Ten Have 2026, 271 pagina's - € 23,99
Oorspronkelijke titel: Gutes tun - Wie der ethische Kapitalismus die Demokratie retten kann (2024)
Wikipedia: Markus Gabriel (1980)
Korte beschrijving
Tekst op website
Een van de belangrijkste filosofen van onze tijd over hoe een economisch systeem gebaseerd op ethiek en moraal ons kan redden.
Een economisch systeem dat puur gebaseerd is op winstbejag heeft de mensheid lange tijd vooruit geholpen – zo luidde de heersende doctrine. Maar gezien de diverse wereldwijde crises is dit niet meer het geval. Markus Gabriel maakt duidelijk: alleen een ethisch kapitalisme, dat financiële winst fundamenteel verbindt met moreel positieve waarden, zal onze aarde, ons welzijn en ook onze liberale, democratische staatsvorm kunnen veiligstellen.
Fragment uit Morele vooruitgang en duurzaamheid
Als een poging om het mens-zijn in natuurwetenschappelijk opzicht niet langer centraal te stellen echter a; ergens toe leidt, dan is het tot inzicht dat het idee van een centrum op een hoger niveau zijn doel voorbijschiet. Noch de natuur, noch de planeet, noch de samenleving, noch de economie heeft een centrum. Zelfs mijn eigen leven heeft geen centrum, bijvoorbeeld in de vorm van een rationeel of irrationeel ego, dat mijn lichaam zou besturen.
Daarom is duurzaamheid niet een of andere ecologische imperatief, maar eerder een set ethische principes die het menselijk gedrag moeten bepalen op alle niveaus waartoe we rationele toegang hebben. Het doel van de SDG's is het menselijk leven te verbeteren, en daarmee ook het leven van andere soorten/ Ze doen dit door onze productie- en reproductieverhoudingen aan te passen aan het feit dat alle economische en menselijke middelen voorlopig eindig zijn - en deel uitmaken van complexe kringlopen.
Zo gezien komen de SDG's voornamelijk voort uit het economische denken - en daarom gaan ze over het ethisch kapitalisme. Het economische denken achter de SDG's is gebaseerd op de huidige vooruitgang in de ethische kennis. Zo hadden de imperatieven van de gendergelijkheid en het recht op onderwijs honderd jaar geleden onzinnig geleken op de hogere niveaus van de sociaal-politieke ambitie. In veel landen is dat nog altijd zo. Denk bijvoorbeeld aan Afghanistan en Iran, waar op de beslissende niveaus van de politiek en de economie niets wordt gedaan om de gender-gerelateerde aspecten van de SDG's te realiseren, maar deze juist wordt ondermijnd. Iets vergelijkbaars geldt voor de vredesdoelstellingen, die door Rusland en andere landen die oorlog voeren duidelijk ook niet in acht worden genomen.
De SDG's zijn dus normatief: ze moeten leidend zijn voor ons handelen. De redenen daarvoor kunnen niet alleen economisch zijn. Het blijkt namelijk al te eenvoudig om enorme rijkdommen te vergaren door SDG's te saboteren en de morele vooruitgang te bestrijden. Accumulatie gericht op de korte termijn, die kenmerkend is voor moderne oligarchen, is juist allesbehalve duurzaam. Niet alleen draagt ze bij aan de grootschalige destabilisering van sociale formaties, indirect ondermijnt ze ook haar eigen fundament. Naarmate een puur op accumulatie van rijkdom gericht bedrijfsmodel moreel verwerpelijker is, nemen de instabiliteit en dus ook de onberekenbare risico's toe voor zowel de interne organisatie als de wereld eromheen. Duurzaamheid is geen beperkende factor voor economische activiteit, en daarom is de beste manier om ons leven en gedijen op de planeet Aarde veilig te stellen zeker niet door het idee van de economisch groei op te geven.
De achtste SDG luidt: 'Bevorder aanhoudende, inclusieve en duurzame economische groei, volledige en productieve tewerkstelling en waardig werk voor iedereen.' Duurzaamheid is uitdrukkelijk niet te verenigen met het verhaal en de praktijk van degrowth, de groeibeperking. Degrowth is bovendien een bedreiging voor de eerste SDG ('Beëindig armoede overal en in al haar vormen') en de dertiende ('Neem dringend actie om klimaatverandering en haar impact te bestrijden').
Zonder de financiële middelen die worden gegenereerd door economische activiteit kunnen we geen van de duurzaamheidsdoelstellingen bereiken. Het helpt ons niet verder om van een postkapitalistische werkelijkheid te dromen waarin we ons op de een of andere manier hebben aangepast aan de kringlopen van de natuur en alleen nog maar hoeven te oogsten wat ze voor ons overleven beschikbaar stelt. Er heeft nooit een dergelijke stabiele toestand van de menselijke aanpassing aan natuurlijke cycli bestaan. Ook onafhankelijk van de aanzienlijke en gevaarlijke menselijke bijdrage aan de opwarming van de aarde en het verlies aan biodiversiteit, is de natuur een instabiel systeem van complexe systemen. De menselijke activiteit en het menselijk ingrijpen spelen een rol in de ontwikkeling van dit systeem van systemen, terwijl dat als geheel al het kenbare te boven gaat en in onbekende mate het technologisch vernuft van de mens voorblijft. (pagina 172-174)
Lees ook: Morele vooruitgang in duistere tijden : universele waarden voor de 21ste eeuw (2021)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten
De redactie behoudt zich het recht voor reacties te verwijderen