woensdag 11 september 2019

Jonathan Safran Foer 2

Het klimaat zijn wij : de wereld redden begint bij het ontbijt

Ambo Anthos 2019, 280 pagina's - € 21,99

Lenen als E-book via bibliotheek.nl 

Oorspronkelijke titel: We Are the Weather: Saving the Planet Begins at Breakfast (2019)

Wikipedia: Jonathan Safran Foer (1977)


Korte beschrijving
Dit boek gaat over de gevolgen voor het milieu van de industriële veehouderij. De eerste zeventig bladzijden vormen een lange omtrekkende beweging, met vele anekdotes uit het verleden, om lezers niet af te schrikken en uiteindelijk mee te krijgen om collectief anders – of geen dierlijke producten meer – te gaan eten. Goed onderbouwd legt Foer uit wie de boosdoener is van de klimaatverandering: de bio-industrie. De planeetcrisis uit zich als een reeks noodtoestanden en onze beslissingen onthullen wie we zijn. Beperken we ons tot minimale stappen of gaan we meer doen? Wat vereist de situatie van de planeet en waartoe inspireert die? De onconventionele opzet maakt het boek zeer prettig leesbaar, ook al gaat het om een zwaar onderwerp. Dat is de kracht van een goed verhaal, dat daardoor ons collectieve geheugen wakker wordt geschud. Voorzien van vele noten en een literatuuropgave. Geschikt voor iedereen die zich het lot van de planeet aantrekt. Nieuw in zijn genre door een originele aanpak van het onder de aandacht brengen van de klimaatcrisis. De auteur schreef naast romans eerder het succesvolle non-fictiewerk 'Dieren eten'.

Tekst op website uitgever

Met zijn bestseller Dieren eten veroorzaakte Jonathan Safran Foer een sensatie: veel van zijn lezers werden vegetariër, of werden zich op z'n minst bewust van hun eetgedrag, Nu pakt hij het grootste thema van deze tijd aan: klimaatverandering.

Om dit onderwerp concreter en daardoor urgenter te maken, herinnert Foer ons aan de kracht van gezamenlijke actie en geeft hij voorbeelden van succesverhalen uit het verleden als stimulans. Op deze manier - die van elk individu slechts een kleine inspanning vergt maar bij collectieve actie uiterst effectief is - kunnen we een van de grootste veroorzakers van klimaatverandering aanpakken: de bio-industrie.

Op zijn geheel eigen en verrassende wijze spoort Foer de lezer aan om na te denken over hoe volgende generaties ons handelen op dit cruciale moment zullen beoordelen. Wij kúnnen de wereld nog redden, te beginnen bij het ontbijt.

'Op onconventionele maar overtuigende wijze legt Foer uit waarom actie ondernemen tegen klimaatverandering tegelijkertijd extreem eenvoudig en ongelooflijk moeilijk is. Foer dwingt de lezer de mate van zijn betrokkenheid bij "de grootste crisis aller tijden" te heroverwegen." - Publishers Weekly

