Prometheus 2025, 290 pagina's - € 24,99
Korte bio van Willem Jan van Andel (1962)
Korte beschrijving
Tekst op website uitgever
Het huidige kapitalistische systeem is intrinsiek niet duurzaam. Dat heeft ertoe geleid dat de belangrijkste planetaire grenzen op het terrein van onder meer klimaatverandering, biodiversiteit en chemische verontreiniging inmiddels vergaand zijn overschreden.
Dit kan niet nog 75 jaar zo doorgaan. De mensheid zal in de loop van deze eeuw gedwongen worden de wereldeconomie en de daarmee verbonden samenlevingen radicaal anders vorm te geven. Dat is nog nooit eerder in de geschiedenis vertoond. Willen we de aarde leefbaar houden, dan zullen we afscheid moeten nemen van het kapitalisme, met zijn focus op eindeloze economische groei op een eindige planeet.
In dit prikkelende boek laat Willem Jan van Andel niet alleen zien dat dat echt noodzakelijk is, maar vooral ook hoe dat zou kunnen. Centraal daarbij staat de vraag wat een mens nu werkelijk nodig heeft voor een goed leven.
Willem Jan van Andel was 34 jaar advocaat, onder meer bij de faillissementen van de DSB Bank en warenhuis V&D, en was als onderzoeker betrokken bij vele spraakmakende enquêtes, zoals bij PCM Uitgevers en het Slotervaartziekenhuis. Hij schreef meer dan 85 juridische artikelen en annotaties.
Fragment uit 22. Quo vadis, homo sapiens?
We ontkomen er niet aan om aantasting van de biosfeer door onze economische activiteiten niet langer aan te merken als een externaliteit - als iets wat geen onderdeel uitmaakt van de economie zelf - maar om haar in het hart van de economie te plaatsen. Alleen al omdat er bij almaar doorgaande degradatie van de biosfeer op een gegeven moment helemaal geen economie meer zal zijn. Een gezonde biosfeer is een basisvoorwaarde voor een gezonde economie. Anders gezegd: als het bbp (volgens de huidige definitie) groeit met 2 procent en de biosfeer in hetzelfde jaar met 3 procent achteruitgaat, is dat helemaal geen goed nieuws! Nu berichten de kranten op hun economische pagina's nog dat als bijvoorbeeld de economie van de EU met 1,5 procent groeit en die van de VS met 3 procent, de Europese economie 'kwakkelt' en dat de VS het 'veel beter doen'. Dat diezelfde VS tezelfdertijd aanmerkelijk meer bijdragen aan de aantasting van de biosfeer dan de VS, blijft onvermeld. Laten we ophouden ons blind te staren op het bbp in zijn huidige definitie en in plaats daarvan een integrale economische benadering hanteren, waarin alleen het totaalresultaat telt: welvaart, welzijn en leefbaarheid van de aarde in samenhang bezien. Slechts als dat per saldo een positieve uitkomst oplevert in enig jaar, is het gerechtvaardigd dat daar in positieve termen over bericht wordt. Anders worden we consequent op het verkeerde been gezet. We moeten voorkomen dat als de economie, zeg, nog vijftig jaar doorgroeit en het systeem dan instort, een trouwe lezer van de economische pagina's zal zeggen: da's nou gek, ik las de afgelopen vijftig jaar alleen maar positief nieuws!
Laten we elkaar voorts niet langer voor de gek houden door een verhaal op te hangen dat mooi klinkt, maar uiteindelijk een illusie zal blijken, namelijk dat innovaties en groene groei onze problemen zullen gaan oplossen. Wie de trends van de afgelopen decennia bekijkt, weet dat er geen enkele indicaie, laat staan enig bewijs is dat dat überhaupt mogelijk is. Daar toch op inzetten is onverantwoord gokken met als zeer waarschijnlijk resultaat dat het systeem implodeert en de generaties na ons een ecologisch zeer sterk gedegradeerde aarde erven (met alle consequenties voor de leefbaarheid van dien).
Wie bereid is om echt uit te zoomen - kathedraal te denken - ziet het volgende. Stel ons leven op aarde voor in de komende tienduizend jaar, ongeveer net zo lang als het Holoceen nu duurt. Wat is nu verstandiger? Nog, pak 'm beet, 50 jaar zo doorgaan op de huidige voet, waardoor het leven op aarde in de 9950 jaar erna dramatische gevolgen zal ondervinden (onomkeerbaar als er sprake is van uitsterven, wellicht heel langzaam omkeerbaar als er geen sprake is van uitsterven, maar wel van zeer ernstige degradatie) of de komende vijftig jaar even echt de schouders eronder, zodat verdere aantasting van de leefbaarheid van de aarde een halt wordt toegeroepen, als gevolg waarvan al het toekomstige leven nog 9950 jaar zal kunnen groeien en bloeien? De vraag zo stellen, is haar beantwoorden.
Op een tijdschaal van vijftig tot honderd jaar is alles wat er nu gebeurtaan ontkenning en 'ja zeggen, maar nee doen' een achterhoedegevecht. Het scoort wellicht op korte termijn - vooral politiek - maar op lange termijn zal de geschiedenis er hard over oordelen. Trump, Poetin, Wilders, Mohammed bin Salman, het zijn alleemaal achterhoedeprofeten, die proberen te blijven ontdekken wat straks niet langer meer te ontkennen valt: het moet echt anders. We moeten af van fossiele brandstoffen, we moeten onze materievoetafdruk verkleinen, we moeten de grenzen van onze biosfeer - waar we samen met al het andere leven onderdeel van zijn - gaan respecteren, we moeten af van het consumentisme en we moeetn af van de mantra van eindeloze economische groei. Het is onontkoombaar. We moeten onze samenleving fundamenteel anders gaan inrichten. Maar het verspreiden van desinformatie en door in te spelen op emoties van mensen komen de achterhoedeprofeten een heel eind, maar op een gegeven moment keert de wal het schip. (pagina 256-257)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten
De redactie behoudt zich het recht voor reacties te verwijderen