinische psychologie te Nijmegen. Met verhelderende voorbeelden en 92 tips om te overleven. Het boek biedt ook een tijdsbeeld; de actualiteit wordt niet geschuwd. Een literatuuropgave ontbreekt; enige voorkennis is gewenst.

Fragment uit hoofdstuk 8 - Hoe kunnen we veranderen?
We kunnen de mentaliteit observeren dat werkelijk alle dingen in iemands leven 'leuk' moeten zijn. Een schoolopleiding, een cursus voor een professional, het werk, de intieme relatie, leen vriendschapsrelatie, een hobby, het moet allemaal leuk worden gemaakt of leuk worden opgediend. Het woord 'opleuken' is dan ook niet voor niets van deze tijd. Het lijkt erop dat we allemaal aan 'leuk' verslaafd zijn. Zelfs menige tandarts doet zijn best een bezoekje aan hem leuk te maken. Houdt dit in dat we niet meer in staat zijn ons een inspanning te getroosten die wellicht helemaal niet leuk is of helemaal niet geëvalueerd kan worden in termen van leuk of niet leuk? Is hedonisme dan alles nog wat we nastreven en betekent dit dat het gedaan is met de moraal? Hebben we verleerd wat het betekent om af te zien, ons te onthouden en gedrag of gevoelens te remmen met het oog op een hoger doel, een medemens of een ideaal? Wordt elke gebeurtenis voortaan geëvalueerd in termen van leuk of niet leuk en alles wat niet leuk is of lijkt vermeden? Geven de media ook in dit opzicht ons een voorbeeld? (pagina 202)

Terug naar Overzicht alle titels

Nick Davies

Gebakken lucht
Lebowski 2010, 494 pagina's - € 24,95

Oorspronkelijke titel: Flat Earth news (2009)

Wikipedia: Nick Davies (1953)

Korte beschrijving
In dit onthullende boek ontmaskert de Britse topjournalist Nick Davies de leugens, verdraaiingen en propaganda in de wereldwijde media. Het niveau van de meeste krantenartikelen is ondermaats. De belangrijkste taak van journalisten - waarheidsvinding - komt steeds meer in het gedrang. Schuldigen zijn zijns inziens niet de journalisten zelf, maar hun bazen. Die hebben puur uit winstoogmerk drastisch bezuinigd. Hierdoor hebben journalisten geen tijd meer om de feiten te checken, de basis van het vak. Veel wordt klakkeloos overgenomen van de grote persbureaus, pr-afdelingen etc. Om zijn stellingen te bewijzen liet Davies onderzoek doen naar de berichtgeving in Britse kwaliteitskranten. Een verpletterend boek dat inzicht geeft in de propaganda van regeringen, de wijze waarop kranten zonder inhoudelijke check 'gevuld' worden en het opblazen door de media van verhalen tot mythische proporties: zo bleken bijvoorbeeld de millenniumbug, de Mexicaanse grieppandemie en de Irakese massavernietigingswapens een zeepbel. Met proloog, epiloog en register. Voor een flinke lezerskring.

Dit boek staat op de literatuurlijst van de Easycratische bibliotheek (Martijn Aslander & Erwin Witteveen).
Ze formuleren het zo:

In het Nederlands werd dit boek vertaald als ‘Gebakken lucht’ en het eindigde al snel in de ramsj. De inhoud is ronduit spraakmakend, maar de pers zweeg dit boek dood. En dat is misschien niet zo verwonderlijk, aangezien diezelfde pers, in dit boek van haar troon wordt gestoten.
In dit boek maakt topjournalist Davies op zeer overtuigende wijze duidelijk hoe de maatschappelijke rol van de kritische kwaliteitspers de afgelopen decennia sluipenderwijs is gekanteld van controleur van de macht, naar facilitator van de macht. Mediabedrijven zijn nieuwsfabrieken geworden, waar financiële motieven de boventoon voeren, in plaats van de zoektocht naar de waarheid. De verschillende media schrijven elkaar over en praten elkaar na. De bron van het nieuws komt in de meerderheid van de gevallen rechtstreeks uit de koker van een of andere subjectieve PR-machine.

Pijnlijk voorbeeldje: de milleniumbug. Omdat alle media hierover berichtten (elkaar overschreven) werd het massaal als waarheid aangenomen. Met als gevolg dat oveheden miljarden euro’s uitgaven ter bestrijding van een niet-bestaand probleem. Eyeopener: ook in 2015 wemelt het nog van de milleniumbugachtige pseudo-problemen.