Fragment uit Geen opoffering
Tijdens de Tweede Wereldoorlog deden Amerikanen in steden aan de oostkust alle lichten uit als het donker werd. Zelf liepen ze niet direct gevaar; het doel van de verduistering was te voorkomen dat Duitse onderzeeërs door het achtergrondlicht van de steden schepen die de haven verlieten konden zien en vernietigen.
  Naarmate de oorlog vorderde werd nachtelijke verduistering gangbaar in alle steden van het land, ook als ze ver van de kust lagen, om burgers bij een conflict te betrekken waarvan de gruwelen buiten het zicht waren, maar dat voor een overwinning collectieve inzet nodig had. De Amerikanen aan het thuisfront moesten eraan herinnerd worden dat het leven zoals zij dat kenden vernietigd kon worden en verduistering was een van de manieren om licht te werpen op die dreiging. Piloten van de burgerluchtvaart werden aangemoedigd om het luchtruim boven het Midwesten te doorzoeken
op vijandige luchtvaartuigen, ook al kon in die tijd geen enkel Duits gevechtsvliegtuig zo ver komen. Solidariteit was een belangrijke eigenschap, zelfs als dergelijke gebaren dwaas zouden zijn geweest – zelfmoord zouden zijn geweest – als dat het enige was geweest dat gedaan werd.
  De Tweede Wereldoorlog had niet gewonnen kunnen worden zonder de acties van het thuisfront, die zowel een psychologische als een tastbare invloed hadden: gewone mensen die hun krachten bundelden ter wille van het hogere doel. Tijdens de oorlog nam de productiviteit van de industrie met 96 procent toe. Liberty-vrachtschepen waarvan de bouw aan het begin van de oorlog acht maanden duurde werden binnen enkele weken voltooid. De SS Robert E. Peary – een Liberty-vrachtschip dat was samengesteld uit 250.000 onderdelen en bijna 6,5 miljoen kilo woog – werd in vierenhalve dag in elkaar gezet. In 1942 waren bedrijven die aanvankelijk auto’s, koelkasten, metaal  kantoormeubilair en wasmachines hadden gemaakt overgestapt op de productie van militair materieel.
Lingeriefabrieken gingen camouflagenetten maken, telmachines kregen een tweede leven als pistool en op longen lijkende stofzuigerzakken werden getransplanteerd op het frame van gasmaskers. Gepensioneerden, vrouwen en studenten traden toe tot de beroepsbevolking – veel staten veranderden hun arbeidswetten zodat ook tieners mochten werken.10 Alledaagse producten als rubber, conservenblikken, aluminiumfolie en timmerhout werden ingezameld om hergebruikt te worden in de oorlogvoering. De bijdrage van Hollywoodstudio’s bestond uit het produceren van bioscoopjournaals, antifascistische speelfilms en patriottische animatiefilms. Beroemdheden propageerden het kopen van oorlogsaandelen en sommigen, zoals Julia Child, werden spion. (pagina 15-16)

Artikel: Schrijver Jonathan Safran Foer: Waarom geef ik niet genoeg om het klimaat? (Trouw, 6 september 2019)

Lees ook: Dieren eten (2009)

Boeken over onze nieuwe omgang met niet-dieren en dingen 

Simone van Saarloos

Herdenken herdacht : een essay om te vergeten
Prometheus 2019, 128 pagina's -  € 18,99
Reeks: Nieuw Licht.

Wikipedia: Simone van Saarloos (1990)

Korte beschrijving
Dit boek van Simon(e) van Saarloos is verschenen in de serie 'Nieuw licht' van uitgeverij Prometheus. In deze serie probeert de uitgeverij oude vraagstukken op een nieuwe manier te belichten. Elk essay levert een oordeel op over de huidige tijd en wordt vergezeld van een fragment van een klassieke tekst (hier Friedrich Nietzsche) en een voorwoord van Frank Meester en Coen Simon. Saarloos probeert in dit essay het fenomeen 'herdenken' te doorgronden. Daarbij laat de auteur zien in welke context er herdacht wordt, hoe die herdenking eruitziet en wat dat betekent voor de betekenis die het woord krijgt. Duidelijk wordt dat de manier waarop herdacht wordt sterk verweven is met de manier waarop wij nadenken over herinneren, geschiedenis en de plek van de mens daarin. De auteur laat zien hoezeer de betekenis van geschiedenis – en dus van herdenken – bepaald is door degene die het in de geschiedenis voor het zeggen hebben: de blanke, heteroseksuele man. Het boek is geschikt voor lezers met ruime achtergrondkennis en een interesse in filosofische en politieke vraagstukken.

