woensdag 8 april 2020

Elite(s), monopolie(s), oligarchie, meritocratie e.a. fenomenen - boeken én e-books voor onze post-corona-times

Begin april bracht ik in een artikel (en begeleidend filmpje) een tiental boeken naar voren waarin schrijvers zich uitspreken over de (haperende) staat van onze democratie.

In dit artikel zal ik enkele eerdere genoemde boeken nog eens naar voren halen; en aanvullen met andere boeken.

De aanleiding voor dit artikel was een moment dat ik tijdens een interne bibliotheek-bijeenkomst achteloos het woord meritocratie liet vallen, en de meeste aanwezigen niet wisten wat daarmee bedoeld wordt. Opmerkelijk. Om twee redenen. Om te beginnen kom ik dit woord (en varianten daarvan of daarop) bijna dagelijks tegen. In kranten, tijdschriften, blogs, Twitter. Aan de andere kant denk ik dat mijn collega's als het ware model staan voor andere burgers, die het woord waarschijnlijk ook niet kennen, noch kunnen duiden. Ik schreef er in februari 2019 een artikel over: Onttrekken of toevoegen.

Een haperende democratie
De kern van het probleem is dat het er sterk op lijkt dat veel burgers zich niet meer vertegenwoordigd voelen door onze vertegenwoordigers in gemeenteraad, Provinciale Staten of het nationale parlement. Dit speelt zowel in binnen- als buitenland. In landen die te boek staat als democratische landen, met een scheiding der (drie) machten. Overal staan zogenaamde populistische partijen op, wantrouwen mensen media en wetenschap, ligt de elite of elite(s) onder vuur et cetera.

Dat een woord als meritocratie zo vaak gebezigd wordt heeft daar onder andere mee te maken. En andere (vaak) moeilijke woorden. Woorden die in een gemiddelde talkshow of 'het journaal' zelden worden gebezigd. Maar impliciet gaat het er wel over. Mijn stelling is dat veel mensen onderstaande woorden (en tendensen die daar mee samenhangen) wel degelijk herkennen. Of zullen herkennen als ze wat moeite willen doen om zich daarin te gaan verdiepen. Ik zal niet alleen verwijzen naar verschillende non-fictie boeken, maar bewust ook naar romans.

Het basisidee van een democratisch systeem is dat 'het volk' vertegenwoordigd wordt door mensen die zij in vrije verkiezingen kunnen kiezen. Daar is in ons land en ons omringende laden niet zo veel mis mee. Om de vier à vijf jaar kunnen we tijdens op mensen stemmen die ons gaan vertegenwoordigen. Maar het grote probleem is dat veel burgers zich niet langer vertegenwoordigd voelen. 'Ze' luisteren niet meer naar ons. En of ik nu op partij A of partij B stem, doet er niet (meer) toe. 'Ze' (die partijen, in Den Haag) zijn het meestal toch met elkaar eens, en voor mij wordt het er alleen maar slechter op. Dat leidt niet alleen tot veel burgers die niet meer gaan stemmen, of tot mensen die zogenaamde proteststemmen uitbrengen of hun stem geven aan partijen die (door veel media, wetenschappers) weggezet worden als populistische partijen.

Meritocratie
Teleurgestelde burgers - die niet meer gaan stemmen, op een proteststem uitbrengen of voor populistische partijen gaan - hebben echter wel degelijk ene punt. Niet alleen in Nederland. In veel democratische landen zie je dezelfde trend. Steeds meer partijen 



Must read E-books
Ray Bradbury Fahrenheit 451 2017 192
Rutger Bregman Waarom vuilnismannen meer verdienen 2015 101
Ewald Engelen De schaduwelite 2014 240
Anand Giridharadas Waarom de superrijken de wereld niet zullen … 2019 336
Joris Luyendijk Dit kan niet waar zijn 2015 240
George Orwell 1984 1949 308
Ece Temelkuran Verloren land 2019 224
Jevgeni Zamjatin Wij 1921 187

Must read 'gewone' boeken
Margaret Atwood De testamenten 2019 439
Margaret Atwood Het verhaal van de dienstmaagd 1985 329
Dave Eggers De cirkel 2013 445
Aldous Huxley Heerlijke nieuwe wereld 1932 253
Ewald Engelen Het is klasse, suffie, niet identiteit! 2018 136
Didier Eribon Terug naar Reims 2018 207
Al Gore De aanval op de redelijkheid 2007 319
Bas Heijne Mens/Onmens 2019 128
Bas Heijne Onbehagen 2016 93
Coos Huijsen Ode aan het klootjesvolk 2020 208
Tony Judt Het land is moe 2010 238
Mariana Mazzucato De waarde van alles 2018 384
George Monbiot Uit de puinhopen 2018 207
Klaas Mulder Pakkenproletariaat 2014 234
Rob Riemen Adel van de geest 2009 187
Ingrid Robeyns Rijkdom 2019 96
Herman Tjeenk Willink Groter denken, kleiner doen 2018 118
Kees Vuyk Oude en nieuwe ongelijkheid 2017 287

De overige E-books
Marc van Dijk Wij zijn de politiek 2019 112
Sander Heijne Er zijn nog 17 miljoen wachtenden voor u 2018 179
Arjo Klamer In hemelsnaam! 2005 175
Naomi Klein No is not enough 2017 288
Raoul Martinez Hoe vrij zijn wij? 2017 544
Jan-Werner Müller Wat is populisme? 2017 128
Moisés Naïm Het einde van macht 2015 399
Jan Schuurman Hess Voettocht naar het hart van het land 2014 304
David Van Reybrouck Pleidooi voor populisme 2009 79
David Van Reybrouck Tegen verkiezingen 2013 174
Paul Verhaeghe Identiteit 2012 256

De overige 'gewone' boeken
Philipp Blom Wat op het spel staat 2017 223
Alex Brenninkmeier Moreel leiderschap 2019 334
Govert Buijs Waarom werken we zo hard? 2019 160
Oliver Bullough Moneyland 2019 413
Klaas van Egmond Homo universalis 2019 256
Chris van der Heijden Te goed geregeld 2019 206
Joke Hermsen Het tij keren 2019 96
Rob Janssen Waarom gemeenten niet naar burgers . 2015 107
Albert Jan Kruiter In ons belang 2011 53
Roel Kuiper De terugkeer van het algemeen belang 2014 206
Kees van Lede e.a. Pessimisme is voor losers 2020 256
Thijs Lijster Verenigt u! 2019 116
Jeroen Linssen Hebzucht 2019 340
Wilma de Rek De gulden snede 2019 208
Stephan Steinmetz De brievenbus van mevrouw De Vries 2013 143
Joseph E. Stiglitz Winst voor iedereen 2019 336
Bas van Stokkom Wat een hufter! 2010 188
Geert Van istendael De grote verkilling 2019 267

Homepage boeken én e-books voor onze post-coronatimes

(woensdag 8 april 2020)
Hans van Duijnhoven

Geen opmerkingen:

Een reactie posten

De redactie behoudt zich het recht voor reacties te verwijderen