Kristien Hens

Denken met microben
Letterwerk 2025, 73 pagina's - € 19,99 

Genomineerd voor de Socrates-wisselbeker 2026

Korte bio van Kristien Hens (19?)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
In "Denken met microben" neemt Kristien Hens je mee op een filosofische en wetenschappelijke reis waarin ze de verborgen wereld van micro-organismen blootlegt. Zo wil ze cruciale vragen stellen over wie wij zijn en hoe we ons verhouden tot de wereld om ons heen. Met een unieke combinatie van filosofie, biologie en ethiek zet Hens de lezer aan tot nadenken over de mens als een complex ecosysteem, gevormd door onzichtbare microben die je gezondheid, je persoonlijkheid en zelfs je gedrag beïnvloeden. Dit essay is een ode aan de kracht van het onzichtbare en hoe dit onze ideeën over verwantschap, samenwerking en de grenzen tussen mens en natuur herdefinieert. Hens verweeft haar persoonlijke fascinatie voor microben met inzichten van baanbrekende denkers zoals Mary Midgley en Lynn Margulis. Ze neemt je mee naar verhalen over wetenschappelijke ontdekkingen die tot dan toe over het hoofd werden gezien. "Denken met microben" is een uitnodiging om voorbij het zichtbare te kijken en een nieuw verhaal te vertellen over het leven, waarin creativiteit, complexiteit en onverwachte samenwerkingen centraal staan. 

Kristien Hens is hoogleraar in de bio-ethiek aan het departement wijsbegeerte van de Universiteit Antwerpen. Ze is geïnteresseerd in filosofie van de biologie, filosofie van de psychiatrie en milieu-ethiek. Ze is de auteur van ‘Towards an ethics of autism’ en van ‘Chance encounters: A bioethics for a damaged planet’.

Fragment uit

Terug naar Overzicht alle titels

Roel Meijvis

 Waar verzet begint : een filosofie van activisme
De Vrije uitgevers 2025, 96 pagina's  - € 14,95 (Reeks Doordenkers)

Genomineerd voor de Socrates-wisselbeker 2026

Website van Roel Meijvis (1995)

Korte beschrijving
Een geëngageerd essay over filosofie en klimaatactivisme. Roel Meijvis laat zien hoe het existentialistische denken van Simone de Beauvoir, Albert Camus en Jean-Paul Sartre kan helpen om hedendaagse klimaatproblemen te overdenken en om te zetten in handelen. Hij onderzoekt wat het betekent om in verzet te komen en welke rol reflectie daarbij speelt: wat doen we, en waarom? Het boek is zowel een essay als een manifest, en vormt een pleidooi voor betrokkenheid bij de wereld en de tijd waarin we leven. Engagerend en met diepgang geschreven. Met name geschikt voor een geoefende lezersgroep.  Roel Meijvis is filosoof, schrijver, theatermaker en dramaturg. Hij schreef eerder ‘De glimlach van de aarde’ (2023) over het oeuvre van Albert Camus. Het boek maakt deel uit van de filosofische serie: 'Doordenkers'.

Tekst op website uitgever
‘Minder denken, meer doen’, het is een veel gehoord devies als het over de klimaatcatastrofe gaat. Toch vraagt handelend ingrijpen om enig nadenken. Wat doe je en waarom? Roel Meijvis betoogt dat filosofie en activisme juist samen moeten optrekken. In Waar verzet begint beantwoordt Roel Meijvis vragen rondom klimaatactivisme vanuit het existentialisme. Wat kunnen filosofen als De Beauvoir, Camus en Sartre ons leren over de grote problemen van onze tijd? Welk handelingsperspectief bieden zij ons? Wat betekent het eigenlijk om in verzet te komen? En welke rol speelt ons denken daarbij? Waar verzet begint is een essay en manifest ineen. Bovenal is het een hartstochtelijk pleidooi om ons te verbinden met de wereld om ons heen en met de tijd waarin we leven.

Roel Meijvis studeerde filosofie in Tilburg en Amsterdam. Hij is werkzaam als filosoof, schrijver en theatermaker. Bij ISVW Uitgevers publiceerde hij eerder De glimlach van de aarde. Het voelende denken van Albert Camus.

Fragment uit

Terug naar Overzicht alle titels

Maarten van Rossem 3

De 21e eeuw die in 1979 begon
Nieuw Amsterdam 2026, 239 pagina's   - € 24,99

Dit boek werd al in 2024 aangekondigd

Wikipedia: Maarten van Rossem (1943)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Over de grote verschuiving van de machtsverhoudingen tussen Amerika, Rusland en China

De 21e eeuw, die in 1979 begon is een compacte big history waarin Maarten van Rossem de doorwerking schetst van de meest kardinale veranderingen in bijna vijftig jaar: de opkomst van China en de opmars van het neoliberale denken. Deze ontwikkelingen, en andere belangrijke gebeurtenissen die zich sinds 1979 hebben voorgedaan, plaatst hij tegen de achtergrond van de mondiale machtsverschuivingen.

Lange tijd werd de bipolaire wereldorde gedomineerd door de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie bleef Amerika als enige supermacht over. Tegelijkertijd maakte China vanaf het einde van de jaren zeventig een indrukwekkende industriële en economische groei door. Dit leidde in deze eeuw tot een nieuwe bipolaire machtsstructuur, met de vs en China als centrale spelers. Aan het begin van de 21e eeuw worden de contouren van een nieuwe wereldorde steeds duidelijker.

Fragment uit A holiday from history?
Het decennium tussen 1991 en 2001 wordt weleens gekarakteriseerd als een 'holiday from history'. In Joegoslavië, Rwanda en de Russische Federatie zal men het daar zeker niet mee eens zijn, maar voor de Verenigde Staten en West-Europa waren het na alle ellende van de late jaren zeventig en de jaren tachtig eindelijk weer eens jaren van stevige en onverwachte economische groei. De Amerikaanse politieke elite bevond zich in de vroege jaren negentig in een situatie zonder recent precedent. Van enige serieuze bedreiging was geen sprake meer. De Russische Federatie was in vrije val, de Chinese economische reus was nog maar een puber en de Amerikaanse economie was 40 procent groter dan nummer twee. De Amerikaanse militaire uitgaven waren hoger dan die van de zes daaropvolgende naties samen, en technologisch en wetenschappelijk gaven de VS de toon aan. Het internet, dat in deze jaren op gang begon te komen, was een creatie van het Amerikaanse ministerie van defensie, dat zich een netwerk wenste zonder kwetsbaar, sturend centrum. Zonder Koude Oorlog geen internet.
  Tegelijkertijd kwam er ene einde aan het apartheidsregime in Zuid-Afrika en leek het Israëlisch-Palestijnse conflict oplosbaar. Het klimaatprobleem was er wel maar kreeg geen aandacht. Wat de mogelijkheden van de plotse Amerikaanse almacht waren, was niet direct duidelijk. Hoe de 'overwinning' in de Koude Oorlog, die de Amerikanen feitelijk in de schoot was geworpen, geconsolideerd kon worden, moest nader worden onderzocht. De Amerikaanse burgers vonden het fijn dat hun natie de onbetwistbare nummer één in de wereld  was, maar erg geïnteresseerd in de rest van de wereld waren ze eigenlijk niet. Het moest allemaal niet te veel kosten, niet te lang duren en er moesten vooral geen Amerikaanse soldaten sneuvelen. Isolationistische impulsen zijn in de VS immer aanwezig. Voor iemand die in Omaha (Nebraska) woont is de wereld ver weg. (pagina 77-78)

Lees ook: Kapitalisme zonder remmen : opkomst en ondergang van het marktfundamentalisme (2011)  en en Maarten van Rossem over populisme en onze democratie (uit 2024).

