Van Gennep 2025, 222 pagina's - € 19,99
Website Verwey-Jonker instituut: Hans Boutellier (1953)
Korte beschrijving
Een kritische beschouwing van de opkomst van tribale sentimenten in de samenleving en in de digitale wereld. Hans Boutellier beschrijft hoe vijandige uitingen, vooral in de politiek en sociale media, de liberale democratie onder druk zetten. Het boek analyseert de verschuiving van individualisering naar tribalisering en de impact daarvan op de samenleving. Boutellier pleit voor een nieuw vocabulaire, en ziet duurzaamheid als een kans om solidariteit te bevorderen, mits deze de eigen verbanden overstijgt. Het werk is een vervolg op zijn eerdere publicaties over morele en sociale ontwikkelingen in de maatschappij, en biedt een scherpe blik op de huidige maatschappelijke dynamiek. Intelligent en analytisch geschreven. Uitsluitend geschikt voor een geoefende lezersgroep.
Hans Boutellier (1953) is analyticus van de morele en sociale ontwikkelingen sinds de jaren zestig. Hij schreef eerder o.a. ‘Het seculiere experiment’* (2015) en ‘Het nieuwe Westen’** (2021).
Tekst op website uitgever
Trumpisme, populisme, verzet daartegen – een nieuw tijdperk is begonnen. Tribale sentimenten spelen op, juist in een digitale wereld. We zoeken elkaar op en wijzen anderen al gauw af. Vijandige uitingen lijken normaal te zijn, vooral in de politiek en de sociale media. De liberale democratie staat daardoor steeds meer onder druk. Een andere vocabulaire is nodig. Duurzaamheid biedt daartoe de mogelijkheid. Solidariteit blijft de belofte – indien we de eigen verbanden kunnen overstijgen.
Fragment uit 3. Het neoliberale succesverhaal
Geperverteerd liberalisme
Het liberalisme verzet zich van oudsher tegen de concentratie van staatsmacht. Het staat voor een maximale bewegingsvrijheid van individuen. Dat is het vertrekpunt voor de ondernemingsgewijze productie. Individuele vrijheid is de raison d'être van de ondernemer. Liberalisme begeleidde zo de opkomst en groei van het kapitalisme in de 19e en 20e eeuw. Na de Tweede Wereldoorlog radicaliseerde het marktdenken onder de noemer neoliberalisme. Dat begon in Duitstalig gebied, waar men zocht naar een antwoord op de crisis van de jaren dertig. Gaandeweg namen Amerikaanse denkers, zoals Milton Friedman en Gary Becker van de Chicagoschool, het over.
In het neoliberale denken krijgt de markt een soort alleenrecht. Haar dynamiek garandeert de vitaliteit van de economie en daarmee van de samenleving, dat is het idee. Bedrijven hoeven zich slechts op één doel te richten: winstmaximalisatie. Morele overwegingen zijn niet relevant - die volgen vanzelf wel. Dat heeft consequenties voor de rol van de overheid. Deze dient de werking van de markt te faciliteren, maar zelf zo klein mogelijk te blijven. In een hoogtechnologische samenleving valt dat niet mee; de overheid blijkt dan juist te groeien. Pogingen om te bezuinigen op het ambtenarenapparaat stranden keer op keer. Ook al omdat in de meeste Europese landen een 'sociaaldemocratisch' ethos bleef bestaan, waarvoor nu eenmaal een grotere overheid nodig is.
Wel werden vanaf de jaren tachtig publieke functies systematisch op basis van marktprincipes omgebouwd. We kennen de voorbeelden van de zorg, het onderwijs, de volkshuisvesting, het spoor, de kinderopvang, de energie, het water, de veiligheid. Ze werden geprivatiseerd, georganiseerd tot bedrijf of 'op afstand geplaatst' in zelfstandige bestuursorganen. De pragmacratie creëerde er de politiek-morele ontvankelijkheid voor. De markt zou het efficiënter en effectiever doen. In Nederland was er weinig verzet tegen deze 'uitverkoop van Nederland' (Tamminga, 2009). Het zogenoemde 'New Public Management' deed zijn werk. Denk aan de bekende metafoor van de stuurman en de roeiers als respectievelijk bestuur en uitvoerders. (pagina 49-51)
Lees ook: : De improvisatie maatschappij : over de sociale ordening van een onbegrensde wereld (2011), Het seculiere experiment : hoe we van God los gingen samenleven (uit 2015) en Het nieuwe Westen : de identitaire strijd om de sociale verbeelding (uit 2021).
Terug naar Overzicht alle titels
Geen opmerkingen:
Een reactie posten
De redactie behoudt zich het recht voor reacties te verwijderen