Tekst op website uitgever
Wie bepaalt wat er wordt herinnerd en herdacht, en waarom? Slavernij is lang geleden, te lang geleden voor excuses van de Nederlandse overheid, aldus premier Mark Rutte. Neurowetenschappers onderzoeken hoe vroegere gebeurtenissen levens van nu beïnvloeden en noemen dit een ‘intergenerationeel trauma’. Hoe herdenk je iets wat zowel verleden tijd is als een dagelijkse realiteit?

In Herdenken herdacht laat Simon(e) van Saarloos zich inspireren door het historisch haast onzichtbare bestaan van homo’s en queers. Ze toont de kracht van vergeten en vraagt zich af óf en hoe het mogelijk is om zonder verleden te leven.
Tegelijkertijd bekritiseert Van Saarloos hoe een ‘wit geheugen’ _ ook dat van haarzelf _ bepaalde verhalen vanzelfsprekend acht, terwijl andere geschiedenissen worden uitgewist. Herdenken herdacht gaat niet over schuld, maar over rommelig leven met pijn en verdriet.

Simon(e) van Saarloos (New Jersey, 1990) is schrijver en filosoof. In 2015 was zij de jongste VPRO-Zomergast ooit. Ze publiceerde onder meer Het monogame drama, de roman De vrouw die en het rechtbankverslag Enz. Het Wildersproces. De Jan Hanlo Essayprijs jury: ‘Ze verzet zich tegen de rode draad en vindt zo een nieuwe vorm van opiniërend schrijven uit.

Fragment uit (de) Inleiding
Handelen en herinneren zijn nauw met elkaar verbonden. Ik wil kort laten zien hoe er in de filosofische traditie die mij voedde (en tot handelen aanzette) over herinneren en herdenken wordt gedacht. Hier noem ik Friedrich Nietzsche en Hannah Arendt. Zij stellen dat vergeten in zekere zin noodzakelijk is om te handelen. Ook de queer theorie die ik de laatste jaren leef, ziet voordelen in vergeten. Maar vergeten is net zo goed een daad van vernietiging, soms gewelddadig. De beroemde auteur George Orwell beschrijft een totalitair regime in zijn roman 1984: 'Het verleden was uitgewist, het uitwissen was vergeten, de leugen werd waarheid.' Een perspectief als objectieve waarheid presenteren kan ook leugenachtig worden genoemd: de geschiedenis van witte mensen is een goed gedocumenteerd, geprezen verhaal vol moedwillig vergeten. Ik zal het hebben over 'wit herinneren' om aan te geven hoe vergeten een politiek, repressier middel kan zijn.

  Nationale herdenkingsdagen zijn uitzonderlijke gebeurtenissen en wie een monument of standbeeld wil oprichten, moet eerst bewijzen dat de te eren persoon of gebeurtenis zo'n herdenking verdient. Vaak wordt beweerd dat ons geheugen te beperkt is en dat we daarom noodzakelijk selectief herdenken. In Herdenken herdacht wil ik dat weerleggen.
  Het is mijn filosofische overtuiging dat we in de westerse traditie zeer geoefend zijn om vanuit schaarste en competitie te denken (door de evolutieleer van Darwin, maar ook het verhaal van Eva en Adam vertrekt vanuit competitie - tussen de de duivel en God - en vanuit schaarste: het ontbreekt hun aan kennis van goed en kwaad, waardoor we al snel uitkomen op een verzuchting als: 'Je kunt niet alles hebben.' Dit is een ideologie van schaarste die niet leidt tot een bescheiden consumeren, maar tot een 'Go Slow!'-advies wanneer het aankomt op sociale verandering en kwesties van rechtvaardigheid. Denk bijvoorbeeld aan de wijze waarop Halbe Zijlstra de verandering van de figuur Zwarte Piet, 'onvermijdelijk' noemde, mits het geleidelijk en niet te snel zou gaan. Ook tegenstanders van een quotum voor een gelijkere vertegenwoordiging van vrouwen in de wetenschap of politiek, stellen dat het langzaam, vanzelf zal gaan.
  Om schaarste ('je kunt niet alles herdenken')  en competitie ('sommige verhalen zijn daarom belangrijker dan andere') tegen te gaan, doe ik een voorstel voor dagelijks, lichamelijk herdenken. (pagina 20-22)