Terug naar Overzicht alle titels

Ece Temelkuran 3

Nation of strangers : bouwen aan een nieuw huis in de 21ste eeuw
Uitgeverij Pluim 2026, 288 pagina's  - € 26,99

Oorspronkelijke titel: Nation of strangers : rebuilding home in the 21st century (2026)

Wikipedia: Ece Temelkuran (1973)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
‘Lieve vreemdeling. Ben je thuis? Voel je je thuis? En zo ja, hoelang nog?’ Voel je je nog thuis in deze gure wereld? Voel je je nog veilig? Geworteld? In deze tijd zijn we tot op zekere hoogte allemaal dwalenden, zoekenden, ontheemd. Ece Temelkuran schrijft ons aan in een reeks indringende, scherpzinnige en net zo gevoelige brieven. We zitten allemaal in hetzelfde schuitje. Maar als ervaringsdeskundige – tien jaar geleden verliet ze noodgedwongen haar moederland – weet ze precies hoe ze ons een hart onder de riem moet steken. Gewapend met haar jarenlange ervaring legt ze onze wonden en die van de wereld bloot en biedt een heilzame remedie. Alles wat we nog hebben is elkaar. Gelukkig kan dat heel erg veel blijken te zijn – als we het toestaan.

Fragment uit

Lees ook: Verloren land : de zeven stappen van democratie naar dictatuur (uit 2019)

Terug naar Overzicht alle titels

Guy Verhofstadt 3

De burger in opstand : de toekomst van de politiek & de liberale democratie
De Arbeiderspers 2026, 432 pagina's  -  € 34,99

Wikipedia: Guy Verhofstadt (1953-)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
De liberale democratie, kroonjuweel van het vrije Westen, is in verval. Met de opkomst van autocratische leiders worden grondwettelijke vrijheden en principes van de rechtsstaat met voeten getreden. Tegelijkertijd is het vertrouwen in de politiek op een dieptepunt beland. In dit uitdagende boek analyseert Guy Verhofstadt de oorzaken van de crisis en presenteert hij een blauwdruk voor een nieuwe democratische politiek. Radicale hervormingen zijn nodig: een nieuwe verhouding tussen arbeid en kapitaal, een nieuw kiessysteem, een nieuw ideologisch kader. Cruciaal daarbij: wie bezit en beheert onze stemmen, ons kapitaal, onze data? Wie heeft de zeggenschap over politiek en economie?

Fragment uit

Lees ook: De weg uit de crisis : hoe Europa de wereld kan redden (2009) en De ziekte van Europa (en de herontdekking van het ideaal) (uit 2015).

Terug naar Overzicht alle titels

Aldous Huxley 2

De tijd van de oligarchen : met een inleiding van Bas Heijne
Prometheus 2026, 109 pagina's - € 15,-- 

Oorspronkelijke titel: Science, Liberty and Peace (1946)

Wikipedia: Aldous Huxley (1894-1963) en Bas Heijne (1960-)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Al in 1946 voorspelde Aldous Huxley met griezelige precisie onze huidige wereld, waarin politieke macht met behulp van technologie in handen is van een kleine minderheid. Maatschappelijk onrustige tijden zijn ideaal voor nationalisme en geopolitieke machtsspelletjes, terwijl democratie en solidariteit onder vuur komen te liggen.

Huxley, bij ons vooral bekend van zijn visionaire roman Brave New World, kondigt in dit vlijmscherpe essay de komst van het techno-oligarchische tijdperk aan – een wereld met boy-gangsters als regeringsleiders, waarin onze vrijheid wordt bedreigd door het recht van de sterkste.

Huxleys verbluffende analyse is na tachtig jaar herontdekt. Hij raakt de kern van de uitdagingen waarvoor wij in de eenentwintigste eeuw zijn komen te staan.

Fragment uit II
Wat geldt voor de pers, geldt evenzeer voor de radio. Uitgesproken woorden zijn veel spannender dan woorden gedrukt op houtpulp. Vroeger kon een groot redenaar hooguit een paar duizend toehoorders bereiken. Tegenwoordig kan een welbespraakte dictator zijn emotioneel geladen evangelie in de oren van tientallen miljoenen mensen gieten. Wat Marcus Antonius kon met de meute die zich verzamelde rond het lijk van Caesar, kan zijn hedendaagse tegenhanger doen met hele landen. Nooit eerder waren zo veel mensen dermate overgeleverd aan zo weinig mensen.
  Ongewenste propaganda zal blijven verschijnen totdat degene die ervoor betalen van gedachten veranderen of worden vervangen door dit kwaad dan persoonlijke onthouding. Kranten lezen en radio luisteren zijn geestelijke verslavingen, en geestelijke verslavingen kunnen, net als lichamelijke verslavingen aan drugs, tabak of alcohol, alleen worden verholpen door vrijwillige inzet van de verslaafde zelf. Zolang we blijven toegeven aan het verlangen om te lezen over moorden en echtscheidingen blijven kijken naar stripverhaaltjes en blijven luisteren naar soaps of swingmuziek, moeten we rekening houden met beïnvloeding door de propaganda die altijd met deze verslavende prikkels gepaard gaat. Onlangs lieten de leiders van een vakbond in New York een enquête houden onder de leden. Er werden vragen gesteld als: welke krant leest u doorgaans en welke krant beschouwt u als minst betrouwbaar en welke als meest? Zestig procent van de leden was het erover eens dat een bepaalde krant de minst eerlijke krant van de regio New York was, maar meer dan veertig procent bekende die krant dagelijks te lezen - omdat die de beste strips en de heftigste sensatieverhalen bracht. Zoals wel vaker is dit een geval van video meliora proboque, detoria sequor; ik zie het betere en ik er kan het, maar ik volg toch het slechtere. In de huidige omstandigheden kan de invloed van die bepaalde krant alleen afnemen als een deel van de lezers stopt met lezen. Blijven toegeven aan een geestelijke verslaving kent een prijs en die prijs is het bestaan van ongewenste propaganda. (pagina 36-38)

Lees ook: Heerlijke nieuwe wereld (1932/2023)

Andere boeken die Bas Heijne selecteerde en waarvoor hij een inleiding schreef:  
Menno ter Braak. Het nationaal-socialisme als rancuneleer  (uit 1937/2019),  
George Orwell. Over nationalisme (uit 1945/2023), 
Albert Camus. Een hogere liefde : brieven aan een Duitse vriend (2024)
Perikles. Voor de democratie (2025)

Terug naar Overzicht alle titels

Huub Buijssen 2

Tegen populisme : strategieën om de democratie te behouden
TRED 2025, 214 pagina's  - € 23,99

Korte bio van Huub Buijssen (1953-)

Korte beschrijving
Een inzichtelijk boek over de psychologie achter populisme, met strategieën om populisme tegen te gaan. Dit boek onderzoekt de invloed van populistische partijen op het politieke debat en het maatschappelijke klimaat sinds het begin van de 21e eeuw. Het beschrijft hoe bekende populistische leiders zoals Trump, Wilders, Dewinter, Marine Le Pen, Orbán en Weidel vergelijkbare communicatiestrategieën en trucs gebruiken om kiezers aan te trekken. Psycholoog Huub Buijssen biedt lezers een reeks tegenstrategieën om deze populistische tactieken te doorzien en te weerstaan. Het boek bevat voorbeelden en analyses van uitspraken en redevoeringen van populisten uit zowel binnen- als buitenland, met als doel de lezer inzicht te geven in de werking van populisme en hoe de democratie kan worden beschermd. In duidelijke, doorwrochte stijl geschreven. Geschikt voor een brede tot geoefende lezersgroep. 

Huub Buijssen (1953) is o.a. psychogerontoloog en klinisch psycholoog. Zijn werk wordt in meerdere landen uitgegeven. Eerder schreef hij 'De psychologie achter populisme’.

Tekst op website uitgever
Sinds het begin van deze eeuw beheersen populistische partijen het politieke debat. Daarmee hebben ze het maatschappelijk klimaat ingrijpend veranderd. Populisme is geen hogere wiskunde. Trump, Wilders, Dewinter, Marine Le Pen, Orbán, Weidel: zij gebruiken allemaal dezelfde communicatieve strategieën en trucs om kiezers te verleiden. Psycholoog Huub Buijssen biedt een reeks tegenstrategieën en leert je hoe je populistische tactieken kunt doorzien. Door de vele sprekende voorbeelden uit binnen- en buitenland en de spannende analyses van uitspraken en redevoeringen van populisten is het boek zowel boeiend als leerzaam.

Fragment uit hoofdstuk 12. Pakkende frames inzetten als politiek wapen
'Onze huizen, onze toekomst - en zij pakken het ons af!' Toen ik bij ChatGPT de opdracht intikte: genereer een populistische slogan of frame voor de woningcrisis, kreeg ik binnen twee seconden deze oneliner op mijn scherm te zien. Wie de 'zij' is, vermeldt ChatGPT niet, maar het ligt voor de hand om hier aan de asielzoekers te denken. Toen ik ChatGPT vervolgens vroeg om voor de woningcrisis een soortgelijke oneliner te bedenken voor een niet-populistische partij, was dit het resultaat: 'Hoe lossen we de woningcrisis op?' Wat denk je: welke slogan zou mensen het meest in beweging zetten? Ja, een schot voor open doel. In zijn veelgeprezen boek Don't Think of an Elephant: Know Your Values and Frame the Debate houdt de linguïst George Lakoff een warm pleidooi voor het inzetten van frames door reguliere partijen. Als mainstream politieke partijen alleen maar reageren op de voorstellen en kreten van de populisten, laten zij de kans liggen om zelf de politieke agenda en het politieke discours te bepalen. Ik ben het een smet Lakoff: om niet in de demagogische en populistische valkuil te step[pen moeten de gevestigde politieke partijen zelf met eigen sprekende frames komen.

Ik heb het begrip frames al meerder keren gebruikt. Beter laat dan nooit: het wordt tijd om te vertellen wat er onder verstaan wordt. Volgens de invloedrijke Amerikaanse socioloog Erving Goffman, die het begrip in zijn boek Frame Analysis: An Essay on the Organization of Experience introduceerde, is het een denkraam of kader dat bepaalt hoe we de wereld waarnemen. Het geeft aan wat ertoe doet en wat er op het spel staat en heeft daarmee een uitgesproken morele lading: het bepaalt of iets goed of fout is. Een politieke frame is dan ook veel meer dan een communicatietrucje; het is een ideologie in actie! Impliciet verkondigt een frame niet alleen een waarde, maar het geeft tegelijkertijd ook richting aan de oplossing. Omdat framing het denken stuurt en het hart van de kiezer raakt, is het een krachtig instrument in de politiek. Een bruikbaar hulpmiddel voor het maken van goede politieke frames is de zogenaamde plakfactor. (pagina 141-142)

Lees ook: De verborgen psychologie achter populisme : als je dit boek leest, begrijp je Wilders beter...en jezelf (2024)

Terug naar Overzicht alle titels

Ilja Leonard Pfeijffer 5

Absolute democratie : kroniek van een aangekondigde afrekening
De Arbeiderspers 2026, 319 pagina's  - € 23,99 

Vijftig columns die in 2024 en 225 in de Belgische krant De Morgen verschenen. En niet in (een) De Volkskrant of (de) NRC. Wellicht omdat de Belgische eigenaren van die kranten daar tegem waren?

Wikipedia: Ilja Leonard Pfeijffer (1968)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
We staan voor een keerpunt in de geschiedenis. De democratie wordt in naam van de democratie ontmanteld. In een wereld waarin recht ondergeschikt wordt gemaakt aan het recht van de sterkste, ziet Europa zich niet alleen door zijn vijand bedreigd, maar ook door zijn belangrijkste bondgenoot.

Dit boek is een kroniek en een analyse. Het vertelt het verhaal van de verwording van waarden die ooit een vanzelfsprekend houvast boden en het onderzoekt de oorzaken van deze omwenteling. Ilja Leonard Pfeijffer onthult de mechanismen van deze tijd en ontvouwt de routekaart naar een betere toekomst.

Absolute democratie, dat leest als een spannende en verontrustende roman, is een onmisbaar boek voor kiezers en politici op zoek naar inzicht en hoop.