Korte bespreking
In dit onthullende boek ontmaskert de Britse topjournalist Nick Davies de leugens, verdraaiingen en propaganda in de wereldwijde media. Het niveau van de meeste krantenartikelen is ondermaats. De belangrijkste taak van journalisten - waarheidsvinding - komt steeds meer in het gedrang. Schuldigen zijn zijns inziens niet de journalisten zelf, maar hun bazen. Die hebben puur uit winstoogmerk drastisch bezuinigd. Hierdoor hebben journalisten geen tijd meer om de feiten te checken, de basis van het vak. Veel wordt klakkeloos overgenomen van de grote persbureaus, pr-afdelingen etc. Om zijn stellingen te bewijzen liet Davies onderzoek doen naar de berichtgeving in Britse kwaliteitskranten. Een verpletterend boek dat inzicht geeft in de propaganda van regeringen, de wijze waarop kranten zonder inhoudelijke check 'gevuld' worden en het opblazen door de media van verhalen tot mythische proporties: zo bleken bijvoorbeeld de millenniumbug, de Mexicaanse grieppandemie en de Irakese massavernietigingswapens een zeepbel. Met proloog, epiloog en register. Voor een flinke lezerskring.

Fragment uit deel III Verborgen verleiders, hoofdstuk 5 Het private leven van public relations
Even zo vaak echter wordt de pseudogebeurtenis gemaskeerd. De pr-adviseurs die ik heb gesproken, zeiden allemaal dat de beste pr niet als zodanig te herkennen is. De openlijke banden met de media en het inmiddels al tot cliché verworden verschijnsel 'spin' zijn nog maar een topje van de ijsberg wat betreft de omvang en het vernuft van de tactieken die tegenwoordig worden gebruikt in de wereldwijde bedrijfstak van de public relations. Deze omvangrijke manipulatie-industrie - die haar pijlen op de structureel kwetsbare media richt - sluist rechtstreeks leugens en verdraaiingen onze nieuwskanalen binnen, zonder de noodzaak van weleer om daarvoor kranteneigenaars of reclame te gebruiken. (pagina 207)

Lees ook
Rob Wijnberg. De nieuwsfabriek : hoe media ons wereldbeeld vervormen (2013)

Een artikel waarin dit boek uitvoerig wordt bespreken (zomer 2011)

Een langer artikel over verschillende vormen van beïnvloeding: Echte wijsheid en media (mei 2015)

En een artikel van Rob Wijnberg: Vijf nieuwsrituelen die aan vervanging toe zijn (juni 2015)

Terug naar Overzicht alle titels

Neil Boorman

Merkenmoe : hoe ik leerde leven zonder logo's
Meulenhoff 2008, 302 pagina's

Oorspronkelijke titel: Bonfire of the brands (2007)

Website: Bonfire of the brands

Korte bespreking
Dit dagboek van schrijver, journalist en muziekpromotor Neil Boorman gaat in op zijn eigen merkverslaving. Hij merkt dat hij afhankelijk is geworden van merken en besluit op een dag al zijn merkkleding te verbranden met een groot vreugdevuur in Londen. Dit doet hij om van zijn merkverslaving af te komen. Hij vraagt zich ook af hoe je een normaal leven kunt leiden en legt de economische en psychologische achtergronden van de huidige merkgekte bloot. De auteur was merkconsultant voor bedrijfven als Smirnoff, Nokia, Adidas, Nike en Diesel. Het boek leest als een roman en geeft tegelijkertijd inzicht in wat merken met mensen doen. Af en toe wordt dit gestaafd met enkele onderzoeken die worden aangehaald. Een leuk boek voor marketeers, maar ook voor alle anderen die 'merkbewust' zijn. Met enkele zwart-witfoto's.

Fragment van 10 maart
De hulpeloosheid ging ten slotte over in woede. Ik was boos op mezelf omdat ik zo oppervlakkig was, omdat ik zoveel tijd en geld had verkwist aan lege doelen; ik was boos op het 'systeem', wat dat ook  moge zijn, omdat het onderwerp consumptie overal waar ik verscheen, hoogtij vierde.
In welke emotionele staat ik ook verkeerde, die was altijd een aanleiding om dingen te kopen. Ik maakte mezelf blij met een paar sportschoenen wanneer ik gedesillusioneerd was, droeg nog opzichtigere merkkleding wanneer ik in de ontkenningsfase zat en kocht exemplaren van Naomi Kleins No Logo en de antireclamebijbel uit de jaren zeventig De verborgen verleiders als ik boos was. Ik kon me alleen maar uiten met behulp van consumentengedrag. (pagina 39)


Terug naar Overzicht alle titels

Colin Beavan

No impact man
Spectrum 2009, 280 pagina's

Wikipedia: Colin Beavan (1963)

Korte bespreking
Hoe kun je klimaatneutraal leven? De auteur - schrijver, New Yorker, gehuwd en vader van een dochtertje - probeert dit gedurende een jaar uit en beschrijft dat in dit boek. Hij geeft nauwkeurig inzicht in de stappen die hij zet, zijn overwegingen en zijn eigen wel en wee. Tevens maakt hij de lezer deelgenoot hoe zijn vrouw, dochtertje en anderen erop reageren. Ze besluiten - creatief - de verre familiebezoeken te halveren wegens de CO2-uitstootbeperking, maar in tijd te verlengen. Ze stoppen het gebruik van eenmalige verpakkingen, nemen geen liften meer, fietsen en proberen zonder lichtnetaansluiting te leven. Via boerenmarkten in New York betrekken ze lokale, biologisch geteelde, diervriendelijke producten in plaats van (verpakte) etenswaren uit verre oorden. De kwaliteit van hun sociale leven neemt erdoor toe. Hij bepleit dat mensen zelf en samen met anderen actief worden om het leven op aarde te beschermen en de kwaliteit ervan echt te verbeteren. Een inspirerend boek, met een losse toon, dat toch heel degelijk is gedocumenteerd (getuige de literatuuropgaven per hoofdstuk en de eindnoten).
Dit boek met een hoogst actuele, relevante thematiek en onorthodoxe benadering is ook al opgemerkt door Nederlandse media.

Fragment uit hoofdstuk 2 - Dag één en het hele verhaal is een grote vergissing
Egoïsme versus altruïsme bakent de discussie over milieu, of over welke sociale kwestie ook, op een gevaarlijke manier af. Mensen beweren, en misschien terecht, dat de aarde altijd aan het kortste eind zal trekken als je moet kiezen tussen het voortbestaan van de aarde en menselijk egoïsme. Belangrijker nog: het beeld van de discussie als een conflict tussen menselijk egoïsme en altruïsme is niet eens correct. Het probleem is geen conflict tussen egoïsme en altruïsme. Het is een conflict tussen oude gewoonten en methodes die voor onze soort niet langer werken, en nieuwe gewoonten en methodes die wel werken. (pagina 31)

Terug naar Overzicht alle titels

Sam Harris

Het morele landschap : hoe de wetenschap ons de weg kan wijzen
De Arbeiderspers 2011, 301 pagina's - € 24,95

Oorspronkelijke titel: The moral landscape : how science can determine human values (2010)

Wikipedia: Sam Harris (1967)

Korte bespreking
Een boek van Sam Harris is altijd goed voor opschudding. Deze Amerikaanse filosoof en neurowetenschapper (geboren in 1967) is openlijk en strijdbaar atheïst, waarbij zijn scherpste kritiek is gericht tegen de islam. Hij neemt (uiteraard) afstand van een ethiek die haar gezag en oorsprong ontleent aan een goddelijke openbaring. Niet minder afwijzend staat hij tegenover niet-religieuze opvattingen die beweren dat ethiek uiteindelijk een subjectieve aangelegenheid is waarbij het gelijk of ongelijk van het ene standpunt ten opzichte van het andere nooit te bewijzen is. Harris kiest ervoor menselijk welzijn als centraal criterium te positioneren en claimt dat in een redelijke discussie tussen gewetensvolle mensen duidelijk wordt welk standpunt het betere is. Hij heeft een polemische, prikkelende manier van schrijven waarbij hij altijd bereid is gevestigde autoriteiten en opvattingen te ontleden en af te serveren. Een consensusdenker met een poldermodel is hij zeker niet, maar omwille van de levendigheid en omwille van de overtuigingskracht van zijn standpunten moeten we hem zeker blijven lezen.

Fragment uit de Inleiding - Het morele landschap
Het lijkt echter onvermijdelijk dat de wetenschap geleidelijk ook de diepste levensvragen zal gaan omvatten, en dit zal gegarandeerd verzet oproepen. Onze reactie op de hieruit voortkomende botsing van wereldbeschouwingen zal uiteraard invloed hebben op de vooruitgang van de wetenschap, maar bepaalt misschien ook of we erin slagen een mondiale beschaving te ontwikkelen, gebaseerd op gedeelde waarden. Er zijn veel concurrerende antwoorden op de vraag hoe mensen in de eenentwintigste eeuw zouden moeten leven - en de meesten hiervan zijn stellig onjuist. Alleen een rationeel inzicht in menselijk welzijn zal ons in staat stellen vreedzaam samen te leven met miljarden soortgenoten, met dezelfde doelstellingen op het gebied van maatschappij, politiek, economie en milieu. Een wetenschap van het menselijk welzijn lijkt misschien nog ver weg, maar om deze te bereiken moeten we eerst erkennen dat het intellectuele domein inderdaad bestaat. (pagina 16)

Terug naar Overzicht alle titels

Anselm Grün & Jochen Zeitz

Manager ontmoet monnik : gesprekken over God, geld en geweten
Ten Have 2011, 223 pagina's - € 19,90

Lenen als E-book via bibliotheek.nl 

Oorspronkelijke titel: Gott, Geld und Gewissen : Mönch und Manager im Gespräch (2011)

Wiikipedia: Anselm Grün (1945)

Korte bespreking
De firma Puma is in ons land bekend om zijn sportartikelen en Grün om zijn boeken. Jochen Zeitz, CEO (bestuursvoorzitter) van de internationaal opererende sportartikelen-onderneming Puma, en Anselm Grün, kellenaar (financieel directeur) van een benedictijner klooster, schreven samen een boek, om beurten een hoofdstuk. Elk hoofdstuk wordt gevolgd door een gesprek tussen ondernemer en monnik over hun ervaringen, idealen en teleurstellingen. Centraal staat de veelzijdige persoonlijke verantwoordelijkheid van hem en haar die leidinggeven aan een organisatie. Aan de orde komen onder andere de zorg voor duurzaamheid en milieu, de rol van waarden en ethiek, de betekenis van economie en welvaart voor de samenleving en het omgaan met sterke en zwakke kanten van mensen. Heikele actuele onderwerpen als de financiële crisis in de economie en de seksuele problematieken in de Rooms-Katholieke Kerk worden niet uit de weg gegaan. Zo ontstond een prettig leesbaar en bemoedigend boek voor managers en medewerkers in welke bedrijfstak dan ook. Het levert de lezer bouwstenen voor bezinning en visieontwikkeling, persoonlijke verandering wellicht.

Fragment uit hoofdstuk 6 - Waarden
Waarden hebben ook iets met waardigheid te maken. Ze beschermen de waardigheid van de mens. Wie zichzelf als waardevol ervaart, heeft het niet nodig om anderen te ontwaarden. Hij kan blij zijn om de waarde van de ander en hem waarderen en ondersteunen. Wie zichzelf echter als waardeloos ervaart, moet anderen voortdurend kleineren om het met zichzelf te kunnen uithouden.
Het Latijnse woord voor 'waarde', virtus, betekent onder andere 'kracht', 'krachtbron'. Waarden zijn bronnen waaruit we kracht putten. Het Engelse woord voor 'waarde', value, komt van het Latijnse werkwoord valere, dat 'gezond zijn' en 'sterk zijn' betekent. Waarden houden ons en het samenleven gezond en versterken het samenwerken. Al 2500 jaar geleden hebben Griekse filosofen, als allereerste Plato, de vier menselijke basiswaarden beschreven: rechtvaardigheid, dapperheid, matigheid en voorzichtigheid. De christelijke traditie heeft ze van de Griekse filosofie overgenomen en noemt ze kardinale deugden. Ze heeft aan deze waarden nog drie christelijke deugden toegevoegd: geloof, hoop en liefde. Deze waarden zijn onafhankelijk van de westerse cultuur met het fundamentele wezen van de mens verbonden. Ze beschermen de menselijke waarde in alle religies en culturen - ook al hebben ze in de vele verschillende talen van de mensen verschillende namen - en gelden ook nu nog. (pagina 107)

Terug naar Overzicht alle titels