Startpagina Nieuw Licht

Terug naar Overzicht alle titels

maandag 2 september 2019

Geert van Istendael



De grote verkilling
Atlas Contact 2019, 269 pagina's -  € 21,99

Lenen als E-book via bibliotheek.nl 

Wikipedia: Geert van Istendael (1947)

Korte beschrijving
Van Istendael (1947), een bekend Vlaams publicist, beziet de huidige West-Europese samenlevingen en politiek, en ziet vooral een versnippering, een steriel debat over identiteit en een verkilling door het wijdverspreide liberale marktdenken. Hij verwijt de linkse partijen dat zij hun idealen hebben verloochend en de voeling met de kleine, bange, boze burger kwijt zijn geraakt. Hij heeft het vooral voorzien op de progressief liberale hoogopgeleide politici, en ziet een goed werkend sociaal zekerheidsstelsel (dat steeds meer wordt verzwakt) als een hoogtepunt van de democratische westerse beschaving. Van Istendael keert zich tegen privatisering en ont-ideologisering. Soms pijnlijk rake kritiek, soms nodeloos venijnig. Gemakkelijk leesbaar betoog, zeker ook voor Nederland relevant. Niet wetenschappelijk diepgravend, maar goede achtergrond voor actualiteit.

Fragment (inleiding op het deel De grote versnippering)
Bijna veertig jaar geleden sloop de grote verkilling binnen. Bewindslieden, menig hoogleraar in de economie, bankiers, technocraten, eurocraten en, moeilijk te bevatten, ook sociaaldemocraten en christendemocraten begonnen een van de fundamenteelste bestanddelen van ons samenlevingsmodel aam te vallen, verdacht te maken, weg te zetten als hinderlijk overblijfsel uit een hopeloos achterhaald verleden. Ik heb het over de notie solidariteit en daarmee bedoel ik structurele, georganiseerde solidariteit, nadrukkelijk niet één of andere vorm van liefdadigheid, ook niet als die genereus is. Langzaam, maar steeds sneller, tastte de grote verkilling ons aan, ons allen. De boodschap klonk dat we er maar beter aan zouden wennen.
  Ik keer terug naar de privébelangen. Wie de fundamentele, gestructureerde solidariteit sloopt, privatiseert, dat wil zeggen wie de gestructureerde solidariteit vervangt door marktwerking, dient zodoende enorme, wereldwijde, ja inderdaad, globale privébelangen als daar zijn verzekeringsmaatschappijen, vermogensbeheerders en de miljardenspeculaties van de financiële economie die daaromheen wentelen.
  Solidariteit is geen thema meer, hoor ik vaak. Burgers worden er warm noch koud van. Onverschilligheid is troef. Zij zijn verkild, tot op het bot.
  Sterft die solidariteit af, dan schaadt dat de burger en, om nu maar eens een modieus woord te gebruiken, de schade zal duurzaam zijn.
(pagina 123)

maandag 26 augustus 2019

De onvolkomenheid van de mens & het streven naar perfectie

De onvolkomenheid van de mens & het streven naar perfectie
Geschreven door Paul van Geest, Joyce Rupert, Joost Hengstmengel, Ard Jan Biemond & Harry Commandeur
Boom 2019, 151 pagina's - € 22,50

Website: Eibe (Erasmus Universiteit Rotterdam)

