Boom 2025, 206 pagina's - € 24,90
Peter Scholten (1980)
Korte beschrijving
Een geëngageerde verhandeling over de alomtegenwoordigheid van het migratiedebat in media en politiek. De auteur onderzoekt waarom migratie in Nederland zo'n centraal thema is geworden. Hij analyseert de mechanismen die de migratie-fixatie versterken, zoals taalgebruik, nepnieuws, globalisering, confrontatiepolitiek en medialogica. Hij betoogt dat migratie niet als crisis moet worden benaderd, maar als een normaal maatschappelijk verschijnsel. In een bevlogen stijl geschreven. Geschikt voor een brede tot geoefende lezersgroep.
Peter Scholten (1980) is hoogleraar migratie- en diversiteitsbeleid aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en de Universiteit Leiden. Hij schreef meerdere boeken. Zijn werk wordt in meerdere landen uitgegeven.
Tekst op website uitgever
Waarom raakt Nederland keer op keer in de ban van migratie? Waarom lijken feiten geen vat te krijgen op het debat? In De migratie-obsessie legt bestuurskundige Peter Scholten messcherp bloot hoe migratie in Nederland is verworden tot het brandpunt van maatschappelijke angst, politieke strijd en ophef in de media. Niet migratie zelf, maar de obsessieve manier waarop we ermee omgaan, staat centraal.
Scholten toont aan dat Nederland allang een migratiesamenleving is geworden, maar nog altijd worstelt met het accepteren daarvan. Door te analyseren hoe taalgebruik, strijd over feiten, globalisering, confrontatiepolitiek en sociale media elkaar versterken, ontrafelt hij de mechanismen achter onze collectieve fixatie. Het resultaat is een overtuigend pleidooi om migratie niet langer als crisis, maar als normaal maatschappelijk verschijnsel te benaderen.
De migratie-obsessie is geen aanklacht, maar een uitnodiging: naar meer nuchterheid, realisme en vertrouwen in een samenleving die steeds diverser en dynamischer wordt. Scholten biedt een verfrissend perspectief op hoe we kunnen ontsnappen aan de loopgraven van het debat – en eindelijk het gesprek kunnen voeren dat écht nodig is. Een onmisbaar boek voor iedereen die verder wil kijken dan de angstretoriek en wil begrijpen waar het migratie- en integratiedebat in Nederland echt over gaat.
Peter Scholten is hoogleraar migratie- en diversiteitsbeleid aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en de Universiteit Leiden en is wetenschappelijke directeur van de Leiden-Delft-Erasmus samenwerking rond migratieonderzoek. Hij heeft nationaal en internationaal veelvuldig gepubliceerd over de manier waarop beleid, politiek en media omgaan met migratie, en zijn bijdragen verschijnen geregeld op de opiniepagina’s van Nederlandse en internationale kranten.
Fragment uit 1. De migratie-obsessie
Dwangmatige aandacht voor migratie
Nederland is in de voorbije decennia een migratiesamenleving geworden, of misschien beter gezegd, wéér een migratiesamenleving geworden. Ook in de zeventiende en een deel van de achttiende eeuw was Nederland al een migratiesamenleving, en als men breder naar de geschiedenis kijkt, is migratie eerder een constante dan een uitzondering. Sinds de Tweede Wereldoorlog kent Nederland (opnieuw) een gestaag stijgend aantal immigranten, vooral sinds de uitbreiding van de EU in 2004. Overigens zien we ook een sterke toename van emigratie, waar veel minder aandacht voor is. Door immigratie en emigratie is Nederland een land van mobiliteit geworden, met mensen die komen en gaan, een 'vlottende' samenleving. Door decennia, of eeuwen, van migratie is migratie gerelateerde diversiteit in de haarvaten van de samenleving komen te zitten. Het straatbeeld in Nederland is diverser geworden, en dat is niet langer een grootstedelijk fenomeen. Onze economie is ook steeds meer een migratie-economie, die drijft op het komen en gaan van arbeidskrachten. Ons onderwijssysteem is internationaal geworden. Onze steden zijn superdivers geworden, met vaak meer dan de helft van de bevolking met een eerste- of tweedegeneratieachtergrond.