Fragment uit 2. De zin van het leven
Een systeem dat bij uitstek voldoet aan alle door Thomas Kuhn beschreven kenmerken van een vastgelopen paradigma, is onze westerse, kapitalistische samenleving. Het zal duidelijk zijn dat ons kapitalistische model, dat gebaseerd is op oneindige groei op een in omvang beperkte planeet, onhoudbaar is. Het zal even duidelijke zijn dat de perverse wedkamp die het kapitalisme wil zijn, steeds minder winnaars oplevert ten koste van steeds meer verliezers. Die groeiend eongelijkheid is inherent aan het kapitalisme, en met de observatie dat die toenemende ongelijkheid onacceptabel is, is de conclusie van het syllogisme dat het kapitalisme onacceptabel is niet langer te vermijden. Wat eveneens duidelijk zal zijn, is dat het kapitalistische systeem ons niet gelukkig maakt.
  Ik zal u thans een schokkende waarheid onthullen: dat is ook niet de bedoeling. Het kapitalistische  systeem is ingericht met het doel ons ongelukkig te maken. Na millennia van religieuze en filosofische zoektochten naar de waarheid hebben we in deze jonge eeuw eindelijk ontdekt wat de zin van het leven en waartoe wij op aarde zijn. Wij zijn op aarde om te consumeren. Onze consumptie is de motor van het systeem. Een gelukkig mens is een belabberd consument. Een gelukkig mens heeft niets nodig, want hij of zij is al gelukkig. Daarom is er met malicieuze efficiëntie een systeem bedacht van slavernij waarin een fundamentele levensbehoefte, namelijk een huis, zo onbetaalbaar is gemaakt dat je je het slechts kunt permitteren in ruil voor een levenslange schuld, die je afbetaalt door de mooiste jaren van je leven te vergooien aan het beantwoorden van e-mails en het afvinken van to-do-lijstjes. Deze dwangarbeid maakt je ongelukkig, hetgeen je tracht te compenseren door spullen aan te schaffen waarvan de reclames je beloven dat ze je gelukkig zullen maken. Als compulsieve consument bereik je zodoende je vervulling als mens.
  Als je het eenmaal doorziet, is het simpel. De oplossing voor deze systeemcrisis kan niet gelegen zijn in gepriegel aan belastingschijven. We kunnen de desastreuze opwarming van de aarde niet keren met een paar lapmiddeltjes zonder dat wij het systeem van ongeremde groei als zodanig ter discussie stellen, maar zonder het model van oneindige groei valt de bodem onder het kapitalisme uit. Het is, zoals Einstein dat uitdrukte, onmogelijk om problemen  op te lossen binnen het systeem dat deze problemen heeft gecreëerd. Er is een paradigmawisseling nodig.
  Om onze democratie, en met onze democratie onze rechtsstaat en vrije samenleving, te redden is een drastische herverdeling nodig van economische middelen. Daarbij moeten we inzetten op een scenario van economische krimp. In elk geval tot het moment waarop de mensheid in staat zal zijn om een groot aantal andere planeten te koloniseren, zullen we de mondiale consumptie moeten terugbrengen naar een niveau dat onze arme aarde aankan. We moeten een samenleving creëren die draait om gelijke verdeling van inkomsten in plaats van om competitie. Het model van inkomen op basis van verdienen, dat in onze westerse samenleving een dogma is, is een fictie, omdat niemand op grond van eigen verdiensten multimiljonair wordt. Kapitaal rendeert meer dan arbeid.
  Bovendien zal dit model in de toekomst steeds problematischer worden, wanneer robots en kunstmatige intelligentie de mondiale behoefte aan arbeid zullen reduceren. Dat het voor mensen niet meer nodig zal zijn om te werken, is goed nieuws, om niet te zeggen een heilstijding van messiaanse proporties, op voorwaarde dat de inkomsten uit de productie van de kunstmatige arbeidskrachten eerlijk worden verdeeld. De productiemiddelen dienen in handen te zijn van het volk, zou Karl Marx zeggen. Je moet er niet aan denken dat de eigenaar van de robots alles wat de robots maken zelf mag houden en dat de robots via agressieve overnamen vervolgens in steeds minder handen komen.
  Om al deze redenen zou een basisinkomen een goed begin zijn, in combinatie met een belastingtarief van minstens negentig procent voor extra verdiensten. Marlene Engelhorn wijst ons de weg. (20 januari 2024)

Lees ook: Grand Hotel Europa (2018), Ondraaglijke lichtheid : over het nut en nadeel van de ironie voor het leven (2019), Alkibiades : roman (2023) en De luimen van de leeuw : de bronnen van Alkibiades (uit 2025)

George Orwell 3

De leeuw en de eenhoorn 
Boom 2026, 104 pagina's - € 14,90
Reeks: Boom kleine klassieken.

Oorspronkelijke titel: The lion and the unicorn (1941)

Wikipedia: George Orwell (1903-1950)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Hoe verdedigen we onze democratie tegen het fascisme? Daarover schreef George Orwell in 1941, op het moment dat de Engelse steden zwaar werden gebombardeerd door de nazi’s. Met oorlog terug op het Europese continent en opflakkerend fascisme worstelen ook wij tegenwoordig met die vraag. Orwells antwoord: niet met pacifisme of conservatisme. En zeker niet door te blijven handelen met de vijand. Wel met patriottisme en socialisme. Maar hoe precies? Wat is fascisme eigenlijk? En kun je hartstochtelijk van je land houden zonder een nare nationalist te zijn?

In De leeuw en de eenhoorn verbindt Orwell op weergaloze wijze grote politiek-filosofische vragen met kleine alledaagse dingen als de Britse liefde voor bloemen, voetbal en postzegels verzamelen. Een kritische en tegelijk tedere analyse van zijn land, met memorabele oneliners. Dit filosofische kleinood is uiterst actueel door alle debatten over nationale identiteit.

Fragment uit (het) Eerste deel - Engeland als vaderland
Terwijl ik schrijf, vliegen er hoog beschaafde mensen over die mij proberen te doden.
  Ze koesteren geen vijandigheid tegen mij als individu en ik niet tegen hen. Ze 'doen slechts hun plicht', zoals het gezegde luidt. De meesten van hen zijn ongetwijfeld vriendelijke, gezagsgetrouwe mennen bij wie in het gewone leven niet eens de gedachte aan het plegen van een moord zou opkomen. Daar staat tegenover dat als het één van hen zou lukken mij met een goed gemikte bom op te blazen, hij er geen minuut minder om zou slapen. Hij deint zijn land, dat de macht heeft om hem van het kwaad vrij te spreken.
Je kunt de wereld niet zien zoals hij is, tenzij je de overweldigende kracht erkent van patriotisme, nationale loyaliteit. Onder bepaalde omstandigheden kan patriotisme uiteenvallen, op bepaalde beschavingsniveaus bestaat het niet, maar als een positieve kracht kent het geen gelijke. Het christelijk geloof en het internationaal socialisme zijn in vergelijking zo zwak als stro. Hitler en Mussolini kwamen in hun eigen land hoofdzakelijk aan de macht doordat zij dit begrepen en hun tegenstanders niet. 
 Ook moet je toegeven dat scheidingen tussen de ene en de andere natie zijn gebaseerd op werkelijke verschillen van inzicht. Tot voor kort vond men het normaal om te doen alsof alle mensen sprekend op elkaar lijken, maar in feite weet iedereen met ogen in zij hoofd dat het doorsnee menselijk gedrag enorm verschilt per land. Dingen die in het ene land plaatsvinden, zouden in een ander land nooit kunnen gebeuren. Zo zouden de zuiveringen die Hitler in juni 1934 liet doorvoeren nooit in Engeland hebben kunnen plaatsvinden. En binnen de westerse volkeren wijken de Engelsen behoorlijk af van de anderen. Een geniepige getuigenis daarvan is de afkeer die nagenoeg alle buitenlanders voelen voor de leefwijze in ons land. Maar weinig Europeanen kunnen het verdragen om in Engeland te leven, en zelfs Amerikanen voelen zich meer thuis in Europa.
  Als je terugkeert in Engeland, vanuit welk ander land dan ook, voel je onmiddellijk dat je andere lucht inademt. Al in de allereerste minuten komen tientallen dingetjes samen om je dit gevoel te bezorgen. Het bier is bitterder, de munten zijn zwaarder, het gras is groener, de reclames zijn schreeuweriger. De menigtes in de grote steden, met hun goedaardige knobbelige gezichten, hun slechte tanden en zachte omgangsvormen, zijn anders dan een Europese menigte. Vervolgens word je opgeslokt door de uitgestrektheid van Engeland en raak je een tijdje het gevoel kwijt dat de hele natie één duidelijke aard heeft. Bestaan naties eigenlijk wel echt? Zijn we niet zesenveertig miljoen individuen, allemaal anders? En wat een diversiteit is er in een natie, wat een chaos! Het geklak van klompen in de fabriekssteden van Lancashire, het komen en gaan van de vrachtwagens op de Great North Road, de rijen voor de arbeidsbeurzen, het geratel van de flipperkasten in de pubs in Soho, de oude vrijsters die door de mist op een herfstochtend naar de heilige communie fietsen: dat zijn allemaal niet zomaar onderdelen, maar karakteristieke onderdelen van het Engelse gebeuren. Hoe kun je nou een patroon ontwaren in deze warboel? (pagina 25-26)

Lees ook: Over nationalisme : met een essay van Bas Heijne (1945/2023) en 1984 van George Orwell (1949/2008)

Terug naar Overzicht alle titels

Peter Kanne

Lang zal ik lekker leven : de genotzuchtige Nederlander: van ik-verslaving naar wij-gevoel
Meulenhoff 2026, 264 pagina's - € 21,99

Korte bio van Peter Kanne (197?)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Urgent en actueel: Peter Kanne schetst een confronterend beeld van de Nederlandse weerbaarheid en zet je aan het denken. Hoe kunnen we ons leven gezonder, democratischer, duurzamer en meer solidair maken?

Peter Kanne schetst een verontrustend beeld van de Nederlander als genotzuchtige individualist. In vergelijking met inwoners van andere landen trekt de Nederlander zich nog meer terug in zijn eigen kleine, genoegzame wereldje. Gewend – of verwend – als we zijn aan onze luxe en individuele vrijheden, verliezen we de blik op het collectief: de gemeenschap. Maar, zo waarschuwt Kanne, de wal dreigt het schip te keren. Als we niet bereid zijn uit onze comfortabele cocons te stappen, komen niet alleen onze welvaart en onze mentale en fysieke gezondheid, maar ook onze democratie in gevaar.

Aan de hand van objectieve cijfers, wetenschappelijk onderzoek en opinieonderzoek duidt Kanne de ontwikkelingen op het gebied van economie, communicatie, gezondheid, duurzaamheid en democratie. Het vaste patroon: het systeem – de markt, big tech, een weifelende overheid – houdt consumentisme en genotzucht in stand. Maar het individu – de consument, de burger – laat het zich ook makkelijk aanleunen.

In dit boek opent Peter Kanne ons de ogen voor deze patstelling en richt hij de blik op de toekomst. Hoe is dit patroon te doorbreken, hoe kan de Nederlander zijn weerbaarheid terugvinden? En wat zou de rol van de overheid, het bedrijfsleven en de (intellectuele) elite moeten zijn?

‘Lang zal ik lekker leven biedt een helder en volledig overzicht van de geestesgesteldheid van de Nederlandse burger. Peter Kanne schrijft met vaart en humor. Ondanks een genadeloze ontleding van de Nederlander, is zijn boek niet somber.’ Pieter Klok, hoofdredacteur de Volkskrant

‘Peter Kanne houdt zijn lezers een spiegel voor en vraagt: zet je in op zelfredzaamheid of ook op samenredzaamheid? Kanne combineert scherpe analyses met een lekker leesbaar verhaal, waardoor je wordt uitgedaagd om na te denken over je eigen rol in de samenleving.’ Barbara Baarsma, hoogleraar Toegepaste Economie Universiteit van Amsterdam

‘Een zedenschets van de genotzuchtige Nederlander en moreel appel ineen. Een snoepdoos vol inzichten en dwarsverbanden. Een zeer boeiend geheel.’ Sheila Sitalsing, schrijver, journalist en columnist bij de Volkskrant

‘Redelijke, doordachte en scherpe stemmen voeden het publieke gesprek over de kwaliteit van ons gezamenlijke leven. Peter Kanne heeft zo’n stem. Lees Lang zal ik lekker leven en laten we het er dan samen over hebben: wat is er nodig om samen, in solidariteit, langer te leven?’ Erik Pool, voormalig programmadirecteur Dialoog & Ethiek bij de Rijksoverheid

Fragment uit

In 2004-2005 spraken een aantal gasten over het jaarthema: Waarom IK een probleem werd voor ONS

Terug naar Overzicht alle titels

Gabriel Zucman

Miljardairs betalen geen inkomstenbelasting en daar gaan we een einde aan maken
Atlas Contact 2026, 80 pagina's  - € 9,99

Oorspronkelijke titel: Les Milliardaires ne paient pas d'impôt sur le revenu et nous allons y mettre fin (2025)

Wikipedia: Gabriel Zucman (1986)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Het veelbesproken essay over het belasten van de superrijken, van de hand van een van de meest toonaangevende economen ter wereld.