Korte beschrijving
Vijf hoogleraren uit diverse disciplines – van industriële economie tot theologie en kerkgeschiedenis – bespreken het spanningsveld dat ontstaat wanneer mensen enerzijds streven naar een ideaal, naar de perfectie in een bepaald domein of activiteit, terwijl diezelfde mens geconfronteerd wordt met zijn eigen begrenzingen op het vlak van rationaliteit, moraliteit of wilskracht. De auteurs laten profeten, filosofen, theologen en economen aan het woord. Ieder van hen, in zijn eigen discipline, komt uiteindelijk tot de opmerkelijke conclusie dat het besef van de eigen onvolmaaktheid én het streven naar het tegendeel hiervan 'tezamen' leiden tot grote en heilzame veranderingen in iemands persoonlijkheid, in organisaties en in de maatschappij. 'Beperkingen' worden positief benaderd om een 'homo dignus' te creëren en dit niet enkel op privévlak, maar ook binnen de managementstructuur van een organisatie en de maatschappij zelf. Een algemene conclusie sluit dit werkstuk af, samen met een uitvoerige literatuurlijst en een originele 'tabel met mensbeelden'. Met talrijke voetnoten met onder meer literatuurverwijzingen. Bijzonder verzorgde uitgave met leeslint.

Tekst op website uitgever
Mogen mensen ervan uitgaan dat zij op eigen kracht het goede kunnen doen, rechtvaardig kunnen zijn en anderen het beste gunnen? Of moeten zij zich juist bewust zijn van hun eigen onvolmaaktheid en slechtheid om op een goede manier met anderen om te gaan? Hier gaat het nieuwe deel in de ERGO-netwerkreeks over: hoe komen we naar een mensgerichtere economie en bedrijfsvoering?
De onvolkomenheid van de mens & het streven naar perfectie

Iedereen ervaart dagelijks de spanning tussen idealen en werkelijkheid. Wordt deze spanning minder als wij naar perfectie streven? En helpt het hierbij als wij ons bewust zijn van de eigen onvolmaaktheid? Hoe verhoudt het vertrouwen in het eigen kunnen zich tot het besef dat ons verstand, onze wilskracht en ons moreel inzicht ontoereikend zijn om alles in het leven goed te kunnen inschatten?

In dit boekje wordt aangetoond dat het besef van de eigen feilbaarheid een noodzakelijke voorwaarde is om goed te kunnen doen. Het besef van de eigen onvolmaaktheid vormt op paradoxale wijze de opmaat tot een gelukkiger leven.

Fragment uit 4. Naar een balans
4.2 Het streven naar een menswaardige organisatie
Het op de eigen, unieke wijze kunnen ontplooien van talenten via eros en het kunnen bijdragen aan de ontplooiing van anderen door philia draagt dus bij aan de menswaardigheid van organisaties. Maar er is nog een andere vorm van liefde nodig. De homo dignus onleent immers zijn waardigheid aan het simpele feit dat hij mens is. Die waardigheid veronderstelt dus een verbondenheid tussen mensen, die niet voorbehouden is aan bepaalde (groepen) mensen, maar die geldt voor alle mensen, om het simpele feit dat zij mens zijn. Het veronderstelt een universele, inclusieve, individu-overstijgende, onvoorwaardelijke liefde, die gekenmerkt wordt door barmhartigheid en compassie voor de medemens. Het is een vorm van naastenliefde met als uitgangspunt: ik ben mens, jij bent mens en daarom zijn wij verbonden. Dit is wat er bedoeld wordt met agapè. Zij vereist geen volmaaktheid en kent geen terugverdienmodel. Geven is belangrijker dan ontvangen. Het motief om te geven is de gezamenlijke vreugde die ontstaat als gevolg van het besef dat we allemaal mens zijn met gebreken en vanuit de betrokkenheid bij het opbloeien van de ander. Het behoeft weinig betoog dat deze vorm van liefde leidt tot een inclusieve cultuur, waarin de unieke talenten van medewerkers worden benut. Een organisatie op basis van deze zuivere vorm van liefde geeft simpelweg geen aanleiding tot het conformeren aan, uitsluiten van of wedijveren met anderen.
  Hoe nastrevenswaardig deze vorm van liefde in organisaties ook is, de praktijk is weerbarstig en laat vaak een andere werkelijkheid zien. De reden is dat de meeste organisaties niet rekenen op onvolmaakte maar welwillende mensen die niets terug verwachten, maar in de plaats daarvan gebaseerd zijn op het 'voor wat hoort wat'-principe. En dat niet eens vanuit een economische berekendheid, maar simpelweg op basis van een eenvoudig sociaal principe, namelijk wederkerigheid. (pagina 101-102)

Artikel Ard Jan Biemond, Paul van Geest en Harry Commandeur: Homo dignus - Menszijn, niet meer en niet minder ()
Artikel: homo sapiens, homo economicus, homo dignus (augustus 2019)

Terug naar Overzicht alle titels

woensdag 21 augustus 2019

Naomi Klein 3


Brand! een vurig pleidooi voor een nieuwe groene politiek

De Geus 2019, 364 pagina's - € 21,50

Lenen als E-book via bibliotheek.nl

Oorspronkelijke titel: On Fire: The (Burning) Case for a Green New Deal (2019)

Wikipedia: Naomi Klein (1970) en haar website

Korte beschrijving
Na eerdere boeken over de negatieve gevolgen van het neoliberalisme, de globalisering en de verkiezing van Trump tot president van de VS is journaliste Naomi Klein (1970) zich gaan toeleggen op de klimaatverandering. Met haar eerdere publicatie ‘No time’ (2014)* luidde ze al de noodklok, maar om nogmaals de urgentie te benadrukken heeft ze dit keer de kreet van de jonge Zweedse klimaatactiviste Greta Thunberg (2003) als titel gekozen. Nu rekent ze af met tal van personen en organisaties die de mondiale opwarming nog ontkennen of nuanceren en het idee dat onze vrijemarkteconomie ook in de toekomst houdbaar zou kunnen blijven. Zij stelt een ‘New Green Deal’ voor, omdat in haar ogen alleen een sterke overheid in staat is om het naderende klimaatonheil af te wenden. Zoals in de jaren dertig van de vorige eeuw de Amerikaanse president Roosevelt de economische depressie succesvol te lijf ging met marktregulering en infrastructuurprojecten, zo moeten ook nu weer de regeringen het voortouw nemen om onze planeet te redden, aangezien dit niet aan bedrijfsleven, beleggers en banken kan worden toevertrouwd. Dit pleidooi voor een nieuwe, groene politiek vertoont veel overeenkomsten met het door Europarlementariër Bas Eickhout gepubliceerde 'Klimaatmanifest' (2019)**.

Tekst op website uitgever
Vijf jaar zijn er verstreken sinds Naomi Klein No Time publiceerde, haar grondige analyse van de klimaatcrisis. Sindsdien is de opwarming van de aarde nog veel dwingender op de agenda komen te staan. No Time geldt als de Bijbel voor de voorvechters van een duurzame planeet.

In Vlammen bundelt Naomi Klein een serie artikelen en lezingen die ze de afgelopen jaren schreef over brandende klimaatkwesties. Zoals over de orkaan Maria, die grote delen van Puerto Rico verwoestte. In de klimaatcrisis komen vele problemen samen: ongelijkheid, de prijs van ongebreideld kapitalisme, racisme, neokolonialisme, verminderde biodiversiteit. In Vlammen legt Klein de vinger op de zere plekken en laat zien waarom elk van ons uit zijn cocon moet stappen om tot samenwerking te komen.

Fragment Brand! : 'Wij zijn de natuurbrand'
Noodtoestand voor de mens
De crisis waarin we zitten mag dan diep zijn, er is nog iets aan het veranderen dat al even diep zit, en met een snelheid die me verrast. Op het moment van schrijven is het niet alleen onze planeet die in brand staat. Het vuur woedt ook onder de sociale bewegingen die opstaan om de noodtoestand voor de mens uit te roepen. Naast de natuurbrand van de scholierenstakingen hebben we de explosieve opkomst van Extinction Rebellion gezien, het begin van een golf van geweldloze directe actie en burgerlijke ongehoorzaamheid, bijvoorbeeld een grootscheepse actie waarbij grote delen van het centrum van Londen werden platgelegd. Extinction Rebellion roept overheden op om klimaatverandering te behandelen als een noodsituatie, om snel over te schakelen op volledig hernieuwbare energie volgens de inzichten van de klimaatwetenschap en om op democratische wijze door middel van burgerplatforms een plan te ontwikkelen om deze transitie uit te voeren. Binnen enkele dagen na de zeer spectaculaire acties van de beweging in april 2019 hebben Wales en Schotland beide de 'klimaatnoodtoestand' uitgeroepen en onder druk van oppositiepartijen volgde kort daarna het Britse parlement. (pagina 30-31)

Lees ook: No time : verander nu, voor het klimaat alles verandert van Naomi Klein (uit 2014) en Nee is niet genoeg : tegen Trumps shocktherapie, voor de wereld die we nodig hebben (uit 2017)

Artikel: Volwassenheid - vereist dat je resoluut onder ogen ziet dat je nooit de wereld zult krijgen die je wenst, maar tevens blijft weigeren met minder genoegen te nemen. (februari 2019)

Terug naar Overzicht alle titels

Hannah Arendt

De vrijheid om te zijn

Met een nawoord van Thomas Meyer
Atlas Contact 2019, 54 pagina's -  € 10,00

Oorspronkelijke titel: The freedom to be free

Wikipedia: Hannah Arendt (1906-1975)

Korte beschrijving
Dit inmiddels enorm populaire boek bevat de Nederlands vertaling van een lezing die Hannah Arendt (1906-1975) in 1969 heeft uitgesproken voor een ultra-conservatieve denktank in Chicago. Het gaat om een voordracht in het kader van haar in 1963 gepubliceerde boek 'On Revolution'. Ze legt een geschiedfilosofische band tussen vrijheid en revolutie. In de titel is een citaat verwerkt dat deels op Rousseau en deels op Thoreau teruggaat. Er is een voorgevoel van de sociale en culturele revoluties die zich weldra zullen voltrekken. Arendt beweert dat een revolutie niet hoeft om te slaan in terreur of alleen vrijheid voor een bevoorrechte klasse, religie of ethnische groep. Revolutie en democratie zijn geen vijanden van elkaar. Ondanks de vele raakpunten met haar algemene ideeën over de drie fundamentele bezigheden van de mens, te weten arbeid, werken en handelen, is de tekst toch niet gemakkelijk te lezen. Dat ligt zeker niet aan de prima vertaling van Wil Hansen. Het informatieve nawoord is van Arendts 'officiële' biograaf Thomas Meyer. Pocketuitgave.

Tekst op website uitgever
Hannah Arendt gaat in het essay ‘De vrijheid om vrij te zijn’ nader in op het begrip dat onze cultuur al meer dan tweehonderd jaar hoog in het vaandel draagt: vrijheid. Ze vergelijkt de twee revoluties in de tweede helft van de achttiende eeuw die bepalend waren voor onze opvatting over vrijheid: de geslaagde Amerikaanse (1776) en de mislukte Franse (1789). De Franse Revolutie bleef steken in de bevrijding, de Amerikaanse daarentegen richtte een staatsvorm in waarin de publieke zaak de hoogste prioriteit was Arendts essay is een voortdurende oproep om ook nu na te denken over vrijheid, en over de gevaren die de vrijheid bedreigen. ‘De vrijheid om vrij te zijn’ werd pas onlangs voor het eerst in Amerika en daarna in Duitsland werd gepubliceerd. 

Fragment
Vrijheden in de zin van burgerrechten zijn het resultaat van een bevrijding, maar ze zijn bepaald niet de werkelijke inhoud van de vrijheid, waarvan de essentie is de toegang tot de publieke ruimte en de deelname aan publieke aangelegenheden. Als het er de revoluties alleen om te doen was geweest de burgerrechten te garanderen, dan was een bevrijding van de regimes die hun bevoegdheden hadden overschreden en bestaande rechten hadden geschonden, voldoende geweest.
En het is juist dat de revoluties in de achttiende eeuw zijn begonnen met het opeisen van die oude rechten. Het wordt gecompliceerd als de revolutie zich richt op bevrijding én vrijheid, en omdat bevrijding in feite een voorwaarde voor vrijheid is - al is de vrijheid bepaald niet noodzakelijkerwijs het resultaat van bevrijding - is het moeilijk de grens te zien en te bepalen tussen waar het verlangen naar bevrijding, het vrij zijn van onderdrukking, eindigt en het verlangen naar vrijheid, het leiden van een politiek leven, begint. De kern van de zaak is dat bevrijding van onderdrukking ook had kunnen worden bereikt onder een monarchistische (maar niet tirannieke) regering, terwijl de vrijheid van een politieke manier van leven een nieuwe, of liever gezegd een herontdekte regeringsvorm vereiste. Die vroeg om de grondwet van een republiek. (pagina 14-15)

Terug naar Overzicht alle titels

zaterdag 17 augustus 2019

Elke Geraerts

Authentieke intelligentie : waarom mensen altijd winnen van computers

Prometheus 2019, 235 pagina's  - € 18,99

Website Elke Geraerts (1982)

Korte beschrijving
Een boek over de sterke kanten van onze organische intelligente in digitale tijden en hoe die het beste te benutten. De titel dekt de lading niet; de lezer verwacht een vergelijking tussen kunstmatige en natuurlijke intelligentie, maar het is in feite een zelfhulpboek. Een uitstekend zelfhulpboek, zeer leesbaar en fraai geschreven. De auteur weet duidelijk waar ze het over heeft en wisselt heldere theoretische onderbouwing af met praktische tips. De optimistische toon is bovendien een welkom tegengif voor de heersende angst dat ons 'oertijdbrein' niet om kan gaan met smartphones. Enkel het deel over bedrijfsvoering valt uit de toon. Tenzij de lezer manager is, heeft dat weinig relevantie. Een minpuntje is verder dat vrouwen vaak met hun voornaam worden aangeduid en mannen met hun achternaam. Bevat links om verder te lezen en een literatuurlijst..

Fragment uit Inleiding: Hello world!
Sinds enkele jaren maak ik er mijn missie van mensen duidelijk te maken dat ze dat wonderlijke instrument tussen hun oren veel beter kunnen gebruiken dan ze op dit moment doen. Door overmatige blootstelling aan stress bevindt ons brein zich in een toestand van zware verwaarlozing. Ik ben lang niet meer de enige die durft te stellen dat we ons te midden van een 'breincrisis' bevinden: met dat geweldige brein van ons hebben we een wereld gecreëerd waaraan ons brein nu onderdoor lijkt te gaan. De symptomen daarvan zijn bekend: burn-out, depressie, suïcidaliteit, angst- en concentratiestoornissen.
  Maar dat hoeft niet zo te zijn. Met de juiste investeringen in ons mentaal kapitaal kunnen we ons niet alleen een weg door deze crisis banen, maar er zelfs versterkt, gelukkiger en veerkrachtiger dan ooit uit komen. De Positieve Psychologie, een tak van de psychologische wetenschap die zich bezighoudt met die investering, biedt ons daar heel wat mogelijkheden toe. Met wat training kunnen we onze aandacht spanne aanzienlijk vergroten, door bewuster om te gaan met ons onderbewustzijn kunnen we het maximum halen uit onze bewuste tijd, met wat oefening en de juiste levensstijl kun je leren zien dat het glas in werkelijkheid halfvol is en met de juiste technieken kunnen we meer controle krijgen over onze slechte en goede gewoontes. Dat is geen hocus pocus, het zit allemaal in ons brein. En het vermogen zit in elk van ons. (pagina 16)

Terug naar Overzicht alle titels