Het is duidelijk dat Nederlanders migratie steeds vaker als een van de grootste problemen of misschien wel het grootste probleem zijn gaan zien. In december 2023 noemt ruim 37 procent van de bevolking migratie en integratie het belangrijkste probleem. Daarmee was het gemiddeld genomen het 'tweede belangrijkste probleem' na 'politiek en bestuur', en kwam het voor onder meer wonen, inkomen en samenleven, en ook (ruim) voor klimaat.
Ook in media en politiek zien we dat thema's als migratie en integratie voortdurend onder het vergrootglas liggen. Zo zien we in de afgelopen decennia een enorme toename in het aantal krantenartikelen dat verwijst naar 'migratie', 'integratie' en aanverwante termen als 'asiel', 'arbeidsmigratie', 'gezingsmigratie' en 'studiemigratie'. Waar begin jaren '90 deze woorden nog geen tweeduizend keer voorkwamen in de vijf grote kranten (AD, NRC, De Telegraaf, de Volkskrant, Trouw), is dat aantal verdubbeld sinds 2000 en kent het een sterke groei in 2024 naar vierduizend. Ook in de politiek is het aantal keren dat naar dergelijke termen wordt verwezen toegenomen. Migratie en integratie staan duidelijk centraal in de politieke en publiek aandacht.
Deze grote aandacht is niet objectief te verklaren. Nederland is een middenmoter waar het gaat om asielmigratie in Europa; omgerekend per hoofd van de bevolking is er ruim minder migratie dan bijvoorbeeld in België en Italië, en bijna de helft van Duitsland. Lastig om op basis hiervan een asielcrisis af te kondigen. Immigratiecijfers nemen momenteel weliswaar weer toe, maar dat is niet voor het eerst, en Nederland heeft historisch juist goede ervaringen met het in goede banen leiden van immigratie. Een recente rapportage van het CBS staaft dat de positie van migranten alleen maar verbeterd is. Waarom blijven deze onderwerpen dan toch zo centraal in de aandacht staan? Waarom blijft de beleving dat het om schijnbaar onoplosbare problemen gaat?
Aandacht voor migratie lijkt gepaard te gaan met een poging alles te moeten kunnen problematiseren en 'benoemen'. Daarbij speelt taal een belangrijke rol. Er heerst in de samenleving, en niet alleen in de politiek, een sterke behoefte om zeer uiteenlopende problemen te kunnen articuleren en te kunnen verbinden met 'migratie', met 'personen met een migratieachtergrond' en met 'integratie'. Benoemen dat er rond AZC's criminaliteit zou zijn (ongeacht of dit meer of minder is dan gemiddeld0, benoemen dat er veel asielmigratie zou plaatsvinden (ongeacht wat precies veel is), benoemen dat er een integratieprobleem zou zijn (ongeacht of dit te onderbouwen is), en benomen dat er een asielcrisis zou zijn (ongeacht of dit slechts een gevoel is). Het 'migrantiseren' van problemen zorgt voor gedramatiseerde verhalen die resoneren met medialogica, die vooral ook via de echokamers van sociale media snel uitvergroot worden, en die niet alleen onzekerheid maar ook angst verspreiden. Het is burgers niet te verwijten dat ze migratie en integratie als de belangrijkste problemen van deze tijd ervaren; ze reageren daarbij op wat media en politiek hun voortdurend voorhouden. Dan treedt wat in de sociale wetenschappen het 'thomastheorema' wordt genoemd, in werking: als men maar vaak genoeg hoort en zegt dat iets een probleem is, dan gaat men ook daadwerkelijk een probleem ervaren. (pagina 14-16)
Lees vooral ook: Hoe migratie echt werkt : het ware verhaal over migratie aan de hand van 22 mythen van Hein de Haas (uit 2023)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten
De redactie behoudt zich het recht voor reacties te verwijderen