Waarom betalen miljardairs relatief veel minder inkomstenbelasting dan de gewone man? Met die vraag gaf de veelgeprezen econoom Gabriel Zucman de aanzet tot een hoogoplopend debat in zijn thuisland Frankrijk – een debat dat de kloof tussen arm en rijk haarfijn blootlegde. En ook in de rest van de wereld blijken de lasten zeer ongelijk verdeeld. Dankzij het onvermoeibare werk van Zucman is er de laatste jaren steeds meer zicht gekomen op de grootschalige belastingontwijking van superrijken. In dit geruchtmakende essay legt Zucman op beknopte en begrijpelijke wijze zijn plan uit voor de zogeheten ‘Zucman-taks’: een verplichte belasting van 2 procent voor superrijken. Overtuigend toont hij aan waarom deze maatregel leidt tot een rechtvaardigere lastenverdeling en laat hij zien hoe deze belasting ook in Nederland zou kunnen werken.

Met een speciaal voorwoord voor de Nederlandse editie

Fragment uit Minimumbelasting is het krachtigste instrument om miljardairs te laten betalen
Het instrument dat ik voorstel, de invoering van het minimumbelastingtarief voor superrijken, is volgens mij het meest logische antwoord op de statistieken en historische ervaringen die ik zojuist heb samengevat.
  Het gaat erom een nieuw principe in te voeren waarbij de persoonlijke belasting van een superrijk persoon niet onder een harde ondergrens mag zakken. In een rapport dat ik in 2024 aan de G20 voorlegde beschreef ik dit systeem voor het eerst in detail en stelde ik voor dat dit minimum op 2 procent van het vermogen zou worden vastgesteld en dat 'superrijke personen' zouden moeten worden gedefinieerd als mensen met een vermogen van 100 miljoen dollar of meer.
Op basis van de berekeningen die ik samen met mijn collega's van het EU Tax Observatory heb gemaakt, schatte ik dat een dergelijke maatregel wereldwijd jaarlijks tussen de 300 en 380 miljard dollar zou kunnen opleveren, en 67 miljard euro op Europees niveau.
  Dit voorstel werd in februari 2025 aangenomen door het Franse parlement, voordat het enkele maanden later door de senaat werd verworpen. In Frankrijk zijn er ongeveer 1800 huishoudens met een vermogen van meer dan 100 miljoen euro. Hoewel het om erg weinig mensen gaat, zou dit jaarlijks zo'n 20 miljard euro kunnen opleveren (tussen de 15 en 25 miljard; het gebrek aan officiële openbare statistieken zorgt voor wat onzekerheden). Het is zo'n hoog bedrag omdat de miljardairs onder hen bijzonder welvarend zijn. (pagina 53-54)

Lees vooral ook: Limitarisme : pleidooi tegen extreme rijkdom van Ingrid Robeyns (uit 2023) met op die pagina ene verwijzing naar tientallen andere boeken die met dit onderwerp samenhangen.

Artikel: Moneyland: het zal nooit makkelijker zijn om ertegen op te treden dan nu. (april 2019)

Terug naar Overzicht alle titels

Charles Groenhuijsen

Meiden volgen hun dromen Jongens hun hormonen : winnaars en verliezers van de 21e eeuw. Vrouwen nemen de leiding, waar blijven de mannen?
Studio 92a 2025, 214 pagina's - € 24,95

Wikipedia: Charles Groenhuijsen (1954)

Korte beschrijving
Essay over de arbeidsmarkt, onderwijs en cultuur waarin de verschuiving in de rolverdeling tussen mannen en vrouwen wordt onderzocht. Charles Groenhuijsen beschrijft hoe vrouwen meer succes behalen in onderwijs, arbeidsmarkt, cultuur en wetenschap. Vrouwen denken ook minder traditioneel over relaties, huwelijk en gezin. Groenhuijsen onderzoekt hoe mannen hierop reageren: voelen ze zich bedreigd of grijpen ze juist hun kansen. Hij schetst de groter wordende impact van vrouwelijk talent op de samenleving waarin zowel mannen als vrouwen nieuwe uitdagingen en kansen tegemoet treden. Helder en toegankelijk geschreven. Geschikt voor een brede tot geoefende lezersgroep.

 Charles Groenhuijsen (Joure, 1954) is een Nederlandse schrijver, spreker, columnist en journalist. Hij was jarenlang correspondent voor de NOS in Washington en schreef meerdere boeken.

Tekst op website uitgever
De apenrots wankelt: Nieuwe kansen voor vrouwen én mannen Worden vrouwen de baas in de wereld? Kortgeleden was die gedachte nog ronduit idioot. Nu niet meer. Want steeds meer vrouwen behalen spectaculaire successen in onderwijs, arbeidsmarkt, cultuur en wetenschap. Ze denken minder traditioneel over huwelijk, gezin en relaties. Hoe reageren mannen hierop? Worden ze boos en jaloers? Of grijpen mannen de uitdaging juist aan? Eindelijk wordt het enorme reservoir aan vrouwelijk talent immers nuttig gebruikt. Wordt de wereld dan ook een beetje aardiger, minder macho? Wat een uitdaging, wat een kans! Voor vrouwen én mannen. In Meiden volgen hun dromen, jongens hun hormonen schetst Charles Groenhuijsen deze nieuwe wereld van onze kleinzonen en kleindochters. Charles Groenhuijsen is schrijver, spreker, TV-presentator. Hij was jarenlang correspondent voor de NOS in Washington. Dit is zijn dertiende boek. Hij is getrouwd en heeft drie (succesvolle) volwassen kinderen: één dochter en twee zoons.

Fragment uit hoofdstuk 2. optimisme - pessimisme
Uitvinder Nikola Tesla : genialiteit van moeder geërfd
Wat voor toekomst brengt ons dit? Het verleden kan daarbij leerzaam zijn. Hoe werd honderd jaar geleden naar de toekomst gekeken? We kunnen luisteren naar een man, Nikola Tesla, die zich in 1926 afvroeg hoe de wereld er in de eenentwintigste eeuw uit zou zien. Hij deed rake voorspellingen over technologie, huwelijk en vrouwen. De kop boven een interview met Tesla is veelzeggend 'When women will be boss'. We kennen Tesla vooral als technisch genie, maar zijn voorspelling over de onstuitbare opkomst van vrouwen is minstens even uitdagend en opwindend.
  Eerst wat achtergrond. Nikola Tesla (1856-1943) was briljant en zijn tijd ver vooruit. Zijn uitvindingen op het gebied van elektronica zijn fameus. Hij heeft het zelf niet meer meegemaakt, maar de naamgeving van de eerste massaal geproduceerd elektrische auto van superondernemer Elon Musk is een passend eerbetoon aan deze geniale man. In het automerk Tesla leeft zijn naam voort.
  Tesla was net als Elon Musk (die kwam in 1992 vanuit Zuid-Afrika via Canada naar de VS) een immigrant. Hij kwam in 1884 vanuit Kroatië naar Amerika. Dara vond hij wisselstroom (dat transport van elektriciteit enorm verbeterde) uit, een vroege versie van neonlicht, draadloze telegrafie en tal van andere technische verbeteringen, waaronder de gigantische turbines van de Niagarawaterval. Hij ontwikkelde antennetechnologie, laserlicht en de eerste versie van geleide raketten. Hij verzamelde niet minder dan zevenhonderd patenten.
  Albert Einstein kreeg eens de vraag: 'Hoe voelt dat nou de slimste mens ter wereld te zijn?' Waarop hij heel bescheiden antwoordde: 'Dat moet je aan Nikola Tesla vragen.' Het is onzeker of dit ooit zo echt gezegd is, maar dat de rake anekdote zo lang levend blijft is veelzeggend.
Tesla had vele meer patente (enkele honderden) dan Einstein (tientallen); dat is wél zeker.

Tesla is gefascineerd door vrouwen. Hij vertelt dat hij (de) technische genialiteit van zijn moeder Duka Tesla had geërfd. Zijn moeder had een ongewoon goed geheugen en kom lange stukken tekst met gedichten, volksverhalen en religieuze geschriften uit het hoofd opzeggen. Het prikkelde de intellectuele fantasie van Nikola.
Zijn moeder was uitvinder en bedacht verbeteringen voor weefgetouwen. Tesla prees zijn moeder: 'Ze was een uitmuntende uitvinder en zou, geloof ik, grote dingen hebben bereikt als ze niet zo ver verwijderd was geweest van het moderne leven en de vele mogelijkheden die dat biedt.'
De bewondering voor zijn moeder - zijn vader was priester in de Servisch-Orthodox kerk - is zo interessant vanwege zijn visie op de rol van de vrouw in de wereld. Hij ontvouwt die radicale visie ('A new sex order in coming') in een interview met het Amerikaanse blad Collier. Het grootste deel van het fascinerende vraaggesprek gaat over zijn technische voorspellingen. Tesla was een visionair.
Hij voorziet technische doorbraken, die in de eeuw sinds het interview met hem verscheen állemaal zijn gerealiseerd. Tesla: Wanneer we draadloze technieken perfect toepassen, wordt de wereld in feite één groot brein waarin alles is ondergebracht. Het is meer dan waarschijnlijk dat de krant 's nachts draadloos in onze huizen wordt geprint. We zullen - ongeacht afstand - direct met elkaar communiceren. En dat allemaal met een apparaatje dat in ons vestzakje past.'
Inderdaad, dit is een akelig nauwkeurige beschrijving van onze huidige smartphone, die Apple-oprichter Steve Jobs in 2007 presenteerde als een spectaculaire innovatie. Tesla zag het honderd jaar geleden al voor zich. Hij gebruikt uiteraard niet het woord internet (dat bestaat sinds 1983) maar zijn beschrijving ('een wereldwijd brein')  komt dicht bij wat we nu allemaal elke dag gebruiken. De voorspellingen van Tesla (hij was toen 68 jaar oud) komen nu uit.

'Vrouwen nemen heerschappij in de wereld over'

Tesla was in geen enkel opzicht doorsnee. Biografen hebben veelvuldig gespeculeerd over zijn privéleven. Was hij homoseksueel, aseksueel, celibatair? Hij blijft ongrijpbaar. Zijn heftige vrijheidsdrang past in dat beeld en bracht hem tot zijn onvoorstelbare uitvindingen.
Zijn persoonlijke leven blijft een onderwerp van speculatie. Hij wilde in elk geval - ongewoon voor die tijd - niet trouwen: 'Ik denk niet dat er veel geweldige uitvindingen van getrouwde mannen zijn.'
Tesla: 'Het huwelijk is iets voor artiesten, muzikanten en schrijvers maar niet voor uitvinders. Die eerste drie krijgen inspiratie door de invloed van een vrouw en moeten door hun liefde tot verfijndere prestaties komen. Maar een uitvinder heeft zo'n intens karakter met zo veel wilde, gepassioneerde kanten dat hij - als hij zich helemaal aan een vrouw en haar liefde geeft - alles weggeeft van het werkveld dat hij gekozen heeft. Dat alles is best jammer, want ik voel me soms zo eenzaam.'
Deze lange inleiding over de technische uitvindingen van tesla en zijn visie op het huwelijk is relevant, omdat het reliëf geeft aan zijn laatste en meest vergaande voorspelling in het vraaggesprek. Dan pas snap je de kop boven het interview: 'When women will be boss'. (pagina 59-61)

Terug naar Overzicht alle titels

Sophie van Gool

 Je kind is een goudmijn : waarom iedereen verdient aan je kind behalve jij
Meulenhoff 2026, 256 pagina's - € 22,99

Wikipedia: Sophie van Gool (1991)

Korte beschrijving

Tekst op website uitgever
Na het succesvolle Waarom vrouwen minder verdienen komt econoom en journalist Sophie van Gool nu met een vlijmscherpe analyse van de financiële uitwassen rondom zwangerschap en moederschap: over cyclus-apps, de fertiliteitsindustrie, privatisering van de kinderopvang, momfluencers en nog veel meer

Zodra vrouwen kinderen krijgen leveren ze veel in op fysiek, mentaal en financieel vlak, terwijl het moederschap voor bedrijven juist een lucratief verdienmodel vormt. De kinderwens levert groot geld op; steeds meer vrouwen laten hun eicellen invriezen en steeds meer baby’s worden geboren dankzij ivf. Op een internationale voortplantingsmarkt worden zaad- en eicellen verhandeld en worden draagmoeders betaald voor hun diensten.

Ondertussen profiteren techinvesteerders van de afkeer van hormonale anticonceptiemiddelen. Zij ontwikkelen cyclus-apps waarin vrouwen hun persoonlijke gegevens bijhouden, maar de privacy niet altijd goed gewaarborgd is. Private-equity-fondsen verdienen goed aan de kinderopvang, terwijl die grotendeels wordt betaald uit publieke middelen. Voor moeders zorgt een kind meestal voor een lager inkomen, terwijl vaders juist een ‘vaderschapsbonus’ kunnen krijgen. De momfluencer is de enige moeder die slim geld verdient aan de onbetaalde moederarbeid.

Een kind is voor steeds meer partijen een verdienmodel. Maar wie betaalt de prijs? Sophie van Gool onderzoekt in Je kind is een goudmijn de economie van het ouderschap en wat het betekent voor ouders, kinderen en de samenleving als iedereen verdient aan kinderen.

Sophie van Gool (1991) is econoom en columnist bij 'Het Financieele Dagblad', waar ze wekelijks schrijft over ongelijkheid, man-vrouwverhoudingen en de arbeidsmarkt. In 2021 verscheen haar debuut 'Waarom vrouwen minder verdienen – en wat we eraan kunnen doen'. Met haar platform Salaristijger en als voorzitter van Stichting Gelijke Beloning werkt ze aan het dichten van de loonkloof. Van Gool werd meermaals uitgeroepen tot Top Voice op LinkedIn, waar ze bijna 30.000 volgers heeft.

Fragment uit

Terug naar Overzicht alle titels

Maja Göpel 2

Waarden : kompas voor de toekomst
Pluim 2025, 173 pagina's - € 23,99

Oorspronkelijke titel: Werte : ein Kompass für die Zukunft (2025)

Wikipedia: Maja Göpel (1976)

Korte beschrijving
Een verdiepend en geëngageerd essay over hoe inzicht in maatschappelijke waarden de mens kan helpen om toekomstige uitdagingen aan te gaan. Maja Göpel onderzoekt de oorsprong en ontwikkeling van onze waarden, en hoe deze vormgeven aan burgers en maatschappij. Ze onderscheidt daarbij drie pijlers: vrijheid, solidariteit en rechtvaardigheid. Göpel stelt dat deze waarden in de huidige tijd steeds meer op het individu gericht zijn in plaats van op de gemeenschap. In het boek benadrukt ze het belang van collectieve actie voor een goed functionerende democratie, en onderzoekt of het herzien van de essentie van onze waarden ons kan helpen om toekomstige uitdagingen aan te gaan. Intelligent en onderzoekend geschreven. Vooral geschikt voor een geoefende lezersgroep. 

Maja Göpel (Bielefeld, 1976) is een Duitse politiek econoom en expert op het gebied van duurzame veranderingen in de samenleving. Ze is lid van onder andere de Club van Rome en was secretaris-generaal van de German Advisory Council on Global Change en onderzoeksdirecteur van The New Institute in Hamburg.

Tekst op website uitgever
Hoe bied je de crises van deze wereld het hoofd? Om die vraag te beantwoorden duikt Maja Göpel in de geschiedenis van onze waarden. Waar komen ze vandaan, en hoe hebben ze ons als burgers gevormd? Waaraan kennen we gewicht toe? Göpel identificeert drie pijlers: vrijheid, solidariteit en rechtvaardigheid. Alleen zijn we die waarden meer en meer op het ‘ik’ gaan betrekken, en minder en minder op het ‘wij’. Om onze democratie te laten functioneren is het noodzakelijk om gezamenlijk op te trekken. Kunnen we de uitdagingen van de toekomst het hoofd bieden door de essentie van onze waarden opnieuw te onderzoeken?

Fragment uit 5. Leefbaar fatsoen
Als daarentegen de leidinggevende posities alleen nog maar bekleed worden door mensen die voor een winner-takes-all-economie zijn opgeleid, dan gaat het zicht op de ware toegevoegde waarde achter de geldwaarden verloren - en het begrip voor waardigheid en waarden al net zo. Deze trend, die al heel goed gedocumenteerd is in de gezondheidszorg, is ook in andere sectoren terug te vinden. Hoewel bijvoorbeeld het Britse bedrijf OSR, dat in Duitsland vluchtelingenopvangcentra exploiteert, een jaarwinst van 26 miljoen euro boekt, berichten voormalige werknemers over vacatures, slecht eten en hoge kostendruk: 'De vluchteling wordt niet als mens waargenomen, maar slechts als factureerbare post.' De motivatie zou zijn: 'Rijk worden met vluchtelingen.'
  Het is tijd om klip-en-klaar te benoemen dat welvaart alleen op betrouwbare en duurzame wijze veiliggesteld kan worden als we mensen en hun behoeften loskoppelen van de narratieven van economische vertekening en technische almacht. Als we met cijfers en verhalen beschrijven die ons als levende wezens met lichamen zichtbaar maken, van wie de gezondheid afhankelijk is van schone lucht, schoon water, gezonde voeding, te verdragen temperaturen en goede, vitale relaties met andere levende wezens. We hebben een enorme kans op een duurzame welvaartsformule als we de technologische doorbraken van onze tijd in dienst stellen van levende systemen en hun regeneratie - in plaats van ze te willen vervangen omdat ze onvolmaakt zijn. Daartoe hebben wij vandaag de dag nog de vrijheid.
  In perioden van grote veranderingen onderhandelen we over wat het nieuwe normaal kan worden. Niet voor niets bieden wetenschappelijke benaderingen altijd meerdere scenario's aan, elk met een andere afloop en daarom met verschillende maatregelen om daar te komen, In de manifesten van de techjongens zijn er niet meerdere mogelijke paden, maar er is een uitgestippelde dag van morgen die vooral voor henzelf bedoeld is. De gigantische ecologische impact van hun reële experimenten stelt inmiddels het energie- en waterverbruik van hele landen in de schaduw en toch zou daar de vooruitgang liggen - alleen omdat er binnenkort eindeloos goedkope energie en technische compensatie voor overleden levende wezens zou zijn? Momenteel leidt de snelgroeiende energiebehoefte ertoe dat fossiele concerns een wedergeboorte beleven en de goudkoorts van de kortetermijnwinst gebruiken om hun invloed op het mediadiscours uit te bouwen, het liefst met beweringen dat 'de bevolking' geen klimaatbescherming wil, of middels populistische krachten, die van de bestaansvoorwaarden van de toekomst een levensstijloorlog van het heden maken. Door middel van narratieven en wereldbeelden worden mogelijkheidsruimten gevormd en regels gelegitimeerd.
  Momenteel is er een trend gaande om reactionair gedrag als een natuurwet uit te leggen, omdat 'woke' thema's en een te extreme klimaatbeweging dat nu eenmaal uitlokken. Ook hier geldt dat experts de waargenomen trends ofwel kunnen benoemen ofwel kunne neerzetten als onvermijdelijke gebeurtenissen. De zogenaamde triggers en pijnpunten die onze debatten naar verluidt zo vaak aanwakkeren, laten in eerste instantie namelijk alleen zien dat hier sterke emoties ontstaan - het zijn geen beschrijvingen van pavlovreflexen, waarbij een bepaalde prikkel ook ene bepaalde reactie móét uitlokken. Zo hoeft bijvoorbeeld niemand zich te laten triggeren door personen met een bepaalde genderidentiteit. Er is geen huurlijn van oor en oog naar het woedemonster; alleen omdat mij iets irriteert, hoef ik niet meteen te wensen dat het verdwijnt. In het geval van verschillende genders gaat het bovendien niet om activiteiten die de vrijheden van derden inperken. Dat is bij het verbranden van fossiele brandstoffen wel degelijk het geval. (pagina 139-141)

Lees ook: Onze wereld nieuw denken (2021)

Terug naar Overzicht